حمله سایبری بدون حتی یک کلیک! روش تازه نفوذ به گوشی‌ها

به گزاش زومان، شرکت‌های تجاری توسعه‌دهنده نرم‌افزارهای جاسوسی با سوءاستفاده از شبکه جهانی تبلیغات دیجیتال، ده‌ها دستگاه تلفن همراه و رایانه را تنها با نمایش یک تبلیغ آلوده کرده‌اند.

طبق گزارش روزنامه فایننشال تایمز، تحقیقات مشترک آزمایشگاه سیتیزن لب (Citizen Lab) وابسته به دانشگاه تورنتو و شرکت آمریکایی امنیت سایبری کانفیانت (Confiant) نشان می‌دهد که یک سازوکار تازه برای انتقال بدافزارهای جاسوسی به نام «ادفلکشن» (AdFection) شناسایی شده است. این شیوه برای نفوذ به تجهیزات متعلق به خبرنگاران و کارکنان شبکه خبری الجزیره به کار رفته است.

صدها هزار تبلیغ که از طریق همین شبکه آلوده‌کننده منتشر شده بودند، مقام‌ها و نیروهای شاغل در نهادهایی همچون سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، کمیسیون اروپا، شرکت آمریکایی تراشه‌سازی انویدیا و طراح بریتانیایی نیمه‌رسانا، آرم، را هدف گرفته‌اند.

بر پایه این گزارش، فناوری مورد بحث توسط یک شرکت اسرائیلی به نام دیسکاور-تک (Discover-Tech) ساخته شده است. این ابزار سیستمی را که روزانه تریلیون‌ها معامله تبلیغاتی را در بستر اینترنت پردازش می‌کند، به یک سامانه نظارت مخفی تبدیل کرده است تا اپراتورها بتوانند اهداف مدنظر را شناسایی و دستگاه‌های آنها را هک کنند.

بیل مارکزاک، پژوهشگر ارشد در سیتیزن لب، اظهار داشت: «دیسکاور-تک سال‌ها از اکوسیستم تبلیغاتی بهره‌برداری کرده است تا وب‌سایت‌های معتبر و اپلیکیشن‌های پرطرفدار را به بستر انتقالی برای بدافزارهای جاسوسی بدون کلیک تبدیل کند.»

پیش از آنکه نتایج بررسی‌ها به گوگل و اتحادیه صنفی بازاریابی دیجیتال اروپا (IAB Europe) مستقر در بروکسل گزارش شود، دیسکاور-تک به عنوان یکی از تامین‌کنندگان تاییدشده تبلیغات در فهرست رسمی این دو مجموعه حضور داشت.

گوگل در بیانیه‌ای به فایننشال تایمز اعلام کرد:

«در پی تحقیقات مشترک با سیتیزن لب و کانفیانت، گوگل شرکت دیسکاور-تک را به دلیل نقض مداوم و سیستماتیک خط‌مشی‌های شرکت، از تمام پلتفرم‌های تبلیغاتی خود مسدود و حذف کرد.»

اتحادیه صنفی بازاریابی دیجیتال اروپا نیز اعلام کرده که عضویت این شرکت را تا اتمام بررسی‌های تکمیلی به حالت تعلیق درآورده است.

محققان سیتیزن لب از شناخته‌شده‌ترین متخصصان جهان در زمینه افشای سوءاستفاده از ابزارهای جاسوسی تجاری به حساب می‌آیند. مارکزاک در سال ۲۰۱۹ یکی از کارشناسانی بود که پرده از بهره‌برداری گروه اسرائیلی ان‌اس‌او (NSO Group) از پیام‌رسان واتس‌اپ برای نفوذ به تلفن‌های فعالان سیاسی، روزنامه‌نگاران و نامزد جمال خاشقجی برداشت.

یافته‌های تازه این گروه فاش می‌کند که زیرساخت شرکت دیسکاور-تک در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ برای هدف‌گیری نیروهای الجزیره به کار گرفته شده و دست‌کم ۴۵ دستگاه را به بدافزار تجاری ساخته‌شده توسط شرکت اسرائیلی کاندیرو (Candiru) آلوده کرده است. شواهد همچنین گویای آن است که ممکن است از این گذرگاه برای ارسال کدهای مخرب توسعه‌یافته توسط شرکت‌های اسرائیلی دیگر نیز استفاده شده باشد.

«دیسکاور-تک بدون شک تنها نوک کوه یخ در این حوزه است.»

اسناد ثبتی نشان می‌دهد شرکت دیسکاور-تک در مارس ۲۰۲۰ در اسرائیل به مدیریت عاملی دکل بونی ثبت شد. طبق ارزیابی سیتیزن لب، این مجموعه زیر نقاب یک آژانس تبلیغاتی متعارف فعالیت می‌کرده اما عملاً به عنوان «حلقه اتصال» میان توزیع‌کنندگان آگهی و سازندگان نرم‌افزارهای جاسوسی عمل کرده است.

تبلیغات مکان‌محور و هدفمند آنلاین مبتنی بر حراج خودکار موسوم به «مزایده درلحظه» صورت می‌گیرد. این ساختار به ارائه‌دهندگان آگهی فرصت می‌دهد تا برای نمایش پیام به یک کاربر مشخص، در کمتر از یک‌دهم ثانیه رقابت کنند. این سازوکار توسط کارگزاری‌های تبادل تبلیغات نظیر گوگل و شرکت روسی یاندکس (Yandex) هدایت می‌شود و درخواست مزایده را به همراه متغیرهای هویتی مستعار کاربر از قبیل موقعیت جغرافیایی تقریبی، نشانی پروتکل اینترنت (IP) و تاریخچه مرورگر به مناقصه‌دهندگان می‌فرستد.

به طور طبیعی کسب‌وکارها از این جریان داده برای تنظیم محتوای تبلیغات استفاده می‌کنند. اما گزارش نشان می‌دهد برنامه دیسکاور-تک همین داده‌ها را به کار می‌گرفته تا پیش از ارسال ابزار جاسوسی، پروفایل دقیق کاربر را شناسایی کند. چنانچه هدفی تایید می‌شد، کدهای مخرب در قالب بسته‌ای آراسته به یک بنر تبلیغاتی بی‌خطر به دستگاه مخابره می‌شد و به سیستم رخنه می‌کرد.

پایگاه داده استخراج‌شده توسط سیتیزن لب نشان می‌دهد دیسکاور-تک میان ماه‌های مارس و ژوئن ۲۰۲۶، رقمی معادل ۳.۷ میلیارد بار در مناقصه‌های خرید ترافیک شرکت کرده و در ۴۴۲ میلیون مورد برنده شده است. تبلیغات مخرب این شرکت متعاقباً در بیش از ۱۲۰ هزار وب‌سایت از جمله خبرگزاری‌های بی‌بی‌سی و نیویورک تایمز و افزون بر ۷۰ هزار برنامه موبایلی از جمله یاهو میل، اپلیکیشن دولینگو و برنامه‌های دوستیابی بادو و گریندر بارگذاری شدند.

این بررسی‌ها حاکی است آگهی‌های دیسکاور-تک به دستگاه‌های مستقر در شرکت پیمانکار صنایع نظامی آمریکا، ریتیان، و غول‌های زنجیره تامین تراشه همچون انویدیا، سن‌دیسک و آرم نیز فرستاده شده است.

پژوهشگران سیتیزن لب خاطرنشان کردند که دیسکاور-تک حداقل از این تبلیغات برای شناسایی و پروفایل‌سازی کاربران مذکور استفاده کرده است و متذکر شدند برای اثبات قطعی میزان آلودگی‌های رخ‌داده در این سامانه‌ها، انجام «تحقیقات فوری و عمیق‌تر» اجتناب‌ناپذیر است.