دونالد ترامپ در روزهای پایانی هفته گذشته یکی از گزینههای مهم نظامی خود در خاورمیانه را بررسی کرد: حمله هوایی ارتش آمریکا به مواضع حوثیها در یمن. فرمانده سنتکام حتی گزینههای عملیاتی این حمله را آماده کرد، اما رئیسجمهور آمریکا در نهایت تصمیم گرفت فعلاً دستور حمله را صادر نکند. آکسیوس به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داده است که ترامپ میان دو ملاحظه قرار داشت؛ از یک طرف میخواست از محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی و متحد واشنگتن، حمایت کند و از طرف دیگر تمایلی نداشت جبهه جنگی تازهای در خاورمیانه باز کند.
اما چه اتفاقی افتاد که حمله نظامی آمریکا اصلاً روی میز قرار گرفت؟
دو تماس بن سلمان در یک روز
ماجرا حدود ۱۰ روز پیش شدت گرفت. به نوشته آکسیوس، محمد بن سلمان در یک روز دو بار با ترامپ تماس گرفت و از او خواست آمریکا مواضع حوثیها را هدف قرار دهد. دلیل درخواست ریاض، پیشروی حوثیها به سمت یک آبراه حیاتی در دریای سرخ بود.
ترامپ در آن مقطع با ورود مستقیم ارتش آمریکا به نبرد موافقت نکرد. در عوض، اجازه داد واشنگتن اطلاعات و مختصات اهداف را در اختیار عربستان قرار دهد تا سعودیها خودشان عملیات را انجام دهند.
موضع آمریکا در آن زمان روشن بود: تا وقتی حوثیها تردد کشتیهای متعلق به کشورهای دیگر ــ غیر از عربستان ــ در دریای سرخ را مختل نکنند، واشنگتن وارد عملیات نظامی مستقیم نخواهد شد.
چند روز بعد نیز دیپلماتهای آمریکایی با مقامهای حوثی دیدار کردند. براساس گزارش آکسیوس، در این گفتوگوها آمریکاییها تضمینهایی دریافت کردند که حوثیها قصد ندارند تنگه بابالمندب را مسدود کنند.
ریاض دوباره درخواست حمله کرد
اما تحولات میدان جنگ محاسبات را دوباره تغییر داد.
دو مقام آمریکایی به آکسیوس گفتهاند اواخر هفته گذشته، در شرایطی که نیروهای سعودی برای متوقف کردن پیشروی حوثیها با مشکل روبهرو شده بودند، عربستان بار دیگر از ترامپ خواست آمریکا مستقیماً وارد عمل شود.
این بار درخواست ریاض جدیتر بررسی شد. ترامپ در روزهای پایانی هفته با مشاوران ارشد خود جلساتی برگزار کرد تا گزینه حمله هوایی به یمن را بررسی کند.
حتی برنامه عملیاتی نیز آماده شد. یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفته است دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، گزینههای حملات هوایی علیه حوثیها را تدوین کرد و روز شنبه آنها را به پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، ارائه داد.
بنابراین بحث فقط در حد یک پیشنهاد سیاسی نبود؛ ارتش آمریکا برای سناریوی حمله، گزینههای عملیاتی تهیه کرده بود.
با این حال، یک مقام آمریکایی دیگر گفته است ترامپ در نهایت تصمیم گرفت حملات را انجام ندهد. نیویورکتایمز نخستین رسانهای بود که جزئیات بررسی این گزینه نظامی را گزارش کرد. کاخ سفید و سفارت عربستان در واشنگتن نیز از اظهارنظر درباره این موضوع خودداری کردهاند.
ترس ترامپ از باز شدن «جعبه پاندورا»
اما چرا ترامپ عقب نشست؟
الکس پلیتس، مقام سابق پنتاگون و عضو شورای آتلانتیک، در گفتوگو با آکسیوس یک احتمال را مطرح کرده است: نگرانی از اینکه حمله آمریکا نتیجهای معکوس داشته باشد.
به گفته او، ترامپ نمیخواست با حمله به حوثیها «جعبه پاندورا» را باز کند؛ یعنی زنجیرهای از پیامدهای غیرقابلکنترل را به راه بیندازد. یکی از مهمترین این پیامدها میتوانست تهدید تردد در تنگه بابالمندب باشد.
اهمیت این نگرانی زمانی روشنتر میشود که بابالمندب را در کنار دیگر گلوگاههای انرژی و تجارت منطقه قرار دهیم. پلیتس استدلال میکند که اقدام آمریکا میتوانست حوثیها را به سمت به خطر انداختن این تنگه سوق دهد و یک گلوگاه بحرانی دوم ایجاد کند.
به ارزیابی او، چنین تحولی میتوانست قیمت جهانی نفت را نیز بیشتر افزایش دهد؛ آن هم در شرایطی که قرار بود عربستان خودش در مقابله با حوثیها نقش اصلی را بر عهده بگیرد.
نبرد روی زمین ادامه دارد
صرفنظر از تصمیم ترامپ، درگیری در یمن متوقف نشده است.
منابع آگاه به آکسیوس گفتهاند ارتش عربستان و نیروهای دولت یمن از حدود دو هفته پیش مشغول آمادهسازی یک ضدحمله مشترک علیه حوثیها هستند. با این حال، آغاز این عملیات تاکنون چند بار به تعویق افتاده است.
در مقابل، حوثیها نیز حملات خود علیه عربستان را گسترش دادهاند و در روزهای پایانی هفته یک موشک به سمت ریاض، پایتخت عربستان سعودی، شلیک کردند.
در نتیجه، تصمیم فعلی ترامپ به معنای بسته شدن پرونده اقدام نظامی نیست. آنچه آکسیوس گزارش کرده نشان میدهد واشنگتن گزینههای حمله را بررسی و برای آن برنامه عملیاتی تهیه کرده، اما فعلاً تصمیم گرفته مستقیماً وارد این جبهه نشود.
حالا پرسش اصلی این است: اگر پیشروی حوثیها ادامه تا تنگه بابالمندب پیدا کند، آیا همین محاسبه در واشنگتن پابرجا خواهد ماند؟