اختلاف پاستور به بازار ارز کشید؛ دلار در استراحتگاه ۱۱۳ هزار تومانی؟

به گزارش زومان، بازار ارز اولین روز هفته را با چهره‌ای برافروخته آغاز کرد و قیمت‌ دلار با گپ مثبت نسبت به آخرین روز هفته‌ قبل بازگشایی شد و به سرعت خود را به نیمه‌ کانال ۱۱۳ هزار تومان رساند. در همهمه‌ معامله‌گران، دو خبر دهان به دهان می‌چرخید: «توقیف یک نفتکش در آب‌های مکران» و «تهیه پیش‌نویس قطعنامه‌ شورای حکام علیه ایران». دو جرقه‌ای که کافی بود تا هیجان بر بازار غالب شود.

اما این تب هیجانی دوام چندانی نداشت و با فروکش کردن موج اولیه‌ اخبار، دلار یک پله به عقب رفت و با از دست دادن کانال ۱۱۳ هزار تومان، روز را در محدوده‌ ۱۱۲ هزار و ۹۵۰ تومان به پایان رساند.

براساس بررسی زومان، دامنه نوسان ۸۵۰ تومانی در روز شنبه، نشان از افزایش هیجان معاملات داشت؛ هر چند همچنان با شاخص نوسان 10 روزه که 1895 تومان است، اختلاف دارد و توان دلار همانند هفته گذشته نیست. معامله‌گران معتقدند بازار با وجود قدرت گرفتن جریان نقدینگی، نشانه‌هایی از خستگی موقت را نمایان می‌کند، اما از حالت انتظار خارج شده و به نظر می‌رسد در جست‌وجوی مرزهای قیمتی جدید است.

در این میان، دلار هرات که در معاملات پشت خطی روز شنبه از همتای تهرانی خود پیشی گرفته بود، در جریان روز به تنظیمات کارخانه بازگشت و پشت دست تهران بازی کرد و در نهایت با نرخ 112 هزار و 200 تومان به کار خود پایان داد.

این عقب‌نشینی تا امارات هم رفت و درهم با تبعیت از دلار، کانال ۳۱ هزار تومان را از دست داد و 30 هزار و 950 تومان قیمت خورد. با این قیمت، همچنان دلار حباب منفی دارد و کمتر از انتظار درهم معامله می‌شود، چرا که معامله‌گران درهم دلار را روی 113 هزار و 500 تومان بسته‌اند. عددی که در ضلع دیجیتال بازار بیشتر خریدار دارد. دیروز تتر با فاصله از دلار تهران ایستاد و پا به پای نسخه فیزیکی پایین نیامد. آخرین قیمت‌ها در محدوده 113 هزار و 530 تومان و هزار تومان بالاتر از دلار بود، فاصله‌ای که به گفته تحلیلگران می‌تواند بر ماندگاری دلار در فاز مثبت اثرگذار باشد.

همزمان با نوسانات کف بازار، به نظر می‌رسد اختلاف دیدگاه‌ها درباره ارز ترجیحی در میان سیاست‌گذاران اقتصادی بالا گرفته است. این گمانه‌زنی با اظهارات حمیدرضا پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، رنگ و بوی جدی‌تری به خود گرفت.

او در اظهاراتی صریح، سیاست ارز ترجیحی را زیر سوال برد و با تاکید بر اینکه «من هم این حرف که ارز ترجیحی به جامعه هدف اصابت نمی‌کند را قبول دارم»، گفت:

این منابع در اختیار مردم قرار نمی‌گیرد؛ هم ارزش غذایی‌شان در فرآیندها و بروکراسی سنگین از دست می‌رود هم به قیمت ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی به دست مردم نمی‌رسد. این روش، روش نامناسبی است آسیب شناسی کردیم در دستور کار جلسه سران قرار دارد و حال این که چه کنیم در گام‌های بعدی است.

این سخنان که از سوی فعالان بازار به عنوان «سیگنال حذف ارز ترجیحی» تعبیر شد، شکاف عمیق در تیم اقتصادی دولت را نمایان‌تر کرد. از یک سو، سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد، نظری همسو با پورمحمدی دارد و بر ضرورت حرکت تدریجی به سمت تک‌نرخی شدن ارز برای مهار جهش‌های قیمتی تاکید دارد و از سوی دیگر، محمدرضا فرزین، رئیس کل بانک مرکزی، حذف ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی را تصمیم درستی نمی‌داند و معتقد است این کار به افزایش قیمت کالاهای اساسی منجر می‌شود.

با این حال، همچنان «شکاف میان نرخ ترجیحی و قیمت ارز در بازار آزاد» از نظر بسیاری از کارشنان به عنوان یکی از مصادیق ایجاد رانت در کشور شناخته می‌شود و هرچه این فاصله بزرگ‌تر شود، رانت ناشی از تخصیص ارز ارزان گسترده‌تر خواهد شد.

