دونالد ترامپ میگوید آمریکا در بازگشایی تنگه هرمز پیشرفت کرده و حتی مدعی است واشنگتن «کنترل کامل» این آبراه را در اختیار دارد. اما اگر واقعاً شرایط رو به عادیشدن است، چرا قیمت نفت همچنان بالا میرود؟
براساس گزارش الجزیره نفت برنت به ۱۰۸.۵ دلار رسید. حمله به یک نفتکش ایرانی در هرمز و آسیب دیدن خط لوله مهم شرق به غرب عربستان، نگرانی بازار درباره عرضه نفت را بیشتر کرده است.
الجزیره روایت واشنگتن را امیدوارکننده میداند. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، میگوید در هفته گذشته بهطور متوسط روزانه ۱۰ میلیون بشکه نفت از هرمز عبور کرده؛ یعنی جریان نفت به حدود دوسوم سطح قبلی برگشته است.
ترامپ نیز میگوید نیروهای آمریکایی نفتکشها را از تنگه عبور میدهند؛ مسیری که حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از آن میگذرد.
اما ایران روایت دیگری دارد. تهران میگوید کنترل دسترسی به هرمز را در اختیار دارد و به کشتیها هشدار داده از مسیرهای تأییدنشده استفاده نکنند.
دادههای رهگیری کشتیها هم تصویر پیچیدهتری نشان میدهند. عبور شناورها در آخر هفته به کمتر از ۱۰ مورد در روز رسیده؛ پایینتر از میانگین ۱۰روزه ۱۴ عبور در روز. رویترز نیز از عبور مجموعاً ۱۴ شناور در یک مقطع گزارش داده است؛ درحالیکه پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در فوریه، روزانه بیش از ۱۰۰ شناور از هرمز عبور میکردند و حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت جابهجا میشد.
البته این دادهها اولیهاند؛ بعضی کشتیها سامانه شناسایی خودکارشان را خاموش میکنند و ممکن است در آمار دیده نشوند.
فقط هرمز نیست؛ عربستان هم وارد معادله شد
نگرانی بازار حالا از خود تنگه فراتر رفته است. روز یکشنبه یک نفتکش ایرانی در هرمز هدف قرار گرفت و خط لوله حیاتی شرق به غرب عربستان نیز در یک حمله پهپادی آسیب دید.
این خط لوله برای عربستان اهمیت ویژهای دارد، زیرا امکان انتقال نفت به دریای سرخ و دور زدن هرمز را فراهم میکند. مقامهای سعودی میگویند فعالیت آن موقتاً متوقف شده است. اگر این توقف ادامه پیدا کند، حدود ۴ درصد عرضه جهانی نفت میتواند در معرض تهدید قرار گیرد.
حملات اخیر حوثیهای یمن به نقاطی در جنوب عربستان نیز نگرانی درباره امنیت زیرساختهای انرژی این کشور را افزایش داده است.
واکنش بازار سریع بود: برنت روز دوشنبه بیش از ۳ درصد بالا رفت و به ۱۰۷.۸۲ دلار رسید. نفت آمریکا نیز با افزایش ۳ دلار و ۱۷ سنتی، به ۱۰۳.۲۲ دلار رسید.
چرا نفت کوتاه نمیآید؟
کریس بیوچمپ، تحلیلگر ارشد بازار در IG Group، معتقد است برخلاف ادعای واشنگتن، نفت هنوز آزادانه از هرمز عبور نمیکند و کشتیها همچنان با خطر حمله مواجهاند. اضافه شدن حملات به زیرساختهای عربستان هم ریسک تازهای برای بازار ساخته است.
مشکل دیگر این است که بخشی از ذخایری که در ماههای گذشته شوک بازار را جذب میکردند، در حال کاهشاند.
کریستوفر هینز از Energy Aspects میگوید ذخایر جهانی نفت کاهش یافته، آزادسازیهای اعلامشده از ذخایر استراتژیک آمریکا پایان گرفته و چین نیز با افزایش تقاضای زمستانی، مثل تابستان امکان کاهش خرید نفت را ندارد. پالایشگاهها هم برای تأمین سوخت گرمایشی نیمکره شمالی به نفت بیشتری نیاز دارند.
یعنی بازار با یک معادله ساده روبهروست: نفت کمتری با اطمینان جابهجا میشود، مسیرهای جایگزین هم در معرض حملهاند و ذخایری که میتوانستند کمبود را جبران کنند، محدودتر شدهاند.
تا زمانی که این وضعیت تغییر نکند، تحلیلگران انتظار دارند فشار صعودی بر قیمت نفت باقی بماند. بیوچمپ حتی معتقد است با نبود عجله برای مذاکره، بازگشت نفت به اوجهای قیمتی ماه مارس بیشتر از آنکه مسئله «احتمال» باشد، مسئله «زمان» است.
پس فعلاً یک سؤال مهم پیش روی بازار قرار دارد: اگر هرمز آنطور که آمریکا میگوید در حال بازگشایی است، چرا نفت هنوز رفتاری شبیه یک بازار در بحران دارد؟