کارشناسان و مقامهای سابق آمریکا معتقدند تحریمها و محاصره اقتصادی ترامپ نتوانسته ایران را به مصالحه وادارد.
وب سایت سمافور در گزارشی نوشت: دولت ترامپ بهتدریج فشار بر ایران را از طریق تحریمها افزایش میدهد، اما کارشناسان و مقامهای سابق آمریکایی میگویند مجازاتهای اقتصادی اعمالشده تاکنون تأثیر محدودی بر تمایل تهران به مذاکره داشتهاند.
نیت سوانسون که بهعنوان نماینده وزارت خارجه آمریکا در تیم مذاکرهکننده دولت دوم ترامپ با ایران حضور داشت، میگوید این فشارها نتوانستهاند محاسبات راهبردی ایران را تغییر دهند.
سوانسون گفت: «به تمام اتفاقاتی فکر کنید که ایران طی هشت ماه گذشته پشت سر گذاشته است. این کشور آسیبهای فوقالعاده سنگینی به زیرساختهای فیزیکی، توان نظامی و معیشت مردم خود متحمل شده است. بااینحال، نه نشانهای از تسلیم دیدهایم و نه حتی تمایلی به مصالحه؛ بلکه شاهد شکلگیری موضعی سرسختانهتر بودهایم.»
او افزود: «ایرانیها نهتنها تمایل بیشتری به مذاکره پیدا نکردهاند، بلکه در عمل انعطافپذیری کمتری نشان میدهند. آنها ترجیح میدهند جنگ بیشتری را تحمل کنند تا اینکه مصالحه کنند. بنابراین در شرایط فعلی نمیبینم که این فشارها بتواند در نهایت به نتیجه راهبردی مثبتی برای آمریکا منجر شود.»
الکس واتانکا پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه معتقد است که مدیریت پیامدهای محاصره دریایی برای مقامهای ایرانی دشوارتر از تحریمها بهتنهایی بوده است؛ زیرا این محاصره بخش بزرگی از تجارت ایران را قطع کرده است.
بااینحال، او تأکید کرد: «تا جایی که من میتوانم تشخیص دهم، هیچ نشانهای از فروپاشی قریبالوقوع اقتصاد ایران وجود ندارد.»
روابط با چین؛ ضعف مهم کارزار تحریم
یکی دیگر از محدودیتهای راهبرد تحریمی دولت ترامپ، توانایی ایران برای حفظ روابط تجاری با چین است؛ کشوری که انگیزه چندانی برای اجرای محدودیتهای آمریکا ندارد.
فیلیپ لاک مدیر برنامه اقتصاد در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) گفت: «چین تحریمهای ما را یکجانبه و غیرقانونی میداند؛ بنابراین هیچ علاقهای به تبعیت از آنها ندارد.»
او افزود: «تا زمانی که چین با تحریمهای ما همراه نشود، ایران میتواند کالاهای موردنیاز خود را به دست آورد و از محل فروش نفت نیز همچنان مقداری درآمد کسب کند.»
لاک همچنین توضیح داد که تولیدکنندگان چینی قادرند بسیاری از کالاها و قطعات صنعتی موردنیاز ایران را برای بازسازی تجهیزات نظامی و زیرساختهای آسیبدیده تأمین کنند.
ناکامی تحریمها و محاصره دریایی در کشاندن ایران به میز مذاکره بر اساس شرایط موردنظر واشنگتن، احتمالاً یکی از دلایلی است که آمریکا را به بررسی گزینه حملات نظامی مجدد بهعنوان راهی دیگر برای وادارکردن تهران به دادن امتیاز سوق داده است.
بااینحال، کارشناسان هشدار میدهند که تشدید فشارها لزوماً به معنای عقبنشینی تهران نخواهد بود.
تام واریک پژوهشگر ارشد غیرمقیم اندیشکده شورای آتلانتیک، گفت: «مشکل اینجاست که هر دو طرف مصمم هستند طرف مقابل بهعنوان طرف شکستخورده شناخته شود.»
واریک توضیح داد زمانی که تنها راه موردنظر برای پایاندادن به جنگ، چنین راهبردی باشد، حلوفصل درگیری دشوارتر میشود.
او هشدار داد که چنین منازعاتی معمولاً بیش از آنچه در شرایط عادی انتظار میرود، ادامه پیدا میکنند.
با وجود این ارزیابیها، دولت ترامپ همچنان اصرار دارد که راهبرد واردکردن فشار اقتصادی به ایران در حال نتیجهدادن است.
یکی از سخنگویان وزارت خزانهداری آمریکا در گفتوگو با سمافور گفت: «عملیات طرد اقتصادی، ایران را به انزوا کشانده است.»
این سخنگو مدعی شد: «ایران از ۲۵ اوت، یعنی یک روز پس از آنچه ما «روز دی اقتصادی» نامگذاری کردهایم، حتی یک محموله نفت نیز روی کشتیها بارگیری نکرده است. ارزش ریال همچنان به پایینترین سطوح جدید رسیده و تورم بالا رفته است.»