دولت ترامپ با کنار گذاشتن چتر امنیتی نیمقرنه در خاورمیانه، کشورهای عربی را به ایجاد ائتلافهای مستقل منطقهای سوق میدهد.
وال استریت ژورنال نوشت: دولت ترامپ در مقیاسی گسترده مشغول اجرای مهمترین تغییر سیاست آمریکا در خاورمیانه طی بیش از نیمقرن گذشته است.
توماس باراک سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه واشینگتن در امور سوریه و عراق، دو هفته پیش در سخنرانی خود در مجمع امنیت جهانی در دوحه قطر چارچوب تازه را تشریح کرد و گفت: «آمریکایی که طی ۸۰ سال گذشته تضمینکننده امنیت جهان بود، دیگر وجود ندارد.»
اجرای رویکرد تازه در خاورمیانه به معنای پایان اتکای کشورهای عربی خلیج فارس به چتر امنیتی آمریکا خواهد بود.
همه در منطقه میگویند اگر آمریکا را داشته باشیم، نفت و گاز را با دلار بفروشیم، سلاحها را با دلار بخریم و پایگاههای آمریکایی را میزبانی کنیم، دریاهای آزاد و تضمین امنیتی خواهیم داشت. ناگهان دیگر چنین اتفاقی نمیافتد.- توماس باراک
فرسایش تضمینهای امنیتی آمریکا در خلیج فارس دستکم از سال ۲۰۱۹ آغاز شده بود؛ زمانی که ترامپ به حملات ایران و حوثیها علیه عربستان سعودی پاسخ نداد، اما سخنان باراک مُهر رسمی واشینگتن را پای تغییر مسیر گذاشت.
باراک گفت آمریکا برای جایگزینکردن چتر امنیتی خود از تلاشهای منطقهای مانند پیمان مکه حمایت خواهد کرد؛ توافقی امنیتی میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان.
باراک گفت: «همه باید به ائتلافهای منطقهای خودشان متکی باشند.»
عربستان سعودی که مهمترین متحد عرب آمریکا بهشمار میرود، از هماکنون پیامدهای سیاست تازه را احساس میکند.
همزمان با تشدید حملات حوثیها به زیرساختهای عربستان در تابستان سال جاری، محمد بن سلمان ولیعهد عربستان، از ترامپ خواست علیه شبهنظامیان مورد اقدام نظامی انجام دهد.
حوثیها بخش بزرگی از یمن را در اختیار دارند و کشتیرانی در دریای سرخ را تهدید میکنند. ترامپ پشتیبانی اطلاعاتی و هدفگیری را پیشنهاد داد، ولی دخالت مستقیم ارتش آمریکا را نپذیرفت.
باراک در دوحه دلیل مخالفت ترامپ را توضیح داد و تأکید کرد اقدام نظامی علیه نیروهایی مانند حوثیها در گذشته نتیجه نداده و اکنون نیز بعید است موفق شود.
سفیر آمریکا در ترکیه گفت: «رئیسجمهوری بهروشنی گفته که از عربستان سعودی حمایت میکند و پشتیبانی لجستیکی مورد نیاز را فراهم خواهد کرد، اما ورود آمریکا به یک نبرد زمینی و رزمی در نقطهای دیگر بیثمر به نظر میرسد.»
موضع اعلامشده، حمایت محدود واشینگتن را از مشارکت مستقیم نظامی جدا میکند.
باراک اصرار دارد که با وجود تغییر نقش آمریکا در منطقه، واشینگتن خاورمیانه را ترک نمیکند. بااینحال، بسیاری از کشورهایی که اکنون میزبان پایگاههای آمریکایی هستند احتمالا خواهند پرسید ادامه میزبانی چه توجیهی دارد؟ آن هم وقتی که پایگاهها آنان را بدون تامین امنیت به هدف تبدیل کند.
آمریکا نیز ممکن است با پرسشی مشابه روبهرو شود، زیرا حملات ایران به پایگاههای آمریکایی در سال جاری دستکم ۲۱ آمریکایی را کشته، صدها نفر را زخمی کرده و میلیاردها دلار خسارت به بار آورده است.
واشینگتن اکنون باید میان صرف هزینه سنگین برای مقاومسازی پایگاهها و عقبنشینی از آسیبپذیرترین مراکز یکی را برگزیند. پیامدهای تصمیم ترامپ برای حمله به ایران ممکن است تهران را به هدف دیرینهاش، یعنی خروج آمریکا از منطقه، نزدیکتر کند.
در نتیجه، تغییر آرایش پایگاههای آمریکا میتواند به یکی از آثار ناخواسته رویارویی اخیر تبدیل شود.