بانک مرکزی هلند اعلام کرده بخشی از ذخایر طلای خود را از آمریکای شمالی خارج کرده تا برای بحرانهای شدید «آمادهتر» باشد. این تصمیم در حالی گرفته شده که دولتها و بانکهای مرکزی در فضای پرتنش ژئوپولیتیکی، ذخایر طلای خود را نزدیکتر به خانه نگه میدارند.
بهگزارش بیبیسی، از مجموع حدود ۳۱۳ تن طلایی که در آمریکا و کانادا نگهداری میشد، ۸۶ تن به لندن منتقل شده است؛ اقدامی که به گفته مقامهای هلندی با توجه به «افزایش ناآرامیهای ژئوپولیتیکی» انجام شد تا این داراییها در صورت وقوع بحران «بهراحتی در دسترس استفاده» باشند. پرسشهایی همزمان با این جابهجایی مطرح شد، از جمله اینکه چرا هلندیها چنین تصمیمی گرفتهاند و آیا در انتظار یک شوک بزرگ اقتصادی هستند یا نه.
بهنظر میرسد پاسخ، بیشتر به وضعیت ناپایدار و نامطمئن جهان امروز برمیگردد؛ وضعیتی که جنگهای تجاری و نظامی کشورها را به احتیاط واداشته و آنها را به نگهداری طلا در نزدیکی خاک خود ترغیب کرده است. فرانسه اوایل سال جاری میلادی اعلام کرد ذخایر طلای خود را از آمریکا به داخل کشور بازگردانده و بانک مرکزی آلمان نیز طی چند سال منتهی به ۲۰۱۶، بیش از ۲۱۶ تن طلا را از محلهای نگهداری خارج از کشور منتقل کرد؛ ۱۱۱ تن از نیویورک و ۱۰۵ تن از پاریس.
این الگو پیشتر هم در دورههای بیثباتی جهانی دیده شده بود. «بخشی از بانکهای مرکزی اروپا در دوران جنگ سرد، مقداری از ذخایر طلای خود را به نیویورک منتقل کردند»، لینا توماس، و دَان استروین، تحلیلگران پژوهشی گلدمن ساکس، گفتند. جوزف کاواتونی، استراتژیست ارشد بازار در شورای جهانی طلا، به بیبیسی گفت جنگها و تنشهای تجاری «در شکلگیری برخی از این تصمیمها نقش دارند»، اما در میان عوامل محرک، در صدر فهرست قرار نمیگیرند.
به گفته او، تورم، نرخ بهره و همچنین نگهداری طلا در جایی که بتوان آن را سریع معامله کرد، در این تصمیمها اثر داشتهاند. کاواتونی گفت: «من حس نمیکنم که یک فاجعهی قریبالوقوع در راه باشد، اما فکر میکنم مردم بهتر آموزش میبینند که چگونه داراییهای ذخیرهی خود را مدیریت کنند، چگونه آنها را رشد دهند و در عمل مؤثرتر دربارهی بهرهبرداری از آن داراییها فکر کنند.»
بانک مرکزی هلند گفت طلایی که بین ماههای مارس تا اوت امسال از آمریکا و کانادا خارج شد، اکنون در خزانههای بانک انگلستان نگهداری میشود. الاف اسلیپن، رئیس این بانک، گفت: «انتظار داریم هرگز مجبور به استفاده از آنها نشویم، اما باید تابآوری و آمادگی خود را تقویت کنیم.»
لندن بهدلیل جایگاهش در جهان بهعنوان یک مرکز بزرگ معاملاتی، بهترین انتخاب تلقی شد. اگر کسی بخواهد در یک بحران طلا را سریع بخرد یا بفروشد، لندن همان جایی است که باید باشد و همین موضوع بانک انگلستان را به یک محل محبوب برای نگهداری طلا تبدیل کرده است. زیر ساختمان ۳۰۰ سالهی این نهاد در مرکز لندن، حدود ۴۰۰ هزار شمش طلا به ارزش بیش از ۲۰۰ میلیارد پوند نگهداری میشود.
بر پایهی نظرسنجیهای صنعتی شورای جهانی طلا، بانک انگلستان همچنان محبوبترین محل نگهداری طلا بهشمار میرود، اما بانکهای مرکزی بهتدریج در حال متنوعکردن محل ذخیرهی این فلز گرانبها هستند. توماس و استروین از گلدمن ساکس میگویند محل نگهداری طلای هر کشور «بهطور فزایندهای در صدر توجه مدیران ذخایر» قرار گرفته است.
در دنیای امروز، روشهای مختلفی برای جابهجایی این دارایی وجود دارد. هلندیها حدود ۵۹ تن طلا را در نیویورک فروختند و سپس سهام بیشتری در لندن خریدند؛ بنابراین آن بخش نیازی نداشت از آن سوی اقیانوس اطلس حمل شود. با این حال، بیش از ۲۷ تن بهصورت «فیزیکی منتقل» شد و از آمریکا و کانادا به شهر زِیست در هلند رفت. مقدار مشابهی نیز از زِیست به لندن فرستاده شد.
شرکتهایی که چنین خدماتی انجام میدهند، دربارهی چگونگی اجرای عملیات بسیار محتاطاند، اما میتوان گفت تدابیر امنیتی و برنامهریزی آنها گسترده است تا خطر چیزی شبیه به سرقت سینمایی از نوع ایتالیایی به حداقل برسد. کاواتونی از شورای جهانی طلا گفت یکی از روشهای استاندارد برای جابهجایی ذخایر طلا، فروش فلز در یک مکان و خرید آن در مکان دیگر است.
او توضیح داد: «فرض کنید من طلایم را در نیویورک میخواهم و آن را در لندن دارم. میتوانم آن را در لندن بفروشم، در نیویورک بخرم، در همان روز، در همان زمان، و عملا انتقالی دفتری انجام دهم، بدون اینکه لازم باشد هیچ تغییر لجستیکی دیگری برایش ایجاد شود.» تنها تعداد محدودی شرکت، حملونقل طلای فرامرزی را انجام میدهند که یکی از آنها برینکس گلوبال سرویسز است؛ شرکتی که به بیبیسی گفت اخیرا از سوی بانکهای مرکزی با «افزایش تقاضا» روبهرو شده است.
نادر انتر، معاون اجرایی برینکس، گفت «افزایش نااطمینانی ژئوپولیتیکی و اقتصادی، همراه با نقش روبهرشد طلا بهعنوان دارایی ذخیرهی راهبردی، ظاهرا در شکلگیری این روند نقش دارند.» نمودار قیمت طلا هم همین تغییرات را بازتاب میدهد؛ قیمت هر اونس طلا که در سپتامبر ۲۰۰۶ و بر پایهی قیمت تعدیلشده با تورم برای اواسط ۲۰۲۶ حدود ۹۸۵ دلار بود، در طول دو دههی بعد روندی صعودی داشت، هرچند با دورههای پرنوسان.
پس از رسیدن به حدود ۱۵۰۰ دلار در اوایل ۲۰۰۸، قیمت در جریان بحران مالی جهانی بهشدت سقوط کرد و در اکتبر ۲۰۰۸ به کف حدود ۱۱۱۶ دلار رسید. سپس دوباره بالا رفت و در طول دههی ۲۰۱۰ رشد کرد؛ در ۲۰۱۱ و بار دیگر در ۲۰۱۲ از ۲۵۰۰ دلار هم عبور کرد، اما بعد عقب نشست و برای بخش زیادی از دههی بعد عمدتا بین ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ دلار در نوسان بود. از اواخر ۲۰۲۳ به بعد، شتاب رشد افزایش یافت و قیمت از حدود ۲۰۰۰ دلار بهسرعت جهش کرد تا در فوریهی ۲۰۲۶ به رکوردی نزدیک به ۵۳۹۴ دلار برسد.
از آن زمان، قیمت کمی عقبنشینی کرده اما همچنان بسیار بالاتر از سطوح تاریخی قرار دارد. در تازهترین دادهها برای ژوئیهی ۲۰۲۶، قیمت حدود ۴۰۴۶ دلار ثبت شده است. علت اینکه ذخیرهسازی طلا به موضوعی مهم در ذهن بانکهای مرکزی تبدیل شده، خرید روبهافزایش همین فلز گرانبها توسط آنهاست، اما نگهداری در داخل کشور هزینه هم دارد.
توماس و استروین از گلدمن ساکس گفتند: «نگهداری داخلی مستلزم سرمایهگذاری در امنیت فیزیکی، زیرساخت حسابرسی و بیمه است؛ هزینههایی که برای بانکهای مرکزی کوچکتر میتواند نامتناسب باشد.» بر اساس دادههای شورای جهانی طلا، طی چهار سال گذشته بانکهای مرکزی بهطور متوسط سالانه ۱۰۰۰ تن طلا اندوختهاند؛ رقمی که در مقایسه با میانگین ۵۰۰ تن در دههی پیش از آن بهطور قابل توجهی بالاتر است.
این روند از بحران مالی جهانی آغاز شد و انتظار میرود در سال آینده هم بیشتر شود. طلا در سالهای اخیر دورهی پررونقی را پشت سر گذاشته و قیمت آن با ثبت چندین رکورد تاریخی، در ژانویه از ۵۰۰۰ دلار به ازای هر اونس عبور کرد. دلایل متعددی پشت جهش ارزش آن قرار دارد، اما عامل مهم، جایگاه این فلز در ذهن انسانها بهعنوان یک دارایی «پناهگاه امن» بوده که در دورههای آشفتگی مالی و ژئوپولیتیکی ناشی از جنگهای تجاری و نظامی مورد توجه قرار میگیرد.
تورم و نرخ بهره نیز بر محبوبیت طلا اثر میگذارند. بهدلیل کمیابی این کالا و ارزشی که طی هزاران سال برای آن قائل بودهاند، تا حدی در برابر افزایش قیمتها مقاوم مانده و از همین رو، سرمایهگذاری مناسبی تلقی میشود. بر اساس گفتهی بانک سرمایهگذاری چارلز شواب، «در نیمقرن گذشته، قیمت طلا بسیار سریعتر از شاخص قیمت مصرفکننده، یعنی مهمترین معیارِ زیر نظرِ تورم، رشد کرده است.»
با وجود عقبنشینی قیمت از رکورد ثبتشده در اوایل امسال، طلا همچنان در سطحی بالاتر از میانگینهای تاریخی قرار دارد. بر پایهی پیشبینی پژوهشگران گلدمن، قیمت هر اونس تروی طلا تا پایان ۲۰۲۶ به ۴۹۰۰ دلار خواهد رسید که ۳۰۰ دلار بیشتر از سطح ماه اوت است. توماس و استروین میگویند تقاضای بانکهای مرکزی برای طلا یکی از دلایل اصلی جهش قیمتها بهشمار میرود.
شما درباره انتقال طلا به لندن چه نظری دارید؟