دو حزب عرب اسرائیل احتمالا با معرفی گادی آیزنکوت برای نخست‌وزیری، مسیر کنارزدن بنیامین نتانیاهو را هموار می‌کنند.
به گزارش زومان، تلگراف نوشته است دو حزب عربی اسرائیل، «فهرست مشترک» (Joint List) و «رَعم» (Ra’am)، پس از ناکامی دو بلوک اصلی یهودی در کسب اکثریت پارلمانی، احتمالاً گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، را به‌عنوان نامزد نخست‌وزیری به اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور این کشور، معرفی خواهند کرد. جعفر فرح، مدیر مرکز «مساوا» (Mossawa Center)، سازمان حامی حقوق شهروندان عرب اسرائیل، به تلگراف گفته است این احزاب از بلوک اپوزیسیون صهیونیستی برای تشکیل دولت جدید حمایت خواهند کرد.
انتخابات روز سه‌شنبه اسرائیل به بن‌بست انجامید. بلوک حامی بنیامین نتانیاهو ۵۳ کرسی و بلوک اصلی اپوزیسیون به رهبری آیزنکوت ۴۸ کرسی به دست آوردند؛ درحالی‌که برای تشکیل دولت در کنست ۱۲۰ نفره، دست‌کم ۶۱ کرسی لازم است. در مقابل، دو حزب عربی با افزایش آرای خود مجموعاً ۱۹ کرسی کسب کردند و اکنون می‌توانند سرنوشت دولت آینده را تعیین کنند.
فرح انتظار دارد هر دو حزب عربی آیزنکوت را برای نخست‌وزیری معرفی کنند تا نتانیاهو از قدرت کنار برود. او گفته است ممکن است سه نماینده حزب ملی‌گرای عربی بلد (Balad) از این پیشنهاد حمایت نکنند، اما سایر نمایندگان احتمالاً با آن همراه خواهند شد. به گفته فرح، فهرست مشترک با بلوک اپوزیسیون یهودی وارد مذاکره می‌شود؛ مذاکراتی درباره چهار شرطی که آیزنکوت برای همکاری رسمی احزاب با دولت آینده تعیین کرده است. این گفت‌وگوها احتمالاً ابتدا محرمانه خواهد بود و ممکن است پس از ارائه توصیه احزاب به رئیس‌جمهور، علنی شود.
فشار رأی‌دهندگان عرب برای همکاری
حزب رعم که محافظه‌کارتر و مذهبی‌تر از دیگر احزاب عرب اسرائیل است، پیش‌تر تمایل خود را برای پیوستن به بلوک اپوزیسیون یهودی نشان داده بود. اما موضع فهرست مشترک روشن نبود؛ زیرا رهبران چپ‌گرای آن معمولاً عمل‌گرایی را در اولویت قرار می‌دهند.
تلگراف روز جمعه با بیش از ۲۰ رأی‌دهنده عرب‌اسرائیلی در شهرهای مختلط حیفا و عکا گفت‌وگو کرد. همه آن‌ها از همکاری احزاب عربی با اپوزیسیون یهودی برای تشکیل دولت اکثریت حمایت می‌کردند. مصاحبه‌شوندگان خود را پیش از هر چیز شهروند عرب اسرائیل می‌دانستند، نه فلسطینی؛ یکی از آن‌ها هویت خود را به یک هندی نسل دوم یا سوم در انگلستان تشبیه کرد.
خالد، مدیر ۴۰ ساله یک شرکت بین‌المللی کشتیرانی، گفت به دلیل نارضایتی از عملکرد احمد طیبی، چهره شناخته‌شده فهرست مشترک، به حزب رعم رأی داده است. او طیبی را به شعار دادن بدون ارائه راه‌حل متهم کرد و گفت: «طیبی هیچ کاری نکرده است. فقط فریاد می‌زند: اشغال! اشغال! اشغال از ما مراقبت نمی‌کند. این کشتی خیلی وقت پیش حرکت کرده است.»
بیشتر رأی‌دهندگان از تبعیض روزمره گفته‌اند، اما همکاری سیاسی را راهی برای بهبود زندگی خود می‌دانند. مقابله با جرائم خشونت‌آمیز در جوامع عرب، بهبود زیرساخت‌های شهرهای عرب‌نشین و امکان دریافت مجوزهای ساخت‌وساز از اولویت‌های آن‌هاست.
رامی، مهندس پزشکی ۳۸ ساله و شهروند مسیحی عرب اسرائیل از حیفا، به نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین و عضو بلوک اپوزیسیون، رأی داده است. او معتقد است احزاب عربی و یهودی باید با یکدیگر همکاری کنند و از هر دو طرف انتقاد کرده است: احزاب عربی را به دلیل حمایت نکردن از چپ اسرائیل و احزاب راست را به دلیل خودداری از تعامل با نمایندگان عرب. او پرسیده است: «اگر اعراب را در دولت نمی‌خواهید، چطور فکر می‌کنید اوضاع تغییر خواهد کرد؟»
ابراهیم، ۷۱ ساله و بازیکن حرفه‌ای پیشین فوتبال در عکا نیز افزایش مشارکت عرب‌ها در انتخابات را مثبت دانسته و خواستار اتحاد احزاب شده است. در مقابل، محمد، قایقران ۴۲ ساله اهل عکا در انتخابات شرکت نکرده و معتقد است رأی‌گیری نمی‌تواند تبعیض علیه اقلیت عرب را تغییر دهد. او گفته است فضای رسانه‌ای اسرائیل رأی دادن را برای عرب‌ها به اقدامی شبیه جرم تبدیل کرده است. با این حال، دوستش خالد رأی دادن را بهترین راه برای ایجاد تغییر می‌داند.