واقعیت این است که منافع ارز ترجیحی سال‌هاست به اقشار کم‌درآمد نمی‌رسد و در حلقه‌های واردات، تولید و توزیع کالاهای اساسی رسوب می‌کند و با بالا رفتن قیمت ارز در بازار آزاد، انگیزه تخلف و سوءاستفاده در فرایند تخصیص ارز ترجیحی افزایش می‌یابد، هزینه نظارت بالا می‌رود و در نهایت، منابع ارزی‌ که باید به حمایت از اقشار ضعیف اختصاص یابد، به دست آنها نمی‌رسد. البته به نظر دولت تصمیمش را گرفته که حداقل به سمت اصلاح این سیاست پیش خواهد رفت، چرا که در بخشنامه بودجه ۱۴۰۵ صراحتا تاکید شده که اصلاح تدریجی این رویکرد، یکی از محورهای لایحه بودجه ۱۴۰۵ خواهد بود.

از سوی دیگر، معامله‌گران با اشاره به افزایش قیمت دلار نیما به ۷۱ هزار و ۳۷۵ تومان، با کنایه از آن با عنوان «دلار فرزین» یاد می‌کنند و از اختلاف ۵۸ درصدی این نرخ با بازار آزاد می‌گویند. افزایش نرخ دلار نیما، این زمزمه را تقویت کرده که سیاست‌گذار به دنبال افزایش نرخ‌های رسمی و حرکت به سمت تک‌نرخی کردن ارز است.

با وجود تمام تحلیل‌های اقتصادی، نبض بازار همچنان در دست اخبار سیاسی می‌تپد. دیدار ولادیمیر پوتین و بنیامین نتانیاهو با محوریت برنامه‌ی هسته‌ای ایران و اظهارات فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، درباره دریافت پیام از میانجیگران، دو خبر مهمی بودند که در کانال‌های معاملاتی دست به دست شدند.

واکنش نماینده ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی به تهیه پیش نویس قطعنامه شورای حکام توسط سه کشور اروپایی علیه ایران هم مورد توجه قرار گرفت.

این سیگنال‌های متناقض، بازار را که چشم انتظار خبری مثبت است، در حالتی از سردرگمی نگه داشته است. البته سخنان امروز عراقچی در کنفرانس بین‌المللی «حقوق بین‌الملل تحت تهاجم: تجاوز و دفاع» که مربوط به جنگ 12 روزه است، احتمالا برای بازار ارز مهم باشد.

با این همه، به گفته معامله‌گران مکث دلار پشت مرز ۱۱۳ هزار تومان نشان می‌دهد که این روزها خریداران بیش از آنکه در نقش نوسان‌گیر ظاهر شوند، به دنبال تثبیت قیمت هستند. به باور این گروه، در این ناحیه فشار فروش قابل‌توجهی دیده می‌شود و حجم عرضه توسط فروشندگان بالا رفته؛ چراکه عبور از سد ۱۱۴ هزار تومان نیازمند انرژی تازه و محرک قوی‌تری است.

از نگاه فعالان بازار، بازارساز نیز به دلیل محدودیت منابع ارزی، تنها زمانی می‌تواند دلار را عقب براند که مرز حمایتی ۱۱۰ هزار تومان—که با ماندگاری قیمت بالای آن تقویت شده—شکسته شود. در غیر این صورت، تأثیر بازارساز بیشتر شبیه مسکنی با اثر کوتاه‌مدت خواهد بود.

بررسی داده‌های زومان نشان می‌دهد دلار اکنون بیش از ۴ هزار تومان بالاتر از میانگین ۱۰ روزه خود (108 هزار و 790 تومان) معامله می‌شود؛ فاصله‌ای که تأیید می‌کند که قیمت در این روزها راضی به میانگین قبلی نیست و می‌خواهد کف جدیدی را برای خود ثبت کند.

با این حال، در جریان معاملات امروز، محدوده حمایتی ۱۱۰ تا ۱۱۱ هزار تومان همچنان در دسترس قرار دارد؛ محدوده‌ای که مهم‌ترین سپر دفاعی دلار محسوب می‌شود و واکنش قیمت به آن تعیین کننده خواهد بود. اگر تقاضای جدیدی در این قیمت ایجاد نشود، معنایش این است که خریداران معتقدند دلار همچنان پایین‌تر خواهد آمد و نوسان روزهای اخیر هیجان کاذب بوده است. اگر اتفاق برعکس بیفتد، احتمالا به عنوان کف جدید خود را تثبیت خواهد کرد.

در سوی دیگر، محدوده ۱۱۴ تا ۱۱۵ هزار تومان به‌عنوان مهم‌ترین مقاومت دلار شناخته می‌شود. به گفته معامله‌گران، در این ناحیه فروشندگان فعال‌تر می‌شوند و بر عرضه می‌افزایند. اگر تلقی دارندگان فعلی دلار این باشد که اسکناس آمریکایی بیشتر از این می‌ارزد، احتمالا خریداران جدیدی به آنها ملحق خواهند شد و دلار به سمت سقف تاریخی کمانه خواهد کرد. اگر نوسان امروز دلار زیر 2 هزار تومان باشد، باید بدانیم که فعلا وقت استراحت است.