وزارت جنگ آمریکا ممکن است تا سال ۲۰۳۰ چنان به آهنرباهای معدنی کمیاب نیاز پیدا کند که تقریباً نیمی از کل تولید فعلی این محصولات در خارج از چین را به خود اختصاص دهد؛ موضوعی که ابعاد چالش واشنگتن برای ساخت یک زنجیره تأمین دفاعی مستقل از چین را نشان میدهد.
بهگزارش ماینینگ، نیازهای پنتاگون به این مواد تا سال ۲۰۳۰ حدود سه برابر خواهد شد و به ۱۰ هزار تن در سال میرسد. این رقم در مقایسه با تولید فعلی خارج از چین که تنها حدود ۲۰ تا ۲۵ هزار تن در سال است، اهمیت زیادی دارد.
بازار جهانی آهنرباهای معدنی کمیاب نیز حدود ۲۵۰ هزار تن برآورد میشود.
جاستین تولمن مدیر ارشد سبد سرمایهگذاری و زمینشناس اقتصادی در اسپرات، گفت:
قابلیت اطمینان و منبع تامین برای این خریدار مهمتر از هزینه است. در بازاری که چین قیمتهای مواد معدنی را از طریق سهمیهها و کنترلهای صادراتی مدیریت میکند، آمریکا در حال ساخت بازاری موازی است که در آن امنیت عرضه میتواند بر قیمتهای غالب بازار اولویت پیدا کند.
هزینههای دفاعی جهان اکنون از ۲.۷ تریلیون دلار در سال فراتر رفته است. در همین حال، ناتو مواد معدنی کمیاب را در فهرست ۱۲ ماده خام حیاتی برای صنایع دفاعی قرار داده و متعهد شده هزینههای دفاعی اعضا را تا سال ۲۰۳۵ به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی برساند.
این مواد معدنی در ساخت تجهیزات مختلف نظامی از جمله جنگندهها، زیردریاییها، پهپادها، موشکها، رادارها و تسلیحات هدایتشونده دقیق استفاده میشوند. به همین دلیل، با حرکت جنگها به سمت فناوریهای برقی، خودکار و مبتنی بر حسگر، تضمین دسترسی پایدار به این مواد اهمیت روزافزونی پیدا کرده است.
گلوگاه زنجیره تأمین؛ چین همچنان دست بالا را دارد
اهمیت این زنجیره در سال ۲۰۲۲ آشکار شد؛ زمانی که تحویل جنگندههای جدید F-35 آمریکا بهطور موقت متوقف شد، زیرا مشخص شد در آهنربای موتور آنها از آلیاژی با منشأ چینی استفاده شده است.
چین نیز در سال ۲۰۲۵ با اعمال محدودیتهای صادراتی بر چند مواد کمیاب سنگین و آهنرباهای مرتبط، فشار بیشتری بر زنجیره این محصولات وارد کرد.
طبق دادههای آژانس بینالمللی انرژی، چین حدود ۹۱ درصد از ظرفیت پالایش جهانی مواد معدنی کمیاب مورد استفاده در آهنرباها و ۹۴ درصد تولید آهنرباهای دائمی را در اختیار دارد؛ این در حالی است که سهم این کشور از استخراج معدن حدود ۶۰ درصد است.
به همین دلیل، افزایش استخراج معدن در آمریکای شمالی بهتنهایی مشکل را حل نمیکند. اگر مواد استخراجشده همچنان برای فرآوری یا تولید آهنربا به چین ارسال شوند، وابستگی زنجیره تأمین باقی خواهد ماند.
شرکت اسپرات (Sprott) مستقر در تورنتو که در سال ۱۹۸۱ توسط اریک اسپرات سرمایهگذار شناختهشده حوزه طلا تأسیس شد و اکنون ۵۵.۶ میلیارد دلار دارایی تحت مدیریت دارد میگوید:
یک معدن جدید، اگر محصول آن همچنان برای فرآوری یا تولید آهنربا به چین ارسال شود، کمک چندانی به امنیت زنجیره تأمین نمیکند. برای سرمایهگذاران، محدودیت اصلی کمبود منابع مواد معدنی کمیاب نیست؛ بلکه نبود زنجیرههای تأمین امن و یکپارچهای است که بتوانند این منابع را به محصولات نهایی تبدیل کنند.
ظرفیت کانادا
کانادا از نظر تأمین اولیه مواد معدنی کمیاب ظرفیت بالایی دارد. یکی از پروژههای مهم این کشور، پروژه ویچیدا متعلق به شرکت دفنس متالز در استان بریتیش کلمبیاست.
در تازهترین حفاریهای این پروژه، در بخشی به طول ۲۰.۳ متر، عیار ۶.۱ درصد برای اکسیدهای کل مواد معدنی کمیاب به دست آمده است. این بخش در محدودهای گستردهتر به طول ۶۵ متر قرار دارد که میانگین عیار آن حدود ۳ درصد بوده است.