چهار شرط آیزنکوت برای تشکیل دولت
آیزنکوت گفته است در صورت تشکیل دولت، می‌خواهد نماینده همه اسرائیلی‌ها باشد. شروط او برای همکاری با احزاب شامل به رسمیت شناختن اسرائیل به‌عنوان کشوری یهودی، دموکراتیک و لیبرال با تعهد به برابری؛ پایبندی به ارزش‌های اعلامیه استقلال؛ خدمت اجباری همه شهروندان از طریق خدمت نظامی، ملی یا غیرنظامی؛ و به رسمیت شناختن حماس به‌عنوان سازمانی تروریستی و تعهد به نابودی توان نظامی و قدرت حکمرانی آن در نوار غزه است.
فرح این شروط را پیش‌شرط‌هایی هوشمندانه، اما با هدف تحت فشار قرار دادن و شرمنده کردن احزاب عربی توصیف کرده است. به گفته او، اعضای کنست از قبل موظف‌اند اسرائیل را به‌عنوان کشوری یهودی به رسمیت بشناسند و از اعلامیه استقلال حمایت کنند. او همچنین گفته است حمایت از حماس در هر شکلی غیرقانونی است.
با این حال، فرح معتقد است این شروط به مسائل مهم شهروندان عرب، از جمله برابری در برابر قانون و امکانات خدمت عمومی، نمی‌پردازند. او گفته است کیبوتس‌ها و یهودیان ارتدوکس افراطی نهادهایی برای سازمان‌دهی خدمت غیرنظامی دارند، اما جوامع عرب چنین امکاناتی ندارند. به گفته او، شهروندان عرب مایل‌اند فرزندانشان در بیمارستان‌ها و جوامع محلی خدمت کنند، اما زیرساخت لازم فراهم نیست. فرح همچنین مدعی شده تنها ۲ درصد از یارانه‌ها به سازمان‌های جامعه مدنی عرب اختصاص می‌یابد.
با وجود این اختلاف‌ها، فرح تأکید کرده است احزاب عربی در صورت دعوت آیزنکوت برای مذاکره شرکت خواهند کرد. با این حال، او به دلیل مقاومت شدید جناح راست به تشکیل دولت مشترک عربی-یهودی خوش‌بین نیست و حتی درباره امنیت جانی آیزنکوت ابراز نگرانی کرده است. او این خطر را با ترور اسحاق رابین در سال ۱۹۹۵ مقایسه کرد.
گزینه‌های نتانیاهو برای ماندن در قدرت
تلگراف گزارش داده است که قرار بود شامگاه شنبه تجمع‌هایی در حمایت از تشکیل دولت یهودی-عربی در تل‌آویو، اورشلیم، بئرالسبع، حیفا و طیبه برگزار شود. جنبش «ایستادن با هم» (Standing Together)، متشکل از فعالان یهودی و عرب، خواستار تشکیل دولتی بر پایه مشارکت دو جامعه شده بود. برگزارکنندگان تأکید کردند آرای شهروندان عرب به اندازه آرای یهودیان ارزش دارد و آن‌ها باید در دولت آینده شریک باشند.
با این حال، تشکیل ائتلاف عربی-یهودی تنها گزینه موجود نیست. احزاب مرکز و راست اسرائیل نیز ممکن است برای تشکیل دولت «اتحاد ملی» به توافق برسند؛ هرچند چهار حزب بلوک اپوزیسیون کارزار خود را بر برکناری نتانیاهو بنا کرده‌اند و همکاری با او دشوار خواهد بود.
نتانیاهو می‌تواند تلاش کند جناح راست اپوزیسیون را به پیوستن به دولت خود متقاعد کند یا، به گفته تلگراف، محتمل‌تر از آن، مانع تشکیل دولت جدید شود و انتخابات دیگری را رقم بزند. او و حزب لیکود همچنین به کارزار خود علیه احزاب عربی ادامه داده و آن‌ها را ضداسرائیلی و رادیکال معرفی کرده‌اند. ادعای تقلب گسترده انتخاباتی از سوی این احزاب نیز از سوی کمیته مرکزی انتخابات رد شده است.
فرح در پایان احتمال تشکیل یک دولت اقلیت از سوی اپوزیسیون با حمایت غیررسمی احزاب عربی را مطرح کرده است؛ دولتی که شاید تا پایان محاکمه فساد نتانیاهو در بهار به کار خود ادامه دهد. او گفته است اگر نتانیاهو در سال ۲۰۲۷ محکوم شود، ممکن است احزاب یهودی پس از آن یک دولت ملی تشکیل دهند.
