نیویورک‌تایمز: تهران منتظر تغییر دولت‌ها نیست؛ ایران خود را برای جنگ آماده می‌کند
یک روزنامه آمریکایی می‌گوید رهبران ایران با وجود تحرکات دیپلماتیک، نتیجه انتخابات آمریکا و اسرائیل را مانع دور تازه درگیری نمی‌دانند.
به گزارش زومان، نیویورک‌تایمز در تحلیلی تازه نوشت: در حالی که بنیامین نتانیاهو برای باقی ماندن در قدرت می‌جنگد و دونالد ترامپ با انتخاباتی دشوار در میان‌دوره روبه‌رو است، رهبران ایران انتظار هیچ‌گونه تغییر عمده‌ای در سیاست ندارند.
جزئیات و ابعاد جابه‌جایی قدرتی که در ماه‌های آینده پس از انتخابات سرنوشت‌ساز در اسرائیل و ایالات متحده، جریان خواهد داشت، چندان روشن نیست. با این حال، تحلیل‌گران می‌گویند رهبران ایران این رقابت‌ها را از نزدیک زیر نظر دارند و صرف‌نظر از هر نتیجه‌ای، خود را برای دور تازه‌ای از درگیری آماده می‌کنند.
رهبران ایران صرف‌نظر از هر نتیجه‌ای، خود را برای دور تازه‌ای از درگیری آماده می‌کنند
در اسرائیل، انتخابات سراسری این هفته نشان داد که نه ائتلاف راست افراطی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، و نه بلوک اصلی اپوزیسیون به رهبری گادی آیزنکوت، مقام ارشد نظامی پیشین، نتوانستند کرسی‌های کافی برای تشکیل دولت به دست آورند؛ موضوعی که زمینه را برای هفته‌ها بلاتکلیفی فراهم کرده است.
در ایالات متحده، به نظر می‌رسد دموکرات‌ها در موقعیت قدرتمندی قرار دارند تا در انتخابات میان‌دوره‌ای هفته آینده، کنترل دست‌کم مجلس نمایندگان را به دست گیرند. اما ابعاد دقیق پیروزی آن‌ها و اینکه آیا اکثریت سنا را تصاحب خواهند کرد یا خیر، تعیین می‌کند که آیا می‌توانند مانعی در برابر سیاست‌های ترامپ، از جمله جنگ با ایران، ایجاد کنند یا خیر.
نیویورک‌تایمز ادعا می‌کند تهران انتظار دارد هر کسی که کنترل اسرائیل یا کنگره را به دست گیرد، حملات بیشتری صورت گیرد؛ به همین دلیل، تمایل اندکی برای دادن امتیازات مورد درخواست دولت ترامپ جهت امضای توافق صلح نشان داده است.
روز شنبه، رهبری ایران در رسانه‌های اجتماعی اعلام کردند که با رهبران ارشد نیروهای مسلح دیدار کرده و به آن‌ها دستور داده است تا به هر نوع یا سطح از تهدید، پاسخی فوری بدهند تا «بازدارندگی حداکثری» ایجاد شود. رهبری ایران همچنین دستور دادند تا تمام انواع دارایی‌های ایالات متحده و اسرائیل به عنوان اهداف آماده در نظر گرفته شوند.
حمیدرضا عزیزی، تحلیل‌گر ارشد امور ایران در گروه بین‌المللی بحران (International Crisis Group)، درباره رویکرد دولت ایران گفت:
«آن‌ها از چند هفته پیش انتظار دور تازه‌ای از جنگ را داشته‌اند و بر اساس آن آماده شده‌اند.»
چشم‌انداز سیاست اسرائیل در قبال ایران
محمد صالح صدقیان، مدیر مرکز عربی مطالعات ایران در تهران، گفت در اسرائیل، ایران از برکناری نتانیاهو از قدرت استقبال خواهد کرد. این رهبر اسرائیل به متقاعد کردن ترامپ برای حمله به ایران در سال جاری کمک کرد و تلاش کرد پیش از انتخابات، حملات هوایی جدیدی را علیه ایران سازماندهی کند. اما به گفته صدقیان، رهبران ایران بر این باورند که تغییر نخست‌وزیران احتمالا تنها در کوتاه‌مدت تأثیر خواهد گذاشت تا اینکه به یک تحول ساختاری در سیاست اسرائیل منجر شود.