این شرکت در حال حاضر مشغول حفاریهای تکمیلی است تا منابع احتمالی این معدن را به ذخایری با اثباتپذیری بیشتر تبدیل کند.
اما مشکل اصلی، نه فقط استخراج، بلکه مرحله فرآوری و تبدیل این مواد به محصول نهایی است؛ مسئلهای که در آمریکا نیز بهوضوح دیده میشود.
شرکتهای آمریکایی امپی متریالز و انرژی فیولز که با حمایت دولت آمریکا فعالیت میکنند، به دلیل محدود بودن ظرفیت تولید آهنربا در داخل آمریکا، بخشی از محصولات مواد معدنی کمیاب خود را به ژاپن و کره جنوبی میفروشند؛ چراکه این کشورها زیرساختهای توسعهیافتهتری برای تولید آهنربا دارند.
شرکت امپی متریالز نیز طبق توافق خود با دولت آمریکا، فروش محصول معدن مانتین پس به چین را متوقف کرده است. این اقدام بخشی از تلاش واشنگتن برای کاهش وابستگی به زنجیره تأمین چین در حوزه مواد معدنی راهبردی است.
انرژی فیولز تلاش میکند این شکاف را با فراتر رفتن از مرحله استخراج و جداسازی مواد معدنی پر کند. این شرکت تا سقف ۷۲۵ میلیون دلار حمایت مشروط دولت آمریکا برای توسعه ظرفیت جداسازی مواد معدنی کمیاب در کارخانه وایت میسا در ایالت یوتا دریافت کرده است.
این شرکت همچنین در حال خرید اَستراتژیک متریالز استرالیاست و قصد دارد شرکت آلمانی تولیدکننده آهنربا -وَکیومشمِلزه- را نیز به مجموعه خود اضافه کند. هدف از این اقدامات، ایجاد زنجیرهای کامل از تأمین مواد اولیه معدنی، تولید اکسیدها، فلزات، آلیاژها و در نهایت آهنرباهای دائمی است.
اولویت سیاست بر قیمت
مستقیمترین اقدام واشنگتن برای مقابله با قدرت قیمتگذاری چین، مربوط به شرکت امپی متریالز است.
پنتاگون سال گذشته با این شرکت توافق کرد که برای محصولات نئودیمیوم-پرازئودیمیوم آن، یک کف قیمتی ۱۱۰ دلار به ازای هر کیلوگرم را برای مدت ۱۰ سال تضمین کند.
همچنین دولت آمریکا متعهد شد برای تمام آهنرباهای تولیدشده در کارخانه این شرکت، به مدت یک دهه خریدار وجود داشته باشد.
شرکت «یواسای رِیر اِرث» (USA Rare Earth) نیز مدل مشابهی را دنبال میکند. این شرکت در ماه ژوئن نزدیک به ۱.۶ میلیارد دلار حمایت مالی از وزارت بازرگانی آمریکا دریافت کرد که شامل ۲۷۷ میلیون دلار کمک فدرال و تا سقف ۱.۳ میلیارد دلار وام برای توسعه زنجیره تأمین داخلی مواد معدنی کمیاب میشود.
این شرکت قصد دارد در کارخانه خود در کارولینای جنوبی سالانه ۶۴۰۰ تن آهنربای نئودیمیوم-آهن-بور تولید کند. همچنین با توسعه ظرفیتهای خود در اوکلاهما، مجموع ظرفیت برنامهریزی شده تولید آهنربای این شرکت در آمریکا به ۱۰ هزار تن در سال خواهد رسید.
ورود دولت آمریکا
حمایت دولت تنها به بخش تولید محدود نشده و به مراحل ابتدایی زنجیره تأمین نیز رسیده است. مانند ساختار مالی ۱.۵۵ میلیارد دلاری که ماه گذشته برای تولید پروژه سِرا وِرده (Serra Verde) در برزیل اعلام شد، شامل ۷۵۰ میلیون دلار سرمایهگذاری دولت آمریکا و حداقل ۳۰۰ میلیون دلار خرید تضمینی در مدت پنج سال است.
شرکت یواسای رِیر اِرث در اوایل سال جاری توافق کرد پروژه سِرا وِرده را خریداری کند، هرچند این معامله تا اواخر ماه اوت همچنان در انتظار نهایی شدن برخی شرایط قراردادی بود.
شرکت اسپرات میگوید اقداماتی مانند تعیین کف قیمت، تضمین خرید محصولات و تأمین مالی، نشاندهنده تغییر مهمی در سیاست آمریکاست؛ چراکه واشنگتن دیگر فقط از پروژههای جدید حمایت مالی نمیکند، بلکه تلاش دارد کل زنجیره تأمین داخلی را از نظر اقتصادی قابل دوام کند.
از سال ۲۰۲۰، پنتاگون نزدیک به ۱ میلیارد دلار برای توسعه ظرفیتهای آمریکا در زمینه جداسازی، پالایش، تولید فلزات و ساخت آهنرباهای مواد معدنی کمیاب اختصاص داده است.