روسیه برای نخستین بار بهطور رسمی از تحویل نسخه صادراتی جنگندهبمبافکن سوخو-۳۴ به یک مشتری خارجی خبر داده است؛ تحولی که همزمان با برنامه مسکو برای آغاز تحویل جنگنده نسل پنجم سوخو-۵۷ به یک خریدار جدید تا پایان سال ۲۰۲۶، از گسترش بازار صادراتی هواپیماهای رزمی روسیه حکایت دارد.
با این حال، مسکو در هیچیک از این دو پرونده نام کشور خریدار را اعلام نکرده است؛ ابهامی که گمانهزنیها درباره مقصد این جنگندهها، از هند و قزاقستان تا ایران و کرهشمالی، را افزایش داده است.
سوخو-۳۴E وارد خدمت یک نیروی هوایی خارجی شد
براساس گزارش اینترفکس، الکساندر میخیف مدیرعامل شرکت صادرات تسلیحات روسوبوروناکسپورت اعلام کرد جنگندهبمبافکنهای سوخو-۳۴E تحویلشده بر اساس قرارداد صادراتی، اکنون وارد خدمت نیروی هوایی یک مشتری خارجی شدهاند.
میخیف بدون اشاره به نام خریدار یا تعداد هواپیماهای تحویلشده گفت: «روسوبوروناکسپورت بازخوردهای مثبتی درباره عملکرد این جنگندهها دریافت کرده است.»
به گفته او، سوخو-۳۴ در عملیات رزمی واقعی، توانایی خود را در اجرای طیف گستردهای از مأموریتها نشان داده است؛ از حمله به اهداف زمینی، دریایی و هوایی در شرایط مختلف آبوهوایی تا انجام عملیات شناسایی.
صنایع دفاعی روسیه تسلیحات هوایی جدیدی تولید میکنند که امکان استفاده از سوخو-۳۴ را در محیطهایی با حضور گسترده سامانههای پدافند هوایی و جنگ الکترونیک فراهم میکند.- الکساندر میخیف
تا پیش از این، روسیه بهطور رسمی تحویل صادراتی سوخو-۳۴ را تأیید نکرده بود. میخیف در سال ۲۰۲۵ تنها از امضای قراردادهایی برای فروش نسخه صادراتی این جنگندهبمبافکن به مشتریان خارجی خبر داده بود.
سوخو-۳۴ چه تواناییهایی دارد؟
توسعه سوخو-۳۴ از سال ۱۹۸۶ و با هدف جایگزینی سوخو-۲۴ در شرکت سوخو آغاز شد. این هواپیما از سال ۲۰۰۵ وارد تولید انبوه شده و برای حمله به اهداف زمینی و دریایی در تمام ساعات شبانهروز و شرایط گوناگون جوی طراحی شده است.
سوخو-۳۴ میتواند از تسلیحات هدایتشونده دوربرد هوابهسطح و هوابههوا استفاده کند. ظرفیت حمل محموله رزمی آن هشت تن است که روی ۱۲ جایگاه حمل تسلیحات قرار میگیرد.
بر اساس اطلاعات عمومی، برد پروازی این جنگنده بمبافکن به چهار هزار کیلومتر و حداکثر سرعت آن به حدود ۱۹۰۰ کیلومتر بر ساعت میرسد.
مشتری تازهای در صف دریافت سوخو-۵۷
همزمان با تأیید صادرات سوخو-۳۴، میخیف از آغاز قریبالوقوع مرحله تازهای در صادرات سوخو-۵۷ نیز خبر داده است.
براساس گزارش میلیتاری واچ مگزین از گفته مدیرعامل روسوبوروناکسپورت، تحویل این جنگنده نسل پنجم به یک مشتری خارجی جدید پیش از پایان سال ۲۰۲۶ آغاز خواهد شد.
نام خریدار همچنان محرمانه مانده است. طی ماههای گذشته، هند، قزاقستان، ایران و کرهشمالی در گزارشهای رسانهای بهعنوان مشتریان احتمالی مطرح شدهاند؛ اما هیچیک از این گزینهها از سوی روسیه بهطور رسمی تأیید نشده است.
نخستین محموله صادراتی تأییدشده سوخو-۵۷ در نوامبر ۲۰۲۵ به الجزایر تحویل داده شد.
روسوبوروناکسپورت نیز در آوریل اعلام کرد چند کشور برای خرید این جنگنده سفارش ثبت کردهاند. اکنون برنامه تحویل به مشتری بعدی، نشان میدهد مسکو در تلاش است بازار خارجی پیشرفتهترین جنگنده عملیاتی خود را گسترش دهد.
هند، ایران یا کرهشمالی؟
به گزارش میلیتاری واچ مگزین، وزارت دفاع هند در ژانویه ۲۰۲۶ تأیید کرد مذاکرات مربوط به تولید سوخو-۵۷ تحت مجوز، وارد مرحله فنی پیشرفتهای شده است.
بر اساس گزارشی که در ژوئن ۲۰۲۵ منتشر شد، روسیه در قالب پیشنهادی کمسابقه، امکان دسترسی کامل هند به کدهای منبع این جنگنده را نیز مطرح کرده بود.
دیمیتری شوگایف رئیس سرویس فدرال همکاریهای نظامیـفنی روسیه در دسامبر همان سال از احتمال شکلگیری یک برنامه کاملاً مشترک سخن گفت.
کرهشمالی نیز در میان گزینههای مطرحشده قرار دارد. نزدیکی نظامی مسکو و پیونگیانگ در جریان جنگ اوکراین، احتمال همکاری در حوزه هواپیماهای رزمی را افزایش داده است؛ هرچند تحریمهای تسلیحاتی شورای امنیت سازمان ملل، مانعی جدی در برابر چنین معاملهای محسوب میشود.
در خاورمیانه نیز احتمال فروش سوخو-۵۷ مطرح شده است.
آنتون آلیخانوف وزیر صنعت و تجارت روسیه در فوریه اعلام کرد قراردادهایی برای صادرات این جنگنده در منطقه امضا شده است، اما از ارائه جزئیات خودداری کرد.
او گفت: «برخی قراردادها امضا شدهاند، هرچند نمیتوانم جزئیات را فاش کنم.»
میلیتاری واچ مگزین ایران را محتملترین گزینه در خاورمیانه ارزیابی کرده است؛ با این حال، این برداشت تأیید رسمی ندارد. این نشریه همچنین نوشته که جنگ ایران و آمریکا و ادامه تهدید علیه پایگاههای هوایی، تحویل جنگندهها تا پایان سال را با موانع عملیاتی جدی روبهرو میکند.
تجربه جنگ اوکراین به ابزار بازاریابی تبدیل شد
روسیه در معرفی سوخو-۳۴ و سوخو-۵۷ به مشتریان خارجی، بیش از گذشته بر تجربه عملیاتی این هواپیماها در جنگ اوکراین تأکید میکند.
بر اساس روایت منابع روسی، سوخو-۵۷ در مأموریتهایی مانند مقابله با پدافند هوایی، نبرد هوابههوا، عملیات در حریم هوایی تحت کنترل روسیه و حملات دقیق دوربرد به کار گرفته شده است. میزان موفقیت این مأموریتها و جزئیات عملکرد جنگنده، بهطور مستقل و کامل قابل ارزیابی نیست؛ اما مسکو همین تجربه رزمی را به یکی از محورهای اصلی بازاریابی صادراتی آن تبدیل کرده است.