جنگ ایران وارد ماه هفتم شده، اما پشت درهای بسته در کاخ سفید حالا یک سناریوی بسیار متفاوت از وعدههای علنی دونالد ترامپ روی میز است: اینکه این درگیری ممکن است تا پایان دوره ریاستجمهوری او ادامه پیدا کند.
به گفته منابع آمریکایی که با والاستریت ژورنال صحبت کردهاند، جیدی ونس معاون رئیسجمهور، مارکو روبیو وزیر خارجه و دیگر مشاوران ارشد ترامپ در دفتر بیضی و اتاق وضعیت درباره این احتمال با او گفتوگو کردهاند که تهران بتواند در برابر محاصره و فشارهای نظامی مقاومت کند؛ مقاومتی که ممکن است جنگ را حتی از مراسم تحلیف رئیسجمهور بعدی در ژانویه ۲۰۲۹ هم عبور دهد.
این تصویر با اظهارات علنی ترامپ فاصله زیادی دارد. او روز چهارشنبه به خبرنگاران گفت جنگ بلافاصله پس از انتخابات میاندورهای نوامبر تمام خواهد شد، چون ایران «دیگر نمیتواند بیشتر از این دوام بیاورد».
اما اگر سناریوی جنگ طولانی محقق شود، فقط میدان نبرد تغییر نمیکند. والاستریت ژورنال میگوید ادامه درگیری میتواند منابع نظامی آمریکا را تحت فشار بگذارد و اختلال در بازار جهانی نفت را تا انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ ادامه دهد.
ترامپ پایان سریع جنگ میخواهد؟
ترامپ با وعده پرهیز از «جنگهای بیپایان» در خاورمیانه به قدرت بازگشت و اکنون هم گفته است نگران پیامدهای سیاسی جنگ برای حزب جمهوریخواه نیست.
با این حال، هزینه جنگ در زندگی روزمره آمریکاییها دیده میشود. والاستریت ژورنال با استناد به دادههای انجمن خودروی آمریکا میگوید میانگین قیمت بنزین در روز چهارشنبه به ۴.۲۲ دلار برای هر گالن رسید؛ در حالی که یک ماه قبل ۴.۰۱ دلار و یک سال پیش ۳.۱۹ دلار بود.
منابع والاستریت ژورنال میگویند ترامپ در گفتوگوهای خصوصی بارها بر تمایل خود برای پایان سریع جنگ تأکید کرده است. اما همزمان از محاصره دریایی و تحریمها برای واردکردن فشار اقتصادی بلندمدت بر تهران حمایت میکند تا ایران را به کنارگذاشتن برنامه هستهای خود وادار کند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، راهبردی را که «عملیات طرد اقتصادی» نامیده میشود، بهعنوان جایگزینی برای عملیات نظامی بزرگ معرفی کرده است.
اولیویا ولز سخنگوی کاخ سفید، نیز گفت ترامپ توانمندیهای نظامی ایران را نابود کرده و با محاصره دریایی و تحریمها اقتصاد ایران را فلج میکند. او تأکید کرد تنها ترامپ میداند چه اقدامی را چه زمانی انجام خواهد داد.
ونس هم جدول زمانی پایان جنگ ندارد!
با این حال، پذیرش خصوصی احتمال یک جنگ چندساله با تصویری که ترامپ از پیروزی سریع آمریکا ارائه میکند، در تضاد است.
ونس هفته گذشته گفت با وجود ادامه محاصره و حملات پراکنده، حاضر نیست شرایط فعلی را «جنگ» بنامد. او همچنین گفت زمان پایان درگیریها را نمیداند و حاضر نیست برای تهران یک جدول زمانی ساختگی تعیین کند.
ونس استدلال کرده است که تعیین راهبرد و زمانبندی برای کشوری که به گفته او به تعهداتش پایبند نیست و به کشتیهای تجاری شلیک میکند، غیرمسئولانه خواهد بود.
ایران نیز در واکنش به کارزار فشار آمریکا به حملات موشکی ادامه داده است؛ اتفاقی که نشان میدهد جلوگیری از درگیریهای دورهای در اطراف تنگه هرمز آسان نخواهد بود.
روز سهشنبه، آمریکا پس از آنکه ایران چندین کشتی نظامی آمریکایی را هدف قرار داد، پنج نفتکش ایرانی را منهدم کرد. ارتش آمریکا گفت این حملات با موفقیت دفع شدهاند، اما برخی مقامها آنها را هشدارهایی بسیار خطرناک توصیف کردند.
پنتاگون خود را برای جنگ طولانی آماده میکند؟
نشانههای دیگری هم وجود دارد که نشان میدهد واشنگتن خود را صرفاً برای یک درگیری کوتاه آماده نمیکند.
والاستریت ژورنال پیشتر گزارش داده بود که پیت هگست وزیر جنگ آمریکا، برخی استقرارهای نیروهای آمریکایی در خاورمیانه را تا سال ۲۰۲۷ تمدید کرده است. پنتاگون همچنین برنامهریزی کرده برخی واحدهای پدافند هوایی در منطقه را بدون تاریخ پایان مشخص نگه دارد.
این نیروها بخشی از حدود ۵۰ هزار نیروی آمریکایی مستقر در منطقه هستند و در سراسر خلیج فارس برای مقابله با موشکها و پهپادها مستقر شدهاند.
یک مقام آمریکایی نیز گفت سومین یگان اعزامی تفنگداران دریایی آمریکا قرار است پاییز امسال به منطقه اعزام شود. این تصمیم ادامه چرخش یگانهای آبیخاکی آمریکاست؛ یگانهایی که از گروهی از ناوهای جنگی عملیات انجام میدهند.
در کنار آن، پنتاگون در حال جابهجایی اسکادرانهای جنگنده نیروی هوایی در منطقه است. جنگندههای اف-۱۶ گارد ملی هوایی نیز قرار است جای هواپیماهایی را بگیرند که به پایگاه آویانو در ایتالیا بازمیگردند.
محاصره طولانی ایران؛ راهحل یا باتلاق؟
برای برخی کارشناسان، آمادهشدن دولت ترامپ برای یک نبرد طولانی چندان عجیب نیست.
سوزان مالونی کارشناس ایران و معاون سیاست خارجی مؤسسه بروکینگز میگوید:
بعید است محاصره دریایی آمریکا در کوتاهمدت یا حتی میانمدت نتیجهای قاطع ایجاد کند. بنابراین، اگر واشنگتن به این ابزار متکی باشد، باید آن را بر اساس برنامهای برای یک محاصره طولانیمدت طراحی کند.
اما حتی در این حالت نیز موفقیت آن قطعی نیست؛ زیرا ممکن است پیامدهای ناخواستهای مانند حمله به زیرساختهای انرژی و اقتصادی کشورهای خلیج فارس ایجاد شود.
جنگ طولانی همچنین هزینه دیگری برای آمریکا دارد: انحراف منابع نظامی از اروپا و آسیا به خاورمیانه.
در همین حال، مقامهای آمریکایی بیش از گذشته درباره توانایی ایران برای تطبیق شیوه حملات و بازسازی ذخایر موشکها، پهپادها، رادارها و دیگر تجهیزات نظامی نگران هستند.
فرسایش ایران، اما با چه هزینهای؟
علی واعظ، کارشناس ایران در گروه بینالمللی بحران، میگوید واشنگتن میتواند فشار بر ایران را با هزینهای قابل مدیریت ادامه دهد؛ اما تهران نیز میتواند بخش بزرگی از این فشار را به مردم منتقل کند و در عین حال از نهادهای حیاتی برای بقای حکومت محافظت کند.
و این شاید مهمترین پرسش درباره جنگی باشد که قرار بود سریع تمام شود: اگر هیچیک از دو طرف حاضر نباشد در برابر هزینههای جنگ عقبنشینی کند، چه کسی بالاخره وادار به پرداخت بهای بیشتری خواهد شد؟
به گفته واعظ، در چنین شرایطی «همه هزینه میپردازند»، اما رهبران دو طرف هنوز آنقدر هزینه ندادهاند که پذیرش شروط طرف مقابل برایشان به گزینهای قابل قبول تبدیل شود.