او افزود:
«سیاست‌های ایران و اسرائیل در قبال یکدیگر، صرف‌نظر از اینکه از دهه ۱۹۸۰ چه دولتی در اسرائیل بر سر کار بوده، ثبات داشته است. هرگونه تغییری احتمالا مقطعی خواهد بود تا استراتژیک.»
عزیزی نیز خاطرنشان کرد که سناریوهای متعددی درباره چگونگی رقم خوردن نتایج انتخابات اسرائیل وجود دارد، اما «نباید انتظار تغییر بنیادین در خصومت میان اسرائیل و ایران را داشته باشیم».
حتی اگر نتانیاهو یا رهبر دیگری از اپوزیسیون به قدرت برسد و اسرائیل را به جای جنگ تمام‌عیار، به استفاده از تاکتیک‌های پنهان‌کاری علیه ایران بازگرداند، پاسخ ایران همچنان می‌تواند تشدیدکننده باشد.
پاسخ ایران همچنان می‌تواند تشدیدکننده باشد
عزیزی گفت:
«تفکر استراتژیک جمهوری اسلامی دستخوش تحول چشمگیری شده است که بیش و پیش از همه شامل تمایل بیشتر به ریسک‌پذیری و فاصله گرفتن از سیاست دیرینه صبر استراتژیک است. در نتیجه، ایران همچنان می‌تواند به عملیات‌های غیرمستقیم اسرائیل با اقدام نظامی مستقیم پاسخ دهد.»
امتیاز هسته‌ای در برابر توافق؛ شرطی که تهران نمی‌پذیرد
این روزنامه در بخش دیگری از تحلیل خود می‌نویسد: در خصوص ایالات متحده، رهبران ایران به خوبی آگاه هستند که هزینه‌های جنگ، از جمله افزایش قیمت بنزین برای شهروندان آمریکایی، چگونه بر محبوبیت ترامپ و چشم‌انداز حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای تأثیر گذاشته است. ارزیابی آن‌ها این است که توافق با ایران به نفع سیاسی ترامپ خواهد بود و به تهران در هرگونه مذاکره برای پایان دادن به جنگ، اهرم فشار می‌دهد. از سوی دیگر، ایران هزینه‌های گزافی از جمله تشدید تورم را متحمل شده است، بدون اینکه رهبرانش موضع خود را تغییر دهند.
مصطفی نجفی، تحلیل‌گری که گفته می‌شود به رضایی نزدیک است، روز چهارشنبه در رسانه‌های اجتماعی نوشت که دولت ترامپ در روزهای منتهی به انتخابات میان‌دوره‌ای، در حالی که جمهوری‌خواهان با نبردی دشوار برای حفظ کنترل کنگره روبه‌رو هستند، به دنبال توافق با ایران است.
نجفی نوشت:
«آن‌ها می‌خواهند از این توافق برای انتخابات اهرم بسازند و اصرار دارند که امتیازات هسته‌ای نیز بخشی از توافق پیش از انتخابات باشد، که تهران آن را نمی‌پذیرد. اگر در دو روز آینده توافقی حاصل نشود، فضا احتمالا در هفته نخست پس از انتخابات به سمت رویارویی تغییر خواهد کرد.»
تلاش‌های تازه برای مذاکره
یک مقام ارشد آمریکایی و یک مقام ایرانی مطلع از این ارتباط گفتند که هفته گذشته معاون رئیس‌جمهور، جی‌دی ونس نامه‌ای برای پیشنهاد دور تازه‌ای از مذاکرات جامع صلح به یکی از مقام‌های ارشد ایران ارسال کرده است. ونس دولت ایران و مسعود پزشکیان را دور زد و در عوض نامه را خطاب به محسن رضایی، مشاور ارشد امنیت ملی و فرمانده دیرین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارسال کرد. این ارتباط با رضایی بازتاب‌دهنده دیدگاه دولت ترامپ است که معامله مستقیم با مقام ایرانی دارای نفوذ بر مقاماتی که با توافق مخالفت کرده‌اند را ضروری می‌داند.
