به گزارش زومان دونالد ترامپ دوباره نام «کوه کلنگ» را بهعنوان هدف احتمالی آمریکا مطرح کرده؛ سایتی زیرزمینی در نزدیکی نطنز که بهدلیل عمق زیاد و استحکاماتش، یکی از دشوارترین اهداف هستهای ایران محسوب میشود. ترامپ گفته است واشنگتن ممکن است «خیلی زود» به این سایت حمله کند. این تهدید تنها چند ساعت پس از هدف قرار گرفتن یک نفتکش ایرانی در نزدیکی جزیره خارک با چهار موشک آمریکایی مطرح شد؛ جزیرهای که حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از آن انجام میشود.
اما چرا دوباره کوه کلنگ؟ الجزیره در گزارشی به این موضوع پرداخته: این نخستینبار نیست که ترامپ درباره این سایت هشدار میدهد. او اواسط ژوئیه نیز گفته بود آمریکا «کوه کلنگ را از میان خواهد برد» و از احتمال حمله به آن در آینده نزدیک سخن گفته بود.
در حالی این تهدید دوباره مطرح شده که روایت دولت آمریکا درباره وضعیت جنگ نیز یکدست نیست. ترامپ روز جمعه درگیریها در ایران را «چیزهای کوچک» توصیف کرد و جیدی ونس، معاون او نیز پیشتر گفته بود که این وضعیت را «جنگ» نمینامد و «تیراندازی فعال» وجود ندارد.
اما همزمان، آمریکا و ایران همین هفته حملاتی را علیه یکدیگر ردوبدل کردهاند و مذاکرات هستهای نیز از اواسط اوت، پس از پایان یک دوره ۶۰ روزه بدون توافق، در بنبست قرار گرفته است.
تهران میگوید در نطنز فعالیت هستهای ندارد. در مقابل، ستاد مرکزی فرماندهی قرارگاهخاتمالانبیا هشدار داده که حمله به کوه نزدیک نطنز میتواند به معنای ازسرگیری جنگ در سراسر منطقه باشد.
کوه کلنگ کجاست و چیست؟
کوه کلنگ، که در ایران با نام کوه کلنگگزلا شناخته میشود، در استان اصفهان و حدود ۲۲۰ کیلومتری جنوب تهران قرار دارد و تنها حدود دو کیلومتر با تأسیسات غنیسازی نطنز فاصله دارد.
اهمیت اصلی آن به چیزی برمیگردد که زیر کوه قرار دارد. بر اساس گزارشهای اطلاعاتی آمریکا، این مجموعه در دل کوه و زیر صدها متر سنگ گرانیت ساخته شده تا در برابر بمبهای نفوذگر مقاوم باشد. برخی برآوردها عمق سالنهای اصلی را دستکم ۱۰۰ متر اعلام میکنند.
تحلیلگران غربی با بیان یک احتمال ادعا کردهاند که این سایت در ابتدا برای ایجاد یک مرکز غنیسازی اعلامنشده طراحی شده باشد؛ مرکزی که بتواند در صورت حمله به تأسیسات شناختهشده ایران، بخشی از برنامه هستهای را حفظ کند.
مؤسسه علم و امنیت بینالمللی، که این سایت را با تصاویر ماهوارهای دنبال میکند، میگوید ساختوساز همچنان ادامه داشته اما مجموعه هنوز عملیاتی نشده است.
همینجا یک پرسش مهم مطرح میشود: اگر سایت هنوز عملیاتی نشده، چرا برای واشنگتن تا این اندازه اهمیت دارد؟
چرا کوه کلنگ مهم است؟
پاسخ ساده است: این سایت تقریباً از حملات قبلی جان سالم به در برده است. در حملات ژوئن ۲۰۲۵ آمریکا به فردو، نطنز و اصفهان، کوه کلنگ دستنخورده باقی ماند. در جنگ جاری نیز، به گفته مؤسسه علم و امنیت بینالمللی، تنها یک خودرو روی تپهای از نخاله در نزدیکی آن آسیب دیده است.
در حالی که بخشهایی از زیرساخت تولید سانتریفیوژ و تأسیسات غنیسازی ایران در حملات قبلی آسیب دیدهاند، برخی تحلیلگران تونلهای کوه کلنگ را یکی از محتملترین مکانها برای بازسازی برنامه هستهای ایران میدانند؛ چه برای تولید قطعات، مونتاژ سانتریفیوژ یا حتی غنیسازی.
والاستریت ژورنال در ژوئیه نیز به نقل از اطلاعاتی که اسرائیل در اختیار آمریکا قرار داده بود، گزارش داد هزاران سانتریفیوژ اواخر سال گذشته به داخل این مجموعه منتقل شدهاند؛ ادعایی که آمریکا آن را تأیید نکرده است.
با این حال، یک نکته مهم وجود دارد: حتی وجود سانتریفیوژ هم بهتنهایی به معنای امکان غنیسازی نیست. این ماشینها برای کار کردن به گاز اورانیوم نیاز دارند.
از برنامه هستهای ایران در چه وضعیتی است؟
شورای روابط خارجی اروپا در ادعایی تخمین زده است که حملات ۲۰۲۵ احتمالاً بخش بزرگی از حدود ۱۸ هزار سانتریفیوژ فعال ایران در نطنز و فردو را از بین برده و به مراکز تولید سانتریفیوژ و کارخانه آسیاب اورانیوم اردکان نیز آسیب زده است.
حدود ۴ هزار سانتریفیوژ دیگر نصب شده اما غیرفعال بودند و ممکن است از حملات جان سالم به در برده باشند.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در مارس ۲۰۲۶ آسیب بیشتر به ورودی تأسیسات زیرزمینی نطنز را تأیید کرد، اما آسیب تازهای به سالنهای زیرزمینی مشاهده نکرد.
با این حال، مسئله اصلی همچنان یک ابهام بزرگ است: هیچکس دقیقاً نمیداند وضعیت فعلی برنامه هستهای ایران چیست. ایران احتمالاً حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار داشته است. اما برای ساخت سلاح هستهای، این ماده باید تا حدود ۹۰ درصد غنی شود؛ کاری که به سانتریفیوژهای سالم و قابل استفاده نیاز دارد.
از سوی دیگر، بازرسان آژانس به سایتهای بمبارانشده دسترسی ندارند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، نیز گفته است در تئوری، ذخیره حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی، در صورت غنیسازی بیشتر، میتواند برای تولید بیش از ۱۰ کلاهک هستهای کافی باشد؛ اما محل دقیق این ذخیره مشخص نیست.
ترامپ میگوید آمریکا مانع دستیابی ایران به سلاح هستهای شده است؛ تهران برنامه خود را صلحآمیز میداند و تمرکز واشنگتن بر کوه کلنگ را بهانهای برای ادامه حملات میخواند.