به گزارش زومان افغانستان در تلاشی تازه برای جلب توجه دولت ترامپ، دسترسی آمریکا به منابع معدنی خود را پیشنهاد کرده است؛ تلاشی که همزمان با فشار طالبان بر سر کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده برای کمک به یکی از فقیرترین کشورهای جهان پیش میرود.
طبق گزارش فایننشال تایمز، این درخواست سرمایهگذاری در حالی مطرح شده که طالبان پنج سال پس از بازگشت به قدرت، تلاشهای دیپلماتیک خود را شدت داده؛ بازگشتی که با خروج نیروهای ناتو به رهبری آمریکا همراه شد و دونالد ترامپ آن را «شرمآورترین لحظه در تاریخ ایالات متحده» خوانده بود. امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، در دفترش در کابل به فایننشال تایمز گفت افغانستان «قطعا» از سرمایهگذاری آمریکا در بخشهایی از جمله معدن، زیرساخت، کشاورزی و تجارت استقبال خواهد کرد.
متقی گفت:
روابط بین افغانستان و ایالات متحده نباید از دریچه ۲۰ سال جنگ گذشته ارزیابی شود، بلکه باید بر اساس همکاریهای آینده باشد. سیاست اقتصادی ما باز است.
با این حال، او مشخص نکرد که آیا این پیشنهاد بهطور مستقیم به کاخ سفید ارائه شده یا نه.
برآوردهای زمینشناسی انجامشده از سوی آمریکا و دولت پیشین افغانستان که از غرب حمایت میشد، نشان میدهد کشور این دستکم یک تریلیون دلار منابع معدنی در اختیار دارد؛ از جمله ذخایر قابلتوجه مس، سنگ آهن، نیوبیوم، کبالت، طلا و لیتیوم که بهدلیل دههها درگیری، عمدتا دستنخورده ماندهاند.
فقر و بحران غذایی حاد برای یکسوم جمعیت افغانستان
از سال ۲۰۲۱ تاکنون، طالبان بیش از ۷ میلیارد دلار سرمایهگذاری معدنی را با کشورهایی از جمله چین و ایران اعلام کرده است؛ سرمایهگذاریهایی در حوزهی طلا، سنگهای قیمتی و کرومیت که در فولادسازی کاربرد دارد. در همین ماه، هزاران هوادار طالبان برای گرامیداشت پنجمین سالگرد بازگشت این گروه به قدرت و فروپاشی دولت مورد حمایت آمریکا، به مرکز کابل سرازیر شدند.
با وجود اینکه کارشناسان میگویند افغانستان از پایان جنگ ناتو امنتر شده، این کشور همچنان یکی از فقیرترین کشورهای جهان بهشمار میرود و بیش از ۱۴ میلیون نفر، یعنی حدود یکسوم جمعیت، با گرسنگی حاد روبهرو هستند.
طالبان همچنین نسخهای سختگیرانه از شریعت را اجرا کرده و محدودیتهای شدیدی بر دسترسی زنان و دختران به آموزش، کسبوکار و زندگی عمومی اعمال کرده است.
دیوان کیفری بینالمللی سال گذشته حکم بازداشت هبتالله آخندزاده، رهبر این گروه را به اتهام آزار و اذیت مبتنی بر جنسیت صادر کرد. کارشناسان سازمان ملل این ماه هشدار دادند که «نباید هیچ تلاشی برای عادیسازی مقامهای بالفعل طالبان صورت گیرد، از جمله با پذیرفتن دیپلماتها یا برگزاری نشست در پایتختها، بدون پیشرفت اثباتشده و قابلاندازهگیری در برابر معیارهای حقوق بشری، بهویژه برای زنان و دختران».
تأثیر تحریمهای بر چشمانداز سرمایهگذاریهای معدنی در افغانستان
دیپلماتهای خارجی در کابل گفتند سرمایهگذاران احتمالی ناچار خواهند بود تحریمهای سازمان ملل و غرب علیه مقامهای ارشد طالبان را دور بزنند؛ از جمله متقی که دههها در ردههای بالای رهبری این گروه حضور داشته است. آنان همچنین نگرانی خود را از آنچه اثرگذاری مالی بر تقویت این گروه و تضعیف اهرم فشار برای معتدلکردن سیاستهای سرسختانهی آن میدانند، مطرح کردند. با این حال، کابل در یک سال گذشته از انزوای دیپلماتیک فاصله گرفته است.
کشورهایی از جمله چین، هند، ایران، قطر و شماری از دولتهای آسیای مرکزی یا از مقامهای طالبان استقبال کردهاند یا کانالهای ارتباطی گشودهاند. روسیه که سال گذشته دولت طالبان را بهرسمیت شناخت، در ماه مه یک توافقنامهی همکاری نظامی امضا کرد.
در ماه ژوئن، اتحادیهی اروپا برای نخستینبار مقامهای طالبان را در بروکسل میزبانی کرد تا دربارهی بازگشت احتمالی مهاجران گفتوگو شود. مقامهای آلمانی نیز پیشنهاد دادهاند گفتوگوهای مشابهی برگزار شود.
طالبان امیدوار است این تلاشها به لغو تحریمها و آزادسازی ذخایر مسدودشده منجر شود.
بانک مرکزی افغانستان برآورد میکند ۹٫۵ میلیارد دلار از ذخایر هنوز خارج از کشور باقی مانده که ۷ میلیارد دلار آن در آمریکا قرار دارد.
در سال ۲۰۲۲، آمریکا ۳٫۵ میلیارد دلار را ــ که اکنون با احتساب سود بیش از ۴ میلیارد دلار ارزش دارد ــ به «صندوق افغان» مستقر در سوئیس منتقل کرد تا ثبات مالی را پشتیبانی کند، بیآنکه مستقیما به نفع طالبان باشد. متقی گفت:
هیچ فرد، دولت یا نهادی نباید از داراییهای مردم افغانستان به عنوان ابزار فشار سیاسی استفاده کند. کابل در حال مذاکره با دولتهای مربوطه درباره داراییهای مسدودشده است.
با این وجود، ترامپ علاقه چندانی به ایجاد روابط نزدیکتر با طالبان نشان نداده و پیشنهاد بازگرداندن پایگاه هوایی بگرام در شمال کابل به کنترل ایالات متحده را مطرح کرده است؛ پیشنهادی که این گروه آن را رد کرد.
متقی گفت:
تمامی تأسیسات نظامی و غیرنظامی در افغانستان، از جمله بگرام، داراییهای ملی افغانستان هستند.
با این حال، او از کاخ سفید خواست سفارت آمریکا را که در سال ۲۰۲۱ تخلیه شد، دوباره بازگشایی کند و گفت طالبان «امنیت آن را تضمین کرده... جاده را بازسازی کرده و درختان تازه کاشته است». او افزود «حالا منطقه بسیار پرجنبوