حملات پهپادی دوربرد اوکراین به برخی از راهبردیترین بخشهای اقتصاد روسیه آسیب زده و هزینهها رو به افزایش رفته اند. کییف با حمله به پالایشگاهها، پایانههای حملونقل و انبارهای تجارت الکترونیک، از فشار اقتصادی برای تضعیف رقیب بزرگتر خود و واداشتن مسکو به پایان جنگ استفاده میکند.
ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه گفته که این حملات اهداف نظامی او را تغییر نخواهد داد و روسیه نیز با حملات پهپادی خشن خود پاسخ خواهد داد.
وال استریت ژورنال میگوید اثر این جنگ بر زندگی روزمره روسها مشهود است و بسیاری از شهروندان که پیشتر از پیامدهای جنگ دور مانده بودند، حالا با اختلالهای تازه روبهرو شدهاند.
این حملات در شرایطی رخ میدهد که اقتصاد روسیه، پس از رونق اولیه ناشی از جنگ، نشانههایی از کند شدن رشد را نشان میدهد.
اما حملات اوکراین چگونه کسبوکارها در روسیه را مختل کرده است؟
انرژی در خط مقدم آسیب
وال استریت ژورنالمعتقد است که حوزه انرژی بیشترین ضربه را از کارزار پهپادی اوکراین خورده است، بهویژه در هدف گرفتن پالایشگاههای نفتی که در تابستان به کمبود سوخت و سهمیهبندی انجامید.
یکی از محبوبترین اپلیکیشنهای جدید گوشیهای همراه در روسیه، ابزاری است که به رانندگان در یافتن جایگاههای دارای سوخت کمک میکند. همزمان، بر اساس گزارش شرکت داده و تحلیل انرژی اسیستنس، صنعت پالایش روسیه در ماه اوت روزانه ۳٫۸ میلیون بشکه نفت فرآوری کرده که در مقایسه با ۵ میلیون بشکه در روز در مدت مشابه سال گذشته، افتی چشمگیر را نشان میدهد.
مسکو برای مهار این بحران حتی به واردات بنزین از هند روی آورده است؛ اقدامی طعنهآمیز برای کشوری که از بزرگترین تولیدکنندگان نفت خام در جهان به شمار میرود.
دولت همچنین با کاهش سختگیری در استانداردهای کیفی سوخت، راه را برای عرضه تولیدات پالایشگاههای درجهدو و بازمانده از دوران شوروی هموار کرده و صادرات گازوئیل را نیز ممنوع ساخته است.
دادههای رسمی دولت روسیه حاکی از آن است که بهای بنزین امسال رشدی ۱۹ درصدی را تجربه کرده و پس از کاهشی موقت در ماه اوت، بار دیگر روندی صعودی در پیش گرفته است. این جهش قیمتی، تلاشهای بانک مرکزی روسیه را برای مهار تورم سالانه ۶ درصدی -که فراتر از هدفگذاری ۴ درصدی آن است- با چالش جدی روبهرو کرده است.
تجارت الکترونیک روسیه در تیررس حملات اوکراین
اما حملات اوکراین فقط به هدف قرار دادن تاسیسات و زیرساختهای فیزیکی محدود نمانده و به حوزه سایبری نیز گسترش پیدا کرده است.
از ماه ژوئیه تاکنون، اوکراین بیش از ۳۰ بار به مراکز لجستیکی دو شرکت بزرگ تجارت الکترونیک روسیه، یعنی وایلدبریس و اوزون، حمله کرده است. این حملات به آتشسوزیهای گستردهای در شماری از مجتمعهای انبارداری انجامید و کسبوکار هزاران فروشنده مستقلی را که کالاهای خود را از طریق این پلتفرمهای پرطرفدار عرضه میکنند، در معرض خطر قرار داده است.
برآوردها نشان میدهد این حملات بیش از ۱۰ میلیارد دلار به زیرساختها و کالاها خسارت زدهاند و دستکم ۱۲ میلیارد دلار فروش از دسترفته در ۱۲ ماه آینده بهجا خواهند گذاشت.
پوتین وعده کمک به فروشندگان وایلدبریس را داده و حالا خودش نیز بهتدریج هزینههای این حملات را میپذیرد.
او هفته گذشته مجموع خسارتهای کارزار اوکراین علیه زیرساختهای اقتصادی را معادل ۱ درصد از تولید ناخالص داخلی روسیه -یعنی حدود ۲۵ میلیارد دلار- عنوان کرد.
نظام بانکی در خطر آسیب
حملات به بخش تجارت الکترونیک به تشدید نگرانیها درباره سرایت احتمالی این فشارها به بانکهای روسیه، بهویژه بانک دولتی VTB انجامیده است؛ بانکی که از تسهیلاتدهندگان اصلی به وایلدبریس و فروشندگان آن به شمار میرود.
حجم بدهی وایلدبریس به این بانک بین ۶ تا ۷ میلیارد دلار است. هرچند این رقم در مقایسه با کل سبد وامهای VTB چندان چشمگیر نیست، اما نگرانیها پیرامون آینده وایلدبریس به افزایش فروش سهام این بانک در بورس مسکو دامن زده است.
قیمت سهام VTB امسال بیش از ۲۵ درصد سقوط کرده و در اواخر اوت به پایینترین سطح تاریخی خود رسیده است.
در همین حال، تمایل روسها به نگهداری پول نقد در سال جاری افزایش یافته؛ روندی که در صورت تداوم، میتواند نظام بانکی را تهدید کند.
بر اساس دادههای بانک مرکزی روسیه، در سهماهه دوم، میزان برداشت شهروندان از حسابهای بانکی بیش از سپردهگذاریهایشان بوده است؛ وضعیتی که خلاف الگوهای گذشته به شمار میرود.
بانک مرکزی این جابهجایی را به اختلال در پرداختهای آنلاین نسبت داده که خود از قطع اینترنت موبایل ناشی شده است. نهاد پولی درباره عامل بسیاری از این قطعیها توضیح نداده، اما یورشهای پهپادی اوکراین اغلب مقامها را واداشته است برای اقدام پیشگیرانه، دسترسی به اینترنت را قطع کنند.
در نتیجه، یک چرخه تازه از بیثباتی در نظام پرداخت و اعتماد عمومی بهوجود آمده است.
انسداد مسیر اصلی صادرات محصولات کشاورزی روسیه
اوکراین از ماه ژوئیه با مجموعهای از حملات به پایانههای صادراتی و کشتیهای باری در دریای سیاه و دریای آزوف، عملا مسیر اصلی صادرات گندم، جو و دیگر محصولات روسیه را بست.
صادرات گندم روسیه در ماه اوت بیش از ۵۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش یافت و به پایینترین سطح از سال ۲۰۱۰ رسید. بستهشدن مسیرهای صادراتی، گندم را در بازار داخلی روسیه انباشته و قیمت فروش را برای کشاورزان پایین آورده است؛ آنهم در شرایطی که بهای جهانی گندم در نزدیکی بالاترین سطح سه سال اخیر قرار دارد.
در پی بروز اختلال در کشاورزی محلی، فرماندار منطقه روستوف که انبار غله روسیه به شمار میرود، در اواخر اوت وضعیت اضطراری اعلام کرد.
بسیاری پیشبینی کرد که در ماههای آینده موجی از ورشکستگیهای کشاورزی در روسیه رخ خواهد داد. این پیامدها صرفا به حوزه کشاورزی محدود نمانده و زنجیرههای تامین و قیمتگذاری داخلی را نیز تحت فشار گذاشته است.
صنعت هوانوردی روسیه تحت فشار حملات پهپادی
مسافرانی که رفتوآمد مکرری به روسیه دارند، اختلال در پروازهای غیرنظامی را یکی از ملموسترین پیامدهای حملات اوکراین میدانند.
با شناسایی پهپادها در نزدیکی فرودگاهها، فعالیت این مراکز گاهی برای چند ساعت متوقف میشود؛ اتفاقی که تأخیر یا لغو پروازها را به دنبال دارد.
بر اساس آمار شرکت امنیت هوانوردی آسپری فلایت سولوشنز، فرودگاههای روسیه تنها در ماه اوت ۹۹۳ بار تعطیل شدند؛ رقمی که در مقایسه با شش ماه قبل، نزدیک به پنج برابر است.
کییف نیز هشدار داده که فشار بر صنعت هوانوردی روسیه میتواند بیشتر شود.
ولودیمیر زلنسکی رئیسجمهور اوکراین روز سهشنبه اعلام کرد که حملات پهپادها عملاً به بستهشدن حریم هوایی روسیه منجر خواهد شد؛ هشداری که بیش از همه متوجه شرکتهای هواپیمایی غیرغربی است که همچنان به فرودگاههای روسیه پرواز میکنند و همچنین شرکتهایی که این پروازها را بیمه کردهاند.
نظر شما درباره اثر این حملات بر اقتصاد روسیه چیست؟