هزینه تولید خبر دولتی برای مردم چقدر است؟

در دو هفته اخیر منابع اطلاعاتی ما محدود بود به چند خبرگزاری وابسته به دستگاه‌های دولتی و نظامی و اخبار رسمی صدا و سیما. اما خرج انتشار خبر از سوی این منابع چقدر است و از چه محلی تامین می‌شود؟

در لابلای ردیف‌های بودجه که جست و جو کنیم، علاوه بر صدا و سیما نام سه رسانه دیگر دیده می‌شود: ایرنا (زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)، ایسنا (زیرمجموعه وزارت جهاد دانشگاهی) و شورای اطلاع‌رسانی دولت.

 ارقام بودجه این رسانه‌ها هر ساله در قانون بودجه اعلام می‌شود، با این حال در لایحه ۱۴۰۵، دولت اطلاعات بیشتری از اینکه این بودجه دقیقا بر اساس چه اهدافی تخصیص داده شده منتشر کرده است. اطلاعاتی که بر اساس آن می‌توان تخمین زد که هزینه تولید محتواهای خبری در این رسانه‌ها دقیقا چقدر است.

طبق لایحه بودجه ۱۴۰۵،‌ اعتبار پیش‌بینی شده برای صدا و سیما ۳۸ هزار میلیارد تومان، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) ۵۰۰ میلیارد تومان، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) ۱۷۵ میلیارد تومان و شورای اطلاع‌رسانی دولت ۲۰۰ میلیارد تومان خواهد بود. این بودجه‌ای است که این خبرگزاری‌ها از منابع دولت دریافت‌ می‌کنند.

در حالی که نام صدا و سیما و خبرگزاری ایرنا در لیست شرکت‌های دولتی نیز دیده می‌شود و این دو مجموعه درآمد جداگانه‌ای نیز از فعالیت خود دارند. درآمد سازمان صدا و سیما در سال آینده بالغ بر ۱۱ هزار میلیارد تومان است. درآمد خبرگزاری ایرنا نیز ۱۳۷ میلیارد تومان پیش‌بینی شده است. هر دو مجموعه نیز در لیست شرکت‌های زیان‌ده هستند.

اما در پیوست چهارم لایحه بودجه که سازمان برنامه و بودجه منتشر کرده، به تعداد تولیدات صدا و سیما و خبرگزاری ایسنا نیز اشاره شده است. اگرچه اثری از ایرنا و شورای اطلاع‌رسانی دولت به چشم نمی‌خورد. همچنین در مورد خبرگزاری مجلس شورای اسلامی (خانه ملت) و خبرگزاری قرآنی ایران ایکنا (زیرمجموعه جهاد دانشگاهی) و یا روزنامه‌های وابسته به دولت، بودجه به تفکیک منتشر نشده و قابل بررسی نیست.

 در این پیوست، سازمان جهاد دانشگاهی که خبرگزاری ایسنا و خبرگزاری قرآنی ایکنا زیرمجموعه آن کار می‌کنند،‌ موظف شده ۴۴۳ هزار عنوان خبر برای هدف «تولید و انتشار اخبار،‌ گزارش و مستندات خبری» تولید کند.

با توجه به اینکه خبرگزاری ایکنا در مقابل ایسنا بسیار کوچک است و سهم بسیار ناچیزی در تولیدات رسانه‌ای دارد و اگر با اغماض، کل تولیدات رسانه‌ای جهاد دانشگاهی را برای ایسنا در نظر بگیریم، با فرض بودجه ۱۷۵ میلیارد تومانی این سازمان که از دولت دریافت می‌کند،‌ می‌توان با یک محاسبه سرانگشتی تخمین زد که ایسنا به ازای هر خبری که در این سایت منتشر می‌کند،  ۳۹۵ هزار تومان از دولت بودجه دریافت می‌کند.

با این حال بررسی‌ها نشان می‌دهد هزینه انتشار اخبار در صدا و سیما چندین برابر این رقم است.

طبق لایحه ۱۴۰۵،‌ سازمان صدا و سیما نیز در سال آتی موظف است ۴۱۵ هزار عنوان خبر تولید کند. از سوی دیگر در پیوست سوم لایحه بودجه ردی از اعتبارات بخش خبر رسانه ملی به چشم می‌خورد. در جداول این پیوست، برنامه اجرایی «تولید و انتشار خبر و گزارشات و مستندات خبری» در مجموع ۶۶۰ میلیارد تومان هزینه دارد.

برنامه‌ای که به طور مشخص پخش اخبار تلوزیونی سراسری، تامین تولید خبر، گزارش و مستند خبری، پخش اخبار رادیویی سراسری، پخش اخبار رادیویی استانی و پخش اخبار تلوزیونی استانی را در بر می‌گیرد.

 بنابراین می‌توان گفت هزینه تولید هر عنوان خبر در رسانه ملی یک میلیون و ۵۹۱ هزار تومان است. رقمی که بخش کوچکی از آن از درآمدهای این سازمان و بخش عمده آن از جیب دولت پرداخت می‌شود و هزینه زیاد تولید و انتشار اخبار صوتی، تصویری و متنی را در این رسانه نشان می‌دهد.

باید توجه داشته باشیم که این‌ رسانه‌ها به صورت مستقیم زیر نظر دولت کار می‌کنند و به همین دلیل بودجه آن‌ها مشخص و تا حدی قابل بررسی است. در حالیکه این شفافیت در مورد بسیاری از رسانه‌های دیگر که زیر نظر نهادهای نظامی و حاکمیتی کار می‌کنند،‌ وجود ندارد. خبرگزاری هایی مانند فارس،بسیج دانشجویی، مهر، تسنیم، جماران و... در خصوص میزان بودجه و در برخی موارد ماهیت حقوقی اطلاعات زیادی در دسترس نیست.