۵۰ هزار سوئیچ گم‌شده در جاده مخصوص؛ ابعادِ «خالی‌فروشی» خودروسازان!

تصور کنید ماه‌ها پس‌انداز کرده‌اید، از خیلی چیزها زده‌اید تا بالاخره پول خرید یک خودروی نو را جور کنید. با هزار امید و آرزو ثبت‌نام می‌کنید و روزها را برای رسیدن روز تحویل می‌شمارید. اما روز موعود می‌رسد و خبری از ماشین شما نیست. هفته‌ها به ماه‌ها تبدیل می‌شود و شما در برزخ انتظار و بدقولی خودروساز گرفتار می‌شوید. این داستان تلخ، قصه واقعی ۵۰ هزار نفر در ایران امروز است. به گفته معاون وزیر صمت، خودروسازان کشور در مجموع حدود ۵۰ هزار دستگاه تعهدات معوق دارند؛ یعنی ۵۰ هزار خانواده منتظر کلیدی هستند که باید خیلی وقت پیش تحویل می‌گرفتند. معاون وزیر صمت می‌گوید تا پایان سال قرار است این تعهدات تعیین تکلیف شود، یعنی در کمتر از ۴۰ روز! آیا شدنی است؟

برای اینکه ابعاد این بحران را بهتر درک کنیم، بیایید به سراغ آمار برویم. شش خودروساز بزرگ کشور یعنی ایران ‌خودرو، سایپا، پارس خودرو، کرمان موتور، مدیران خودرو و گروه بهمن، روی هم رفته روزانه حدود ۲۸۲۴ دستگاه خودرو تولید می‌کنند. ایران خودرو با تولید روزانه ۱۶۰۴ دستگاه، تقریبا ۵۷ درصد این تولید را به دوش می‌کشد و سایپا با ۶۰۴ خودرو در روز، در جایگاه دوم قرار دارد. پارس خودرو (۱۶۹ دستگاه)، مدیران خودرو (۱۵۸ دستگاه)، گروه بهمن (۱۰۱ دستگاه) و کرمان موتور (۱۸۸ دستگاه) نیز سهم خود را در این بازار دارند.

حالا تصور کنید قرار باشد این غول‌های صنعتی، تمام بدهی‌های معوق خود را یک‌جا تسویه کنند. با یک حساب ساده متوجه می‌شویم که برای تحویل ۵۰ هزار خودروی معوق، کل خطوط تولید این شش شرکت باید برای ۱۸ روز کامل از پذیرش سفارش جدید دست بکشند و فقط و فقط برای عمل به تعهدات قبلی خود کار کنند. ۱۸ روز سکوت کامل در بخش فروش و تولید برای مشتریان جدید!

هنوز مشخص نیست کدام خودروساز سهم بیشتری در این بدقولی بزرگ دارد، اما برای نشان دادن عمق ماجرا می‌توانیم یک سناریوی فرضی و البته ترسناک را تصور کنیم. اگر فرض کنیم تمام این ۵۰ هزار خودروی معوق، متعلق به یک شرکت باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟ اگر تمام این تعهدات بر دوش ایران خودرو باشد، این شرکت باید حدود یک ماه تمام ظرفیت تولید خود را صرف جبران گذشته کند. این زمان برای سایپا به نزدیک ۳ ماه می‌رسد. اما وضعیت برای چهار خودروساز دیگر فاجعه‌بارتر است؛ آن‌ها برای عمل به چنین تعهدی به ۱۰ ماه یا حتی بیشتر زمان نیاز خواهند داشت. روی دیگر سکه این است که این خودروسازان باید به میزان بدقولی انجام شده، دست از طرح‌های جدید فروش بکشند، اما آیا این اتفاق می‌افتد؟

این وضعیت کلافه‌کننده، نه تنها خریداران را با زیان جدی مواجه می‌کند و اعتمادشان را به صنعت داخلی از بین می‌برد، بلکه نشان از یک مشکل ساختاری عمیق دارد. خودروسازان که به منابع مالی نیاز دارند، بدون نظارت جدی، به پذیرش تعهداتی ادامه می‌دهند که توانایی انجامش را ندارند. وضعیتی که برخی کارشناسان آن را «خالی‌فروشی» در بازار خودرو می‌نامند؛ یعنی فروختن رویایی که هنوز روی خط تولید نیامده است.

شما هم تجربه‌ی تاخیر در تحویل خودرو داشته‌اید؟ داستان خود را برای ما بنویسید تا از آن گزارش بسازیم.