والاستریتژورنال در گزراشی به موضع تهران درباره سلاح هستهای پرداخته و مینویسد که مقامات ارشد ایران اگرچه همچنان بر عدم تمایل به ساخت تسلیحات اتمی تأکید دارند، اما همزمان هشدار میدهند که این موضع ممکن است دگرگون شود.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در جریان سخنرانی اخیر خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد موضع پیشین تهران را تکرار کرد و گفت ایران نه برنامه هستهای خود را کنار میگذارد و نه در پی تولید سلاح اتمی است. با این حال، این روزنامه ادعا میکند که در داخل کشور گفتگویی علنی و روبهرشد پیرامون این موضوع جریان دارد که آیا تهران باید به سمت دستیابی به بمب گام بردارد یا خیر.
بررسی احتمال خروج از انپیتی و بازنگری دکترین هستهای
در ادامه گزارش والاستریتژورنال آمده: بخشهایی از تاسیسات هستهای ایران به دلیل حملات سال گذشته ایالات متحده و اسرائیل آسیب دیده است. پیش از آن حملات، به باور تحلیلگران و کارشناسان غربی، تهران با در اختیار داشتن مقادیر کافی اورانیوم با خلوص بالا، دانش تخصصی و زیرساختهای فعال میتوانست ظرف چند ماه به سلاح اتمی برسد. این رسانه مدعی است که حالا در سایه درگیری با واشنگتن، بحثهایی که پیشتر محرمانه باقی میماند در فضای عمومی مطرح میشود: خروج احتمالی از «پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای» (NPT) و ارزیابی ریسکهای ورود به مسیر تسلیحاتی.
والاستریتژورنال به طرحی فوریتی با هدف خروج ایران از انپیتی توسط یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ارائه شد اشاره میکند. همچنین به اظهارات محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی که در ماه اوت با اشاره به این موضوع تصریح کرده بود در صورتی که عضویت در انپیتی مانع از حملات دشمن نشود، دلیلی برای صرفنظر کردن از بمب اتمی وجود ندارد.
همزمان، افرادی که در مذاکرات نیویورک حضور داشتند اعلام کردند اگرچه دکترین دفاعی ایران تا این لحظه دستنخورده باقی مانده، اما مقامات تهران نسبت به بازنگری آن هشدار دادهاند. والاستریت ژورنال به موضعگیری سخنگوی وزارت خارجه ایران در هفته گذشته اشاره میکند و میگوید که این اظهارات، این رویکرد را تایید کرد؛ جایی که او گفتگو پیرامون دکترین دفاعی پس از حملات خارجی مکرر را امری طبیعی خواند.
در ادامه گزارش والاستریتژورنال آمده: الکس واتانکا، پژوهشگر ارشد در «اندیشکده خاورمیانه» (MEI)، معتقد است طولانیتر شدن جنگ میتواند این بحثها را از مرحله نظر به یک راهبرد عملی تبدیل کند. طبق برآوردهای ادعایی آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA)، تهران دستکم تا سال ۲۰۰۳ به کار بر روی جنبههای فنی مربوط به سلاح اشتغال داشته و در سالهای بعد، با تولید مواد ۶۰ درصدی، سوخت کافی برای ساخت حدود ۱۱ کلاهک جنگی را به دست آورده بود.
کارشناسان بر این باورند که تهران هنوز در این دوراهی به تصمیم قطعی نرسیده است. این روزنامه در ادامه گزارش خود نوشته: در شرایط کنونی، شمار قابلتوجهی از چهرههای سیاسی و نمایندگان مجلس تمایل خود را برای حرکت به سمت سلاح ابراز کردهاند، پیمان انپیتی را به دلیل عدم تضمین امنیت مورد انتقاد قرار میدهند و جمهوری اسلامی ایران نیز بازرسی از مراکز کلیدی را متوقف کرده است.
موانع فنی و گزینههای جایگزین
با این همه، والاستریت ژورنال میگوید مسیر فنی ایران آنچنان هموار نیست. آسیبهای وارده به تاسیسات غنیسازی، ترور متخصصان اتمی و تخریب کارخانههای تولید سانتریفیوژ و کیک زرد در ۱۶ ماه گذشته، چالشهای عملیاتی بزرگی ایجاد کرده است.
این واقعیتها گزینههای دیگری را نیز روی میز نگه داشته است. طبق این گزارش تهران در گفتگوهای امسال با آمریکا پیشنهاد تعلیق دهساله غنیسازی را در ازای رفع کامل تحریمها مطرح کرد و برخی تصمیمگیران هنوز اعمال فشار بر تنگه هرمز و اثرگذاری بر بهای نفت را ابزاری کمخطرتر و کارآمدتر برای بازدارندگی میدانند.
از دید کارشناسان، دستیابی به بمب مستلزم زیرساختهای تصمیمگیری لحظهای، توان دفاعی متعارف برای حراست از تاسیسات، و طراحی کلاهکهای سازگار با سامانههای موشکی است؛ حلقههایی که به نوشته والاستریتژورنال هنوز در زنجیره نظامی ایران تکمیل نشدهاند.