رسانه دولتی ایران گزارش داد که روز جمعه یک هیئت قطری برای انجام گفت‌وگوها وارد تهران شد. قطر میانجی‌گری گفتگوها میان ایران و ایالات متحده را بر عهده داشته است.
الجزیره گزارش داد که روز شنبه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد دیپلمات‌های این کشور در حال دیدار با میانجی‌گران در دوحه قطر هستند. این گزارش افزود عراقچی گفته است ایران در حال بررسی پیشنهادهای مربوط به برنامه هسته‌ای خود است و نامه ونس را «گامی مثبت» توصیف کرد.
رگبار دیپلماسی اخیر در لحظه‌ای بااهمیت رخ می‌دهد. مقامات آمریکایی و دیگر افراد مطلع از مشورت‌ها گفته‌اند ترامپ در حال بررسی این موضوع بوده است که آیا حملات به ایران را پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، از سر بگیرد یا خیر و ایالات متحده و اسرائیل برنامه‌های مشخصی برای حملات جدید تهیه کرده‌اند. با این حال، موانع عمده‌ای وجود دارد که برای دستیابی ایالات متحده و ایران به توافق نهایی باید برطرف شوند.
ایالات متحده و اسرائیل برنامه‌های مشخصی برای حملات جدید تهیه کرده‌اند
مهرزاد بروجردی، کارشناس مسائل ایران در دانشگاه علم و فناوری میزوری، گفت:
«دو طرف در چندین موضوع حیاتی، از جمله تنگه هرمز، لغو تحریم‌ها، نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) و محدوده تعهدات هسته‌ای ایران، فاصله زیادی از یکدیگر دارند. حس من این است که تهران استراتژی دو مسیری را دنبال خواهد کرد و ضمن شرکت در مذاکرات دیپلماتیک وقفه‌دار، هم‌زمان تا حد امکان برای ازسرگیری احتمالی خصومت‌ها آماده خواهد شد.»
پیش‌شرط‌های ایران برای توافق
نجفی در پیام صوتی خود به نیویورک تایمز در روز چهارشنبه گفت ایران «بر تحقق هفت شرط خود» پیش از توافق بر سر هرگونه توافق موقت اصرار دارد. مقام‌های ایرانی در ماه گذشته مکرراً به این شرایط اشاره کرده‌اند بدون آنکه به‌طور کامل جزئیات آن را شرح دهند، و آن‌ها را به عنوان پیش‌شرطی برای مذاکرات جدید یا بازگشایی تنگه هرمز، آبراه حیاتی کشتیرانی در ساحل جنوبی ایران، مطرح کرده‌اند.
نجفی گفت این شرایط شامل لغو محاصره دریایی ایالات متحده علیه ایران و تحریم‌های فروش نفت ایران؛ پایان دادن به جنگ در همه جبهه‌ها، از جمله در لبنان که اسرائیل با حزب‌الله، گروه مسلح تحت حمایت ایران، می‌جنگد؛ آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران؛ و پذیرش مدیریت ایران بر تنگه هرمز است.
نجفی افزود:
«ایران این موارد را به عنوان پیش‌شرط‌هایی برای باز شدن تنگه هرمز به طرف آمریکایی ارائه کرده است. طرف آمریکایی باید ابتدا این پیش‌شرط‌ها را محقق کند و سپس مذاکرات وارد فاز اصلی خواهد شد.»
نجفی همچنین بدبینی عمیق خود را نسبت به چشم‌انداز یک توافق پایدار میان دو طرف ابراز کرد و گفت مقام‌های ایرانی هیچ اعتمادی به نیات یا وعده‌های آمریکا ندارند.
مقام‌های ایرانی هیچ اعتمادی به نیات یا وعده‌های آمریکا ندارند
او گفت:
«در اینجا، پیام‌های مبادله‌شده با ایالات متحده با شکاکیت عمیقی نگریسته می‌شود. مسئله روابط ایران و آمریکا به قدری پیچیده شده است که حتی اگر ایران با مذاکرات هسته‌ای موافقت کند و امتیازاتی بدهد، بسیار بعید است که این تار عنکبوت پیچیده درگیری میان دو ملت به یک قطعیت معنادار برسد یا به توافقی پایدار منجر شود.»
