درآمد تسلیحاتی، حمایت روسیه و نزدیکی به چین، قدرت چانهزنی کیم جونگ اون را افزایش داده و ارزش رفع تحریمها را کاهش دادهاند.
شاید کیم جونگ اون را بتوان رهبری دانست که این روزها بیش از هر چهرهی دیگری در جهان، تقاضا برای دیدار با او وجود دارد.
دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در صدد است در جریان سفر ماه آینده خود به آسیا با او دیدار کند و همزمان لی جائه میونگ رئیسجمهور کره جنوبی و سانائه تاکایچی نخستوزیر ژاپن، نیز خواهان ملاقات با رهبر کره شمالی هستند.
این در حالی است که کیم سال گذشته در رژه نظامی بزرگ پکن، دوشادوش شی جین پینگ و ولادیمیر پوتین ایستاد و همچنان دعوتنامهای معتبر برای سفر به روسیه در اختیار دارد.
انزوای دیپلماتیک پیونگیانگ تنها مانعی نیست که در حال کنار رفتن به نظر میرسد.
پل میان کره شمالی و چین اوایل ماه جاری رسما افتتاح شد و گذرگاه مرزی تازهای با روسیه نیز در سپتامبر آغاز به کار کرد. پیونگیانگ با کمک دو مسیر تازه، روابط اقتصادی خود با پکن و مسکو را عمیقتر کرده و اثر تحریمهای بینالمللی را بیش از پیش کاهش داده است.
مشارکت کیم در جنگ اوکراین جایگزینهای معتبری در اختیارش گذاشته که رهبران کره شمالی بهندرت از آن برخوردار بودهاند.
فروش تسلیحات و حمایت نظامی از مسکو، میلیاردها دلار نصیب حکومت او کرده، موقعیت اقتصادیاش را بهشکل محسوسی بهبود بخشیده و احتمالا ارزش کره شمالی را برای پکن نیز افزایش داده است.
در نتیجه، رفع تحریمها بهعنوان قدرتمندترین اهرم چانهزنی واشینگتن، اکنون بسیار کمارزشتر از گذشته شده و کیم دلایل فراوانی برای آسودهتر بودن دارد.
ترامپ و شی ماه گذشته در واشینگتن دیدار کردند، اما هیچیک سخنی از خلع سلاح هستهای کره شمالی به میان نیاوردند. پکن مدتی است از بهکار بردن چنین اصطلاحی دوری میکند، در حالی که آمریکا تا ماه مه همچنان از آن استفاده میکرد.
با وجود فضای مساعدتر، احتمالا چنین تغییری برای متقاعد کردن کیم به ارزشمند بودن دیداری دیگر با ترامپ کافی نیست، بهویژه آنکه آخرین نشست دو رهبر در ویتنام در سال ۲۰۱۹ با نتیجهای نامطلوب پایان یافت.
پیشنهادهای رئیسجمهور آمریکا با سکوت روبهرو شدهاند، اما حکومت کره شمالی درخواست لی برای گفتوگو را با صدای بلند رد کرده است. رئیسجمهور کره جنوبی خواستار مذاکراتی با هدف پایان رسمی وضعیت جنگی میان دو کره و متوقف کردن گسترش توان هستهای پیونگیانگ شده بود.
حکومت کیم همچنین پیشنهاد تاکایچی برای برگزاری نشست با هدف حل پرونده ربوده شدن اتباع ژاپنی بهدست کره شمالی را تحقیرآمیز پاسخ داده است.
رهبران آمریکا، کره جنوبی و ژاپن برای تلاش بهمنظور برقراری تماس دلایل موجهی دارند. چشمانداز امنیتی منطقه رو به وخامت گذاشته و زرادخانه هستهای در حال گسترش کره شمالی، همراه با پیشرفت سریع توانمندیهای متعارف آن، در مرکز نگرانیها قرار گرفته؛ بنابراین انزوا نمیتواند صلح در شبهجزیره را حفظ کند.
بااینحال، کیم اکنون قادر است درباره افرادی که اجازه ملاقات با او را مییابند، سختگیرانه و گزینشی عمل کند.
بلومبرگ پیشتر گزارش داده بود که دیکتاتوری موروثی خاندان کیم از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ بالغ بر ۲۲ میلیارد دلار درآمد خارجی انباشته کرده است.
تغییر موازنه قدرت به کیم کمک کرده جایگاه خود را در صحنه بینالمللی بازتعریف کند و بهجای چهرهای مطرود، در قامت عضوی از مجموعهای قدرتمند از کشورهای ضدغربی ظاهر شود.
جنی تاون پژوهشگر ارشد مرکز استیمسون در واشینگتن و متخصص کره شمالی خاطرنشان کرده که روابط در حال شکلگیری کیم، نتایجی فوری و ملموس به همراه دارند.
به گفته تاون، چنین شرایطی انگیزهای برای تعامل او با کشورهایی مانند آمریکا یا ژاپن باقی نمیگذارد، زیرا کیم خواستههای آنها را نامعقول میداند.
تغییر شرایط، قدرتهای جهانی را با پرسشی دشوار روبهرو میکند. اگر هدف گفتوگو با کیم دیگر خلع سلاح هستهای نیست، راهبرد مناسب چه باید باشد؟ احیای کانالهای ارتباطی و کاهش خطر شاید در مقطع کنونی دستاوردی واقعبینانهتر برای هر دیدار با پیونگیانگ باشد و مسئله هستهای را بتوان در تاریخی دیرتر بررسی کرد.
با هر اقدام ترامپ، از کوتاه کردن رزمایشهای مشترک نظامی با کره جنوبی گرفته تا ستایش کیم و اذعان به زرادخانه هستهای او، احتمال دستیابی به چنین نتیجهای کاهش مییابد.
اولویت باید تثبیت منطقه و پایین آوردن خطر جنگ باشد. تحقق هدف مزبور به تقویت ائتلافهای آمریکا با کره جنوبی و ژاپن نیاز دارد، نه تضعیف همان روابط.
جنگ مسکو فراتر از منافع اقتصادی، موهبتی بزرگ برای کیم بوده است. هزاران نیروی کره شمالی همراه با مهندسان، نیروهای مینروبی و اپراتورهای پهپاد برای پشتیبانی از عملیات روسیه علیه اوکراین اعزام شدهاند. نیروهایی که به کشورشان بازمیگردند، تجربه رزمی ارزشمند و دانش فنی مربوط به جنگ مدرن را با خود میآورند؛ دستاوردی که به پیونگیانگ در ارتقای توانمندیهای دفاعی کمک میکند.
همزمان، شواهد فزایندهای از انتقال فناوریهای پیچیدهتر دیده میشود.
کره شمالی تنها در ماه گذشته دو نوع موشک کروز راهبردی قابل پرتاب از زیردریایی را آزمایش کرد و چندین موشک بالستیک نیز بهسمت آبهای ساحل شرقی خود شلیک کرد. با وجود نمایشهای پرزرقوبرق قدرت نظامی، درگیریهای کوچکتر بیش از همه ناظران امور دو کره را درباره احتمال تشدید ناخواسته تنشها در شبهجزیره نگران کردهاند.
شمال و جنوب اکنون بر سر انفجار مینهای زمینی در امتداد مرز اختلاف دارند؛ انفجارهایی که ماه گذشته به زخمی شدن سربازان کره جنوبی انجامید. کانون خطرناک تازه نشان میدهد که بروز موارد بیشتری از چنین تنشهایی محتمل خواهد بود.
مشکل اصلی برای قدرتهای جهانی، دشوارتر شدن اعمال فشار بر کیم همزمان با افزایش بیسابقه قدرت اوست. هنوز روشن نیست چه امتیاز یا تغییری میتواند رهبر کره شمالی را دوباره به میز مذاکره بازگرداند. تا زمانی که روابط پیونگیانگ با مسکو و پکن منافع فوری و ملموس ایجاد میکنند، پیشنهادهای واشینگتن، سئول و توکیو جذابیت محدودی خواهند داشت.