پرواز مرگبار پهپادها در آلمان؛ پای روسیه در میان است؟

به گزارش زومان، شهر لایپزیگ آلمان در چهارم اوت می‌توانست صحنه‌ی یک فاجعه‌ی بزرگ باشد. تصور کنید پهپادی پر از مواد منفجره، بدون آن‌که شناسایی شود، در اطراف فرودگاه پرواز کند و به هواپیمایی با مخزن سوخت پُر نزدیک شود: انفجاری عظیم، احتمال زنجیره‌ای از انفجارهای پیاپی میان هواپیماهای دیگر، خسارت سنگین و شمار زیادی زخمی یا کشته.

وال‌استریت ژورنال می‌نویسد آنچه آلمان را از چنین فاجعه‌ای نجات داد، نه تدابیر دفاعی بلکه صرفاً شانس محض بود؛ فیوز یکی از پهپادها عمل نکرد و دو پهپاد دیگر هم پیش از رسیدن به هدف سقوط کردند.

طبق گزارش این روزنامه، هیچ‌کس پیش‌تر آن پهپادها را شناسایی نکرده بود و هرچه اکنون درباره‌ی ماجرا می‌دانیم، تنها پس از وقوع حادثه روشن شده است. این حادثه تنها مورد از این دست هم نبوده، اما تا امروز پرصداترین زنگ خطر به‌شمار می‌آید. آلمان در ایجاد یک سپر دفاعی مؤثر در برابر پهپادها دیر عمل کرده است؛ به‌گونه‌ای که تنها در سال ۲۰۲۵، دفتر پلیس جنایی فدرال آلمان (BKA) بیش از هزار پرواز مشکوک پهپادی بر فراز تاسیسات نظامی و زیرساخت‌های حیاتی این کشور را ثبت کرده است.

دو روز پس از حادثه‌ی لایپزیگ نیز تعدادی پهپاد مشکوک بر فراز یک پایگاه نظامی در مِخِرنیخ، در ایالت نوردراین-وستفالن، پرواز کردند؛ پایگاهی که سامانه‌های موشکی پاتریوت در آن نگه‌داری می‌شود.

درباره‌ی تعداد دقیق رویدادهای مرتبط با روسیه عدد مشخصی در دست نیست، اما وال‌استریت ژورنال می‌گوید روند افزایشی این حوادث با آنچه از تحریکات روسیه در امتداد مرزهای کشورهای عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) می‌دانیم هم‌خوانی دارد.

لهستان، کشورهای حوزه‌ی بالتیک و رومانی از جمله‌ی همین کشورها هستند که، مانند آلمان، از اوکراین حمایت می‌کنند. بسیاری از پهپادهایی که حریم هوایی لهستان را نقض کرده‌اند، به روسیه نسبت داده می‌شوند و جنگنده‌ها و پهپادهای روسی نیز حریم هوایی استونی را نقض کرده‌اند.

نسبت‌دادن یک حادثه‌ی واحد پهپادی به عاملی مشخص شاید کار دشواری باشد، اما این روزنامه معتقد است که آن دسته از جریان‌های ناآگاه‌ چپ و راست افراطی در آلمان که دخالت روسیه در حادثه‌ی لایپزیگ را انکار می‌کنند، در اشتباه‌اند. از مسکو نمی‌توان انتظار نامه‌ی اعتراف داشت، اما الگوی عملیات، تجهیزات، مواد منفجره، فیوز و دیگر قطعات به‌کاررفته شناخته‌شده است.

نتیجه‌ی تحقیقات جنایی نیز در دست است، از جمله رد دی‌ان‌ای مرتبط با مظنونی اهل بلاروس که گذرنامه‌ی روسی دارد. سرنخ دیگری هم به مظنونی روسی‌تبار با گذرنامه‌ی لتونیایی رسیده که در حال بررسی است. بخشی از اطلاعات دقیق‌تر نیز، برای آن‌که به روند تحقیقات آسیبی نرسد، فعلاً محرمانه نگه داشته شده است.

وال‌استریت ژورنال می‌گوید آلمان به یک سیاست جامع و کلی درباره‌ی مقابله با پهپادها نیاز دارد. از آن‌جا که تشخیص پهپاد بی‌سلاح از پهپادی که با مواد منفجره پُر شده کار دشواری است، باید همه‌ی پهپادهایی را که به مناطق حساس نزدیک می‌شوند، به‌گونه‌ای در نظر گرفت که گویی بالقوه خطرناک‌اند.

آلمان در حال تدوین قوانین و اقداماتی برای مقابله با تهدید پهپادی است و بر این اساس، پلیس فدرال اکنون می‌تواند در برابر حملات پهپادی و حملات هیبریدی (ترکیبی از ابزارهای نظامی و غیرنظامی برای ایجاد اختلال) وارد عمل شود؛ از جمله با اخلال در سیگنال‌های الکترونیکی پهپادها و رهگیری فیزیکی آن‌ها.

نیروهای مسلح آلمان نیز اجازه دارند برای کمک به پلیس فدرال و پلیس ایالتی در دفع خطر پهپادهای بدون سرنشین وارد عمل شوند و برای جلوگیری از یک حادثه یا فاجعه‌ی به‌ویژه جدی، حتی از سلاح گرم معمولی هم استفاده کنند. آلمان به‌تازگی مرکزی برای حفاظت در برابر پهپادها راه‌اندازی کرده و از برنامه‌ی ایجاد مرکز دیگری برای دفاع در برابر تهدیدهای هیبریدی نیز خبر داده است.

این گزارش می‌افزاید که آلمان و اتحادیه‌ی اروپا در مسیر درستی گام برمی‌دارند، اما هنوز راه درازی در پیش دارند. بیش از هر چیز، به سرمایه‌گذاری بیشتر در حوزه‌ی دفاع و فناوری برای حفاظت از زیرساخت‌های حساس و مناطق مرزی نیاز است.

وال‌استریت ژورنال تاکید می‌کند انواع حسگرها، از رادار و فرکانس رادیویی گرفته تا سامانه‌های شناسایی نوری و صوتی، باید در کنار اقدامات اخلال الکترونیکی و سامانه‌های رهگیری به‌کار گرفته شوند و توانمندی‌های هوش مصنوعی نیز باید در این سامانه‌ی تازه ادغام شود. لازم است از تجربه‌ی کشورهایی که بیشترین سابقه را در مواجهه با پهپاد دارند، بهره گرفت. به همان اندازه مهم است که همه‌ی این سامانه‌ها در یک ساختار فرماندهی مشترک و چارچوب تهدید واحد ادغام شوند.

پس از فروپاشی دیوار برلین، وحدت آلمان و سقوط اتحاد جماهیر شوروی، غرب تصور می‌کرد که صلحی پایدار و همیشگی در اروپا برقرار شده است. این گزارش می‌افزاید که در نتیجه، سیاست دفاعی نادیده گرفته شد، چرا که از آنچه به «سود صلح» (peace dividend، اصطلاحی که به کاهش هزینه‌های نظامی پس از پایان جنگ سرد اشاره دارد) معروف است بهره می‌برد و توان دفاع از خود غرب رفته‌رفته فرسوده شد.

وال‌استریت ژورنال در پایان می‌نویسد که هم‌زمان با تقویت توان دفاعی، آلمان و اروپا باید به‌روشنی نشان دهند که برای اجرای تدابیر سخت‌گیرانه علیه متجاوزان آماده‌اند؛ همان‌طور که آلمان پس از حادثه‌ی لایپزیگ، با متهم‌کردن علنی روسیه و درخواست از اتحادیه‌ی اروپا برای اعمال تحریم‌های تازه، چنین رویکردی را در پیش گرفت. این موضوع اهمیت حیاتی دارد، چرا که افکار عمومی آلمان هنوز از خطر پهپادها و تهدیدهای هیبریدی آگاهی کافی ندارد.