اگر خبر دیروز قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا را در کنار تحولات چند روز اخیر منطقه بگذاریم، پیام آن روشنتر میشود. برای فهم اینکه چرا این هشدار در این مقطع منتشر شده، باید به اتفاقاتی که پیش از آن رخ داده برگردیم؛ بهویژه نشستی که اخیراً درباره تحولات منطقه و ایران برگزار شد و خبر آن در رسانههای خارجی بازتاب پیدا کرد.
ماجرا از خبر ۱۵ سپتامبر (۲۴ شهریور) آکسیوس درباره یک نشست محرمانه نظامی در آلمان شروع میشود؛ نشستی که طبق گزارش این رسانه، فرمانده سنتکام و رؤسای ستاد ارتش اسرائیل، عربستان، امارات، بحرین، کویت، قطر، اردن و مصر در آن حضور داشتند و درباره جنگ با ایران و تنشهای منطقه گفتوگو کردند. نکته مهم اینجاست که این جلسه در زمانی برگزار شده که همزمان درگیری با حوثیها در یمن تشدید شده است.
حالا خبر قرارگاه خاتم را دوباره بخوانیم.
در این اطلاعیه گفته شده آمریکا با «چراغ سبز برخی کشورهای منطقه» در یک نشست مشترک در یکی از کشورهای اروپایی، در حال بررسی اقداماتی علیه ایران است. سپس یک پیام فرستاده میشود:
اگر آمریکا وارد درگیری تازهای با ایران شود، منافع و مراکز استقرارش در منطقه هدف قرار خواهند گرفت.
این قرابت زمانی و محتوایی، این احتمال را مطرح میکند که هشدار قرارگاه واکنشی به همان نشست افشاشده باشد؛ البته این ارتباط بهصورت رسمی تأیید نشده و باید آن را در حد یک برداشت تحلیلی نگه داشت.
قطعه دیگر پازل یمن است
اگر چند هفته گذشته منطقه را مثل یک پازل ببینیم و کنار هم بگذاریم، یمن دیگر یک حاشیه کوچک در معادله ایران و آمریکا نیست.
حوثیها در هفتههای اخیر فشار بر عربستان را افزایش دادهاند و همزمان مسئله بابالمندب و دریای سرخ دوباره به یکی از نگرانیهای اصلی منطقه تبدیل شده است. حتی طبق گزارش تازه آکسیوس، مقامهای آمریکایی با نمایندگان حوثیها در عمان درباره حفظ آتشبس و باز ماندن بابالمندب گفتوگو کردهاند.
از طرف دیگر، آکسیوس پیشتر گزارش داده بود که عربستان از آمریکا درباره تهدید حوثیها درخواست حمایت کرده و فرمانده سنتکام نیز برای هماهنگیهای فوری به عربستان رفته است.
پس اگر یک سؤال داشته باشیم، سؤال این نیست که «یمن چه ربطی به جنگ ایران و آمریکا دارد؟»
سؤال مهمتر اینجاست: اگر دور تازهای از درگیری آغاز شود، آیا این بار دامنه درگیری از جبهههای قبلی فراتر خواهد رفت؟
شواهد موجود هنوز برای پاسخ قطعی کافی نیست. اما مجموعه اتفاقات اخیر نشان میدهد یمن و بابالمندب در حال تبدیل شدن به بخشی جدیتر از محاسبات نظامی منطقه هستند. این همان چیزی است که هشدار قرارگاه خاتم را قابلتأملتر میکند.
ایران و آمادگی برای سناریوی متفاوت
در سمت ایران، در کنار هشدار درباره منافع و مراکز استقرار آمریکا در منطقه، یک برداشت دیگر هم در محافل تحلیلی مطرح است: اگر دور تازهای از درگیری شکل بگیرد، ممکن است کوه کلنگ هدف اصلی آمریکا باشد. البته این سناریو بر پایه اطلاعات رسمی نیست و نمیتوان آن را قطعی دانست؛ اما مطرح شدن این احتمال، نشان میدهد محاسبات دو طرف برای مرحله بعدی تنش میتواند با دور قبلی تفاوت داشته باشد. از جمله آنکه طبق خبر آکسیوس، بازیگران منطقهای این بار ـ بر خلاف آغاز جنگ ۴۰ روزه ـ خودشان را برای سناریوی بازگشت جنگ آماده میکنند. از سمت دیگر هم شواهد نشان میدهد این بار اگر جنگ درگیرد، یمن هم یکی از اهداف ایالات متحده و متحدانش ازجمله عربستان است.