رشد سریع جنگهای پهپادی، منبع تازهای از تقاضای دفاعی برای گالیم، ژرمانیم و سایر مواد معدنی ایجاد کرده؛ موادی که زنجیرههای تامینشان از پیش بهطور سنگین به چین وابسته بودهاند.
بهگزارش ماینینگ، BMO کپیتال مارکت در گزارشی که روز سهشنبه منتشر شد برآورد کرده امسال حدود ۱۵ میلیون پهپاد در جنگ روسیه و اوکراین به کار گرفته میشود و دولتها و ائتلافهای نظامی طی دو سال گذشته حدود ۱۵۰ میلیارد دلار برای توسعه توانمندیهای پهپادی و مقابله با پهپادها هزینه کردهاند.
تحلیلگران بخش فلزات و معدن بیاماو در همان گزارش گفتند: «میتوان با اطمینان گفت که جهان وارد عصر جنگ پهپادی انبوه شده است.»
ابعاد این روند حتی فراتر از پیشبینیهای بیاماو برآورد میشود. طبق اعلام وزارت دفاع اوکراین، کییف در نظر دارد تولید پهپادهای خود را در سال جاری به بیش از هفت میلیون فروند برساند؛ رقمی که برای سال ۲۰۲۵ معادل چهار میلیون فروند بود.
از سوی دیگر، ناتو نیز در ماه ژوئیه بیش از ۴۰ میلیارد دلار را برای یک دوره پنجساله به تقویت توانمندیهای ضدپهپادی اختصاص داد و قصد دارد تا پایان سال ۲۰۲۷، شمار نیروهای آموزشدیده برای عملیاتهای پهپادی را پنج برابر کند.
چنین مخارجی موجب افزایش تقاضا برای محصولاتی میشود که پیش از این نیز برای خودروهای برقی، نیمهرساناها، مخابرات و دیگر فناوریهای پیشرفته از اهمیتی راهبردی برخوردار بودند.
در این میان، محدود بودن بازار گالیم، ژرمانیم و مواد معدنی سنگین و همچنین تمرکز فرآوری آنها در چین، ریسک آسیبپذیری احتمالی را در این بخش بهشدت افزایش داده است.
گالیم نیترید در تولید نیمههادیهای پرتوان و فرکانسبالا که نقشی اساسی در سامانههای ارتباطی و راداری دارند، بهکار گرفته میشود.
همچنین ژرمانیم در حوزههای اپتیک فروسرخ، فیبر نوری و نیمههادیها کاربرد دارد و آهنرباهای دائمی نیز نیروی گشتاور لازم را در موتورهای برقی پهپادها تامین میکنند.
مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در واشینگتن در پژوهشی که دسامبر منتشر شد، تراشههای گالیم نیترید و آهنرباها را از مهمترین گلوگاههای زنجیره تامین پهپادها معرفی کرد.
بر پایه محاسبات این مرکز، در هر موتور الکتریکی کوچک پهپاد حدود ۵ تا ۱۵ گرم آهنربای نئودیمیم-آهن-بور به کار میرود و با گسترش این ناوگانها به میلیونها فروند، حجم مصرف به چندین تن خواهد رسید.
سامانههای مقابله با پهپاد نیز خود به تقاضا دامن میزنند. بیاماو ژرمانیم، گالیم و مواد معدنی سنگین را برای فناوریهایی که برای شناسایی، رهگیری و نابودسازی پهپادها طراحی شدهاند، بهطور خاص مهم میداند.
بر پایه مطالعه سازمان زمینشناسی ایالات متحده که در ژوئن منتشر شد، چین در سال ۲۰۲۳، ۹۸ درصد گالیم تصفیهشده اولیه جهان، ۷۷ درصد ژرمانیم تصفیهشده و ۶۸ درصد مواد معدنی استخراجشده را تولید کرد و این برتری، نگرانیهای امنیتی را هم تشدید کرده است.
پکن در سال ۲۰۲۳ صادرات گالیم و ژرمانیم را مشروط به اخذ مجوز کرد و در دسامبر ۲۰۲۴، ارسال هر دو فلز را به ایالات متحده ممنوع ساخت. با این حال، در نوامبر ۲۰۲۵ تعلیقِ این ممنوعیت را تا ۲۷ نوامبر امسال همچنان پابرجا نگه داشت.
اختلال ایجادشده با وجود این، چشمگیر بود. واردات ژرمانیم فلزی ایالات متحده سال گذشته بهطور برآوردی ۶۷ درصد افت کرد و قیمت ژرمانیم فلزی در اروپا از ۳۱۵۰ دلار بهازای هر کیلوگرم در ژانویه به ۵۳۸۰ دلار در اکتبر رسید.
وضعیت گالیم نیز مشابه است. بر پایه دادههای سازمان زمینشناسی ایالات متحده، چین در سال گذشته ۹۹ درصد از تولید جهانی گالیم اولیه با خلوص پایین را به خود اختصاص داد؛ در حالی که ایالات متحده هیچ تولیدی در این حوزه نداشت و برای تامین مصارف گزارش شدهاش کاملا وابسته به واردات بود.
فشار غرب برای کاستن از این وابستگیها میتواند به نفع چند شرکت فهرستشده در کانادا تمام شود. تک ریسورسز در ژوئیه با اتاوا توافقی امضا کرد که از سرمایهگذاری بالقوه تا سقف ۸۵۰ میلیون دلار کانادا در مجتمع ذوب و پالایش ترِیل در بریتیش کلمبیا پشتیبانی میکند تا تولید ژرمانیم، گالیم و آنتیموان افزایش یابد.
همچنین صندوق ثروت ملی کانادا امکان سرمایهگذاری مستقیم تا سقف ۴۰۰ میلیون دلار کانادا در این تاسیسات را دارد. این طرح افزون بر دوبرابر کردن ظرفیت کنونی تولید ژرمانیم و آنتیموان در تریل و آغاز تولید گالیم، حق خرید احتمالی بخشی از محصولات را در اختیار دولت فدرال قرار میدهد.
شرکت ریو تینتو نیز در جستوجوی منبع بالقوه دیگری در کاناداست. این شرکت معدنی قصد دارد سال آینده یک واحد آزمایشی گالیم را در مجتمع ژونکیِر واقع در ساگوِنه کبک راهاندازی کند.
کل تولید سالانه گالیم اولیه جهان اندکی بیش از ۷۰۰ تُن است و اکنون بهطور کامل از خارج از آمریکای شمالی تامین میشود.
بعید است پهپادها از نظر مصرف کلی مواد معدنی، توان رقابت با خودروهای برقی یا صنایع الکترونیک را داشته باشند. با این حال، اهمیت آنها به سرعتِ شکلگیری تقاضای نظامی در بازارهایی بازمیگردد که کل تولید جهانیشان تنها در حد صدها یا هزاران تن است؛ بهویژه در شرایطی که منابع جایگزین غربی همچنان با محدودیت عرضه مواجه هستند.
شیوه استفاده از پهپادها در نبردهای مدرن با بیشتر فناوریهای غیرنظامی تفاوت دارد. این پرندههای ارزانقیمت جنگی بهجای سالها ماندگاری در چرخه خدمت، معمولا پس از انجام یک ماموریت نابود میشوند و همین موضوع، کارخانهها را وادار به جایگزینیِ مداوم آنها کرده است.
این فرسایش جنگی هماکنون بر تقاضای فلزات متعارفتر هم اثر گذاشته است.
شما درباره موج تازه تقاضا برای گالیم و ژرمانیم چه فکر میکنید؟