پشت پرده ۲۰۷ دو میلیاردی؛ گرانی از کجا شروع شد؟

به گزارش زومان، در روزهایی که بمب‌افکن‌های آمریکایی زیرساخت‌های اصفهان را هدف می‌گرفتند، بعضی‌ها در خانه‌هایشان احساس امنیت می‌کردند. اما جنگ اتفاقی است که اگر از آوار فیزیکی آن جان سالم به در ببرید، ترکش‌های نامرئی‌اش سرانجام به جیبتان اصابت می‌کند. حالا با گذشت حدود سه هفته از آتش‌بس موقت، پیامدهای آن حمله به مجتمع فولاد مبارکه، خود را در بازار ملتهب خودرو نشان داده و خرید یک ماشین معمولی را به رویایی دورتر از آن چه که در قبل بود، تبدیل کرده است.

در بیش از ۶۰ روزی که از شروع جنگ در نهم اسفند می‌گذرد، اقتصاد در وضعیتی مبهم دست‌وپا می‌زند. اینترنت قطع است، صرافی‌ها کرکره‌ها را پایین کشیده‌اند و معامله‌گران در انتظار روزهای «نه جنگ، نه صلح» هستند. در این میان، نرخ دلار که یکی از دماسنج‌های اقتصاد تب کرده ایران است، در روز نهم اردیبهشت وارد کانال ۱۸۰ هزار تومان شد.

این التهاب ارزی، همگام با جست و خیز قیمت‌ها روی پژو ۲۰۷ دنده‌ای (TU5) نشست؛ خودرویی که به عقیده برخی معیار قیمت‌گذاری در بازار است. قیمت این ماشین که ششم اسفند حدود یک میلیارد و ۴۵۰ میلیون تومان بود، حالا سه روز است که روی عدد بی‌سابقه ۲ میلیارد تومان جا خوش کرده و افزایشی ۴۰ درصدی را نسبت به قبل از جنگ نشان می‌دهد.

دلیل این جهش تاریخی فقط وحشت و هیجان بازار نیست؛ ریشه را باید در کمبود ورق‌های آهنی جست‌وجو کرد. ایران‌خودرو، به عنوان مهم‌ترین تولیدکننده خودرو در کشور، سال گذشته ۵۱۰ هزار میلیارد تومان (همت) فروش داشت. از این رقم، تقریبا ۳۱۴ همت صرف تامین مواد اولیه داخلی شد.

نگاهی دقیق‌تر نشان می‌دهد که این غول خودروسازی، بیش از ۱۷ هزار و ۸۵۳ میلیارد تومان تنها برای خرید ورق فولادی هزینه کرده است. بخش عمده این ورق‌های حیاتی که در بدنه و شاسی کاربرد دارند، مستقیماً از کوره‌های فولاد مبارکه بیرون می‌آمدند.

اهمیت این کارخانه زمانی روشن می‌شود که بدانیم در سه ماه نخست سال گذشته، از مجموع بیش از ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تن فولاد تولیدی کشور، حدود ۴۵ درصد آن سهم فولاد مبارکه بود و درآمدی ۸۰ همتی برایش به همراه داشت. اما حالا برخی روایت‌ها از کاهش فروش ۸۰ درصدی فولاد مبارکه در فروردین ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل خبر می‌دهند.

با بالا گرفتن بحران، دولت به تکاپو افتاده است. عزت‌اله زارعی، سخنگوی وزارت صمت، روز گذشته اعلام کرد که در روز دوشنبه هفتم اردیبهشت، ۱۶۰ هزار تن ورق فولادی در «بورس کالا» — بازاری متشکل برای خرید و فروش مواد خام — عرضه شده که ۹۰ هزار تن از آن به فروش رفته است. او با اطمینان گفت: «با این عرضه، شاهد تعدیل و در ادامه سقوط قیمت فولاد خواهیم بود. تزریق ورق نیاز تولیدکنندگان را رفع می‌کند و جای نگرانی نیست.» او هشدار داد اگر کسی کمبود ناشی از آسیب دیدن فولاد مبارکه را بهانه گران‌فروشی کند، با برخورد قانونی روبه‌رو می‌شود.

زارعی تاکید کرد که سازمان حمایت، با همکاری سازمان تعزیرات، بازار را بی‌وقفه رصد می‌کند تا با متخلفان برخورد شود؛ با این حال، در هفته‌های اخیر برخی، تخریب زیرساخت‌های فولاد را بهانه‌ای برای بالا بردن قیمت خودرو کرده‌اند.

واقعیت این است که گرانی‌های اخیر، یک مقصر واحد ندارد. از یک سو، کمبود واقعی ورق‌های فولادی خطوط تولید را آزار می‌دهد و از سوی دیگر، رشد بدون توقف نرخ دلار، چشم‌انداز تورم — افزایش عمومی قیمت‌ها که قدرت خرید را می‌بلعد — را تیره‌تر کرده است. این دو عامل، شانه به شانه هم، قیمت خودرو را در جاده‌ای بدون مقصد، بالا می‌برند.