ارسال محمولههای طلا از روسیه به هنگکنگ امسال جهشی کمسابقه داشته است؛ چرا که این منطقه چینی به یکی از مراکز اصلی تجارت طلاهایی تبدیل شده که از سوی غرب تحت تحریم قرار گرفتهاند.
این تغییر مسیر در شرایطی رخ میدهد که مراکز مالی آسیایی در تلاش هستند کنترل بیشتری بر تجارت جهانی طلا به دست بگیرند؛ بازاری که بهطور سنتی حول محور لندن، نیویورک و دبی شکل گرفته است.
براساس گزارش فایننشال تایمز، در هفت ماه نخست سال جاری میلادی، نزدیک به ۱۰۰ تن طلا از روسیه وارد هنگکنگ شده است؛ رقمی که یک رکورد محسوب میشود و تقریباً سه برابر میزان واردات در دوره مشابه سال ۲۰۲۵ است.
دباجیت ساها تحلیلگر گروه بورس لندن در این باره گفت: «از زمانی که لندن پس از آغاز جنگ اوکراین درهایش را به روی طلای روسیه بست، تولیدکنندگان روسی بیش از پیش صادرات را به بازارهای شرقی هدایت کردهاند».
صادرات طلای روسیه به هنگکنگ از سال ۲۰۲۲ رو به افزایش بوده؛ سالی که مسکو تهاجم تمامعیار خود به اوکراین را آغاز کرد و ایالات متحده و بریتانیا تحریمهایی را علیه طلای روسیه اعمال کردند.
هنگکنگ و چین چنین محدودیتهایی ندارند و همین موضوع مسیر تازهای برای جریان این فلز گرانبها باز کرده است.
همزمان، شمار فزایندهای از بانکهای مرکزی جهان نیز شروع به بازگرداندن ذخایر طلای خود از لندن و نیویورک کردهاند؛ از جمله فرانسه و هلند.
چین بزرگترین تولیدکننده و مصرفکننده طلای جهان است و هنگکنگ نیز تلاش کرده جایگاه خود را بهعنوان یک مرکز کلیدی تجارت شمش طلا تثبیت کند و در ماه ژوئیه اجرای آزمایشی یک سامانه جدید تسویه معاملات طلا را آغاز کرد.
ویتا اسپیواک مشاور شرکت مشاوره ژئوپولیتیک گیتهاوس در بریتانیا می گوید:
نقش هنگکنگ در تسهیل جریان طلای روسیه به چین «پیامدِ رابطه اقتصادی روسیه و چین» است؛ رابطهای که در آن مسکو منابع را به پکن میفروشد و در برابر، حمایت اقتصادی دریافت میکند.
نهادهای مستقر در هنگکنگ از ابتدای ۲۰۲۲ حدود ۲۷۶ میلیارد دلار هنگکنگ (معادل ۳۵ میلیارد دلار آمریکا) طلای روسیه خریدهاند. بخش عمده طلایی که وارد هنگکنگ میشود، در نهایت راهی سرزمین اصلی چین میشود.
سهم هنگکنگ از کل واردات طلای چین نیز طی دو سال گذشته به شکل چشمگیری افزایش یافته است. از آنجا که سرزمین اصلی چین برای واردات طلا سهمیه تعیین میکند، خریداران چینی اغلب شمش را میخرند و در هنگکنگ نگه میدارند؛ جایی که محدودیتی برای واردات وجود ندارد.
روسیه پس از چین دومین تولیدکننده بزرگ طلا در جهان است و مسکو برای سرپا نگهداشتن اقتصاد زمان جنگ خود بیش از پیش به صادرات کالا -بهویژه به چین- تکیه کرده است.
همزمان، جنگ در خاورمیانه با مختل کردن مسیرهای لجستیکی دبی، جایگاه هنگکنگ را بهعنوان کانون تسویه طلای روسیه پررنگتر کرده است.
در همین پیوند، وزارت خزانهداری آمریکا در سال ۲۰۲۴ چند نهاد هنگکنگی را بهدلیل فعالیت در شبکه پولشویی طلای مرتبط با روسیه تحریم کرد.
هنگکنگ در کنار سنگاپور، خود را بهعنوان یک مرکز تجارت طلا معرفی کرده و همزمان تلاش کرده بانکهای مرکزی جهان را برای نگهداری ذخایر طلای خود در خزانههای خود جذب کند.
جرمی مارک پژوهشگر ارشد در شورای آتلانتیک در این باره گفت:
نقش هنگکنگ در تسهیل تجارت طلا میان چین و روسیه، بخشی از «تلاشهای مداوم برای تقویت جایگاه هنگکنگ بهعنوان یک مرکز مالی منطقهای با ویژگیهای چینی» است. هنگکنگ نسلهاست که مرکز تجارت طلا بوده و این زیرساخت میتواند به نفع چین مورد استفاده قرار گیرد.
در چین، هم سرمایهگذاران خرد و هم بانک مرکزی تقاضای عظیمی برای طلا دارند و بانک مرکزی نیز ذخایر شمش خود را بهطور قابلتوجهی افزایش داده است.
با این حال، تحلیلگران هشدار دادهاند افزایش حجم طلای روسیه در هنگکنگ میتواند چالشی جدی برای صنعت مالی بینالمللی این منطقه ایجاد کند؛ زیرا رعایت قوانین تحریمی برای بانکها و پالایشگاههای غربی پیچیدهتر میشود.
تان البایراک متخصص تحریمها در مؤسسه حقوقی رید اسمیت معتقد است که بانکهای غربی واقعاً با خطر مواجهه ناخواسته با این معاملات روبهرو هستند. اگر زنجیره یک معامله شامل یک تولیدکننده تحریمشده باشد، امکان مواجهه غیرمستقیم با آن تولیدکننده وجود دارد.
وقتی از اداره خدمات مالی و خزانهداری هنگکنگ درباره خطر اختلاط طلای روسیه با طلای کشورهای غیرتحریمشده پرسیده شد، این نهاد به فایننشال تایمز گفت: «مشارکتکنندگان در سامانه تازه تسویه، «مشمول مقررات مرتبط با پولشویی و مقابله با تامین مالی تروریسم» خواهند بود.
نظر شما درباره نقش تازه هنگکنگ در بازار طلا چیست؟