پایان کیم جونگ اون نزدیک است؟

به گزارش زومان، خبر مرگ کیم جونگ اون رهبر کره شمالی در شبکه‌های اجتماعی پیچید؛ اما چند ساعت بعد، تصاویر تازه‌ای از او در کنار دخترش منتشر شد. این نخستین بار نیست که رهبر یکی از مرموزترین کشورهای جهان زنده‌ بودن خود را به نمایش می‌گذارد.

پشت این شایعات تکراری، پرسشی بزرگ‌تر پنهان شده است: اگر روزی کیم واقعاً بمیرد، چه کسی کنترل کشوری با سلاح‌های هسته‌ای را به دست خواهد گرفت؟ بی‌بی‌سی گزارش داد که چند ساعت پس از آنکه شایعه مرگ کیم جونگ اون در فضای مجازی دست‌به‌دست شد، رسانه‌های دولتی کره شمالی تصاویری منتشر کردند که روایت کاملاً متفاوتی داشت.

مردی که گفته می‌شد بر اثر خونریزی مغزی جان باخته، حالا در یک نمایشگاه لباس و کفش دیده می‌شد؛ درحالی‌که لباس‌های زنانه و کفش‌های کودکان را تماشا می‌کرد و دختر نوجوانش نیز در کنارش ایستاده بود.

در تصاویر منتشرشده از سوی روزنامه دولتی رودونگ سینمون، رهبر ۴۲ ساله کره شمالی در کنار دخترش، کیم جو آئه و گروهی از مقامات حکومتی دیده می‌شود.

رسانه‌های رسمی اعلام کردند این بازدید روز دوشنبه ۱۹ اکتبر انجام شده و تصاویر آن روز بعد منتشر شده است.

انتشار عکس‌ها در شرایطی صورت گرفت که تنها چند ساعت پیش از آن، ادعایی درباره مرگ ناگهانی کیم در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بود. هرچند زمان ثبت تصاویر به‌طور مستقل تأیید نشده، هیچ مدرک معتبری نیز برای اثبات مرگ او ارائه نشده است.

این ماجرا در کشوری دیگر شاید یک شایعه اینترنتی زودگذر بود، اما در کره شمالی داستان متفاوت است. جایی که اطلاعات مربوط به زندگی خصوصی، سلامت و حتی محل حضور رهبر کشور به‌شدت کنترل می‌شود، یک خبر تأییدنشده می‌تواند پرسش‌هایی درباره آینده حکومت و امنیت منطقه ایجاد کند.

ماجرا از ادعای وانجون شی مخالف چینی ساکن آمریکا آغاز شد. او که خود را رئیس حزب دموکرات چین معرفی می‌کند، مدعی شد کیم جونگ اون دچار خونریزی شدید مغزی شده و به کما رفته است.

براساس ادعای او، امکانات پزشکی کره شمالی برای نجات کیم کافی نبوده و رهبر این کشور به بیمارستانی در پکن منتقل شده است.

شی همچنین ادعا کرد تلاش پزشکان نتیجه‌ای نداشته، کیم درگذشته و جسد او مخفیانه به کره شمالی بازگردانده شده است.

اما هیچ مدرکی برای اثبات این روایت منتشر نشد.

وانجون شی پیش‌تر نیز ادعاهای تأیید نشده‌ای درباره مرگ شی جین پینگ رئیس‌جمهور چین مطرح کرده بود و این بار هم گزارش او با واکنش محتاطانه رسانه‌ها و نهادهای اطلاعاتی روبه‌رو شد.

مقامات اطلاعاتی کره جنوبی به خبرگزاری یونهاپ اعلام کردند اطلاعاتی در تأیید مرگ رهبر کره شمالی دریافت نکرده‌اند.

از سوی دیگر، نشانه‌ای از اقدامات اضطراری چین در مرز مشترک یا تحرکات غیرعادی دیپلماتیک که بتواند احتمال بحران قدرت در پیونگ‌یانگ را تقویت کند، گزارش نشده است.

بااین‌حال، در کشوری که دسترسی به اطلاعات مستقل تقریباً ناممکن است، حتی انتشار تصاویر تازه هم نمی‌تواند تمام تردیدها را از بین ببرد.

برای کیم جونگ اون، این نخستین تجربه مواجهه با شایعه مرگ نیست.

در سال ۲۰۲۰، غیبت او از انظار عمومی موجی از گمانه‌زنی‌ها درباره وضعیت سلامتی‌اش به راه انداخت. آن زمان یک پناهنده سرشناس کره شمالی مدعی شد ۹۹ درصد مطمئن است که کیم پس از جراحی قلب و عروق درگذشته است.

خبر به‌سرعت در رسانه‌های جهان منتشر شد و بحث درباره جانشین احتمالی رهبر کره شمالی بالا گرفت. اما اندکی بعد، کیم در یک مراسم عمومی ظاهر شد و شایعات فروکش کرد.

آنچه به این گمانه‌زنی‌ها دامن می‌زند، تنها فضای بسته سیاسی کره شمالی نیست. وضعیت جسمانی کیم نیز همواره مورد توجه سرویس‌های اطلاعاتی بوده است.

او اضافه‌وزن دارد و سیگاری قهار است. سازمان اطلاعات کره جنوبی بارها نسبت به احتمال ابتلای او به بیماری‌های قلبی و عروقی هشدار داده و سابقه سکته مغزی و مشکلات قلبی در خانواده کیم نیز نگرانی‌ها را افزایش داده است.

بااین‌حال، وجود عوامل خطر به معنای ابتلای قطعی به یک بیماری یا تأیید شایعات مرگ نیست.

برای درک اهمیت این شایعات باید به دسامبر ۲۰۱۱ بازگشت؛ زمانی که کیم جونگ اون در ۲۷ سالگی، پس از مرگ پدرش، قدرت را در کره شمالی به دست گرفت.

بسیاری از تحلیلگران غربی تصور می‌کردند رهبر جوان و کم‌تجربه نمی‌تواند مدت زیادی بر ساختار پیچیده سیاسی و نظامی کره شمالی مسلط بماند. برخی حتی احتمال فروپاشی حکومت را مطرح می‌کردند.

اما کیم مسیری متفاوت در پیش گرفت.

او در نخستین سال‌های حکومت، به‌تدریج رقبای سیاسی و فرماندهان نظامی را کنار زد. پاکسازی‌های گسترده -از جمله حذف عموی قدرتمندش- بخشی از روند تثبیت قدرت بود.

کیم در عرصه نظامی نیز سیاست توسعه توان بازدارندگی را دنبال کرد. در دوره حکومت او، چهار مورد از شش آزمایش هسته‌ای تاریخ کره شمالی انجام شد. این کشور همچنین موشک‌های بالستیک قاره‌پیما توسعه داد که توانایی بالقوه هدف قراردادن خاک ایالات متحده را دارند.

کیم در سال ۲۰۱۸ مسیر متفاوتی را نیز تجربه کرد و با دونالد ترامپ رئیس‌جمهور وقت آمریکا در سنگاپور دیدار کرد؛ اتفاقی تاریخی که برای نخستین بار یک رهبر کره شمالی را پای میز مذاکره با رئیس‌جمهور مستقر آمریکا نشاند.

اما دیدارهای دیپلماتیک نتوانستند اختلافات هسته‌ای را برطرف کنند. مذاکرات در نهایت به بن‌بست رسید و پیونگ‌یانگ توسعه توان نظامی خود را ادامه داد.

در سال‌های اخیر، کره شمالی روابط نظامی و راهبردی خود را با روسیه نیز گسترش داده است. هم‌زمان، حکومت کیم کنترل شدیدی بر مرزها، رسانه‌ها و ارتباط شهروندان با دنیای خارج اعمال کرده است.

به این ترتیب، رهبر جوانی که روزگاری بقای سیاسی‌اش محل تردید بود، حالا نزدیک به ۱۵ سال است که بر یکی از بسته‌ترین کشورهای جهان حکومت می‌کند.

اما مهم‌ترین ابهام درباره حکومت کیم جونگ اون، نه گذشته او، بلکه آینده‌ای است که هنوز برای آن جانشین رسمی معرفی نشده است.

کره شمالی از زمان تأسیس، تحت حکومت سه نسل از خاندان کیم بوده است. کیم ایل سونگ بنیان‌گذار این حکومت سال‌ها برای انتقال قدرت به پسرش کیم جونگ ایل برنامه‌ریزی کرد.

در مقابل، انتقال قدرت به کیم جونگ اون با سرعت بیشتری انجام شد. پس از سکته مغزی پدرش در سال ۲۰۰۸، او به‌سرعت در ساختار قدرت ارتقا یافت و در سال ۲۰۱۱ جانشین پدر شد.

حالا نگاه‌ها به دختر او دوخته شده است.

کیم جو آئه که حدود ۱۳ سال سن دارد، طی سال‌های اخیر حضور پررنگ‌تری در مراسم حکومتی پیدا کرده است. او در کنار پدرش در رژه‌های نظامی، بازدیدهای رسمی و برنامه‌های مهم دیده می‌شود؛ حضوری که از نگاه تحلیلگران، ممکن است نشانه آماده‌سازی او برای جانشینی باشد.

سازمان اطلاعات کره جنوبی نیز احتمال داده که کیم جونگ اون در حال آماده‌کردن دخترش برای تصاحب قدرت باشد.

اما این مسیر با موانع بزرگی روبه‌روست. کره شمالی تاکنون رهبر زن نداشته و کیم جو آئه نیز به‌طور رسمی جانشین پدرش معرفی نشده است. سن پایین او می‌تواند در صورت وقوع بحران ناگهانی، زمینه رقابت میان چهره‌های قدرتمند سیاسی و نظامی را فراهم کند.

در کنار او، نام کیم یو جونگ خواهر بانفوذ رهبر کره شمالی نیز به‌عنوان یکی از چهره‌های احتمالی در معادلات جانشینی مطرح است.

به همین دلیل، هر بار که خبری درباره بیماری یا مرگ کیم منتشر می‌شود، بحث جانشینی دوباره به یکی از موضوعات مهم تحلیلگران امنیتی تبدیل می‌شود.

اهمیت مرگ احتمالی رهبر کره شمالی فقط به تغییر یک چهره در رأس حکومت محدود نمی‌شود.

این کشور با وجود اقتصاد محدود و انزوای بین‌المللی، زرادخانه هسته‌ای و توان موشکی قابل‌توجهی در اختیار دارد و از این‌رو، هرگونه خلأ ناگهانی قدرت می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای آن ایجاد کند.

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها، سرنوشت کنترل تسلیحات هسته‌ای در صورت بروز اختلاف میان جانشینان احتمالی است.

برای چین نیز بی‌ثباتی در کره شمالی می‌تواند به معنای افزایش خطر ورود پناهندگان و گسترش بحران در مرز مشترک باشد.

کره جنوبی، که دهه‌ها در وضعیت تنش نظامی با همسایه شمالی خود قرار دارد، از دیگر کشورهایی است که تحولات رهبری پیونگ‌یانگ را با حساسیت دنبال می‌کند.

آمریکا نیز با استقرار حدود ۲۸ هزار نیروی نظامی در کره جنوبی، مستقیماً درگیر محاسبات امنیتی شبه‌جزیره کره است.

به این ترتیب، مسئله سلامتی یک رهبر ۴۲ ساله، برای چند قدرت جهانی به موضوعی امنیتی تبدیل شده است.

بااین‌حال، شایعات اخیر درباره مرگ کیم جونگ اون تاکنون هیچ پشتوانه معتبر و مستقلی پیدا نکرده‌اند.

تصاویر تازه رسانه‌های دولتی کره شمالی نشان می‌دهد او ظاهراً همچنان به فعالیت‌های رسمی خود ادامه می‌دهد، هرچند این تصاویر به‌تنهایی نمی‌توانند ارزیابی مستقلی از وضعیت سلامتی او ارائه کنند.

شاید مهم‌ترین نکته همین باشد؛ کیم جونگ اون در نزدیک به ۱۵ سال حکومت خود توانسته رقبای داخلی را کنار بزند، قدرت نظامی کشورش را گسترش دهد و از بحران‌های متعدد عبور کند، اما هنوز یک پرسش مهم درباره حکومت او بی‌پاسخ مانده است: بعد از کیم چه کسی بر کره شمالی حکومت خواهد کرد؟