سقوط یک ستاره کریپتو؛ مرگ توکن الیزااواس اعلام شد
ماجرای یک توکن دیگر در دنیای رمزارزها به پایان رسید؛ پروژهای که زمانی با هیجان «هوش مصنوعیِ سرمایهگذار» معرفی میشد، حالا عملا تعطیل شده و بنیانگذارش از کاربران خواسته از آن خارج شوند.
حدود ۱۹ ماه پس از اوجگیری توکن آیای شانزده زی که ارزشش به ۲.۴ میلیارد دلار رسیده بود، نسخه جایگزینش یعنی الیزااواس هم به همان سرنوشت دچار شد. بهگزارش کوین دسک، شاو والترز، بنیانگذار الیزا لبز، صراحتا اعلام کرده این توکن «کاملا مرده» و دیگر هیچ تلاشی برای نجات آن انجام نمیشود. به زبان ساده، نه حمایتی از قیمت در کار است، نه بازخریدی، نه حتی برنامهای برای کنترل عرضه؛ پروژه از نظر مالی رها شده است.
با این حال، والترز میگوید توسعه نرمافزار اصلی را ادامه میدهد، اما دیگر خبری از توکن جدید نخواهد بود. این نکته مهمی است، چون در بسیاری از پروژههای کریپتو، توکن و فناوری به هم گره خوردهاند، اما در این پرونده بنیانگذار عملا میگوید فناوری میماند و مدل مالی شکست خورده است.
اعداد هم این سقوط را بهخوبی نشان میدهند. قیمت الیزااواس به حدود ۰.۰۰۰۳۱ دلار رسیده و ارزش کل بازارش فقط حدود ۲.۳ میلیون دلار است؛ یعنی حدود ۹۷ درصد پایینتر از اوج. برای درک بهتر، پروژهای که زمانی میلیارد دلاری بود، حالا تقریبا به یک دارایی کماهمیت تبدیل شده است.
پروژه قبلی یعنی آیای شانزده زی هم وضعیت بهتری ندارد. این توکن که اوایل ۲۰۲۵ به اوج ۲.۳۹ میلیارد دلار رسیده بود، حالا به حدود چند صد هزار دلار سقوط کرده و عملا رها شده است.
اما چرا چنین اتفاقی افتاد؟ به گفته بنیانگذار، دلیل اصلی دعوای حقوقی بوده است. گروهی از سرمایهگذاران از پروژه شکایت کردند و مدعی شدند واقعیت آنچه تبلیغ شده با آنچه اجرا شده فرق داشته است. پروژه خود را بهعنوان یک «صندوق سرمایهگذاری خودکار با هوش مصنوعی» معرفی میکرد؛ یعنی قرار بود یک نرمافزار خودش تصمیم بگیرد پولها کجا سرمایهگذاری شود، اما شاکیان گفتند در عمل کنترل در دست تیم انسانی بوده و این ادعا گمراهکننده بوده است.
همچنین در فرآیند تبدیل توکن قدیمی آیای شانزده زی به توکن جدید الیزااواس، برخی سرمایهگذاران احساس کردند سهمشان «رقیق» شده، یعنی ارزش نسبی داراییشان کاهش یافته است. در نهایت، تیم پروژه برای حل این پرونده، منابع مالی باقیمانده را صرف تسویه کرده و عملا چیزی برای ادامه مسیر باقی نمانده است.
اما شاید بخش جالبتر ماجرا، ایدهای باشد که پشت این پروژه بود. آیای شانزده زی در سال ۲۰۲۴ با یک ایده جذاب وارد بازار شد، یعنی یک هوش مصنوعی که مثل یک صندوق سرمایهگذاری عمل میکند. در این مدل، بهجای مدیران انسانی، یک الگوریتم تصمیم میگرفت کجا سرمایهگذاری شود و دارندگان توکن هم مثل شریک در سود و زیان سهیم باشند.
این ایده بخشی از یک موج بزرگتر بود که به آن «عاملهای هوش مصنوعی» گفته میشود. منظور از عامل، یک نرمافزار است که میتواند تا حدی مستقل عمل کند، مثلا حساب کاربری داشته باشد، تصمیم بگیرد و حتی در شبکههای اجتماعی پست بگذارد. در اوج این موج، پروژههایی شکل گرفتند که ادعا میکردند این عاملها حتی میتوانند کیف پول داشته باشند و با پول واقعی معامله کنند؛ بهبیان سادهتر، ایده این بود که یک ربات خودش سرمایهگذاری میکند و شما در سودش شریک میشوید.
این روایت خیلی سریع در شبکههای اجتماعی کریپتو فراگیر شد. پروژههای مشابه پشت سر هم راه افتادند و حتی برخی از آنها در مدت کوتاهی به ارزشهای میلیارد دلاری رسیدند. برای مثال، یک توکن دیگر با الهام از همین فضا ظرف چند روز به بیش از یک میلیارد دلار رسید.
اما همانطور که در بازار کریپتو بارها دیده شده، فاصله بین ایده جذاب و مدل پایدار میتواند بسیار کوتاه باشد. وقتی انتظارات بالا میرود و شفافیت کافی وجود ندارد، کوچکترین اختلاف یا شکایت حقوقی میتواند کل پروژه را از پا بیندازد.
جمعبندی ساده ماجرا این است که الیزااواس فقط یک پروژه شکستخورده دیگر نیست؛ نمونهای از برخورد یک ایده آیندهنگر، یعنی هوش مصنوعیِ سرمایهگذار، با واقعیتهای حقوقی، اعتماد سرمایهگذار و پایداری اقتصادی است. این اتفاق یک پیام واضح دارد که در دنیای کریپتو، حتی ایدههای جذاب و فناوریهای پیشرفته هم بدون شفافیت و ساختار قابل اتکا، دوام نمیآورند.
نظر شما درباره پایان الیزااواس چیست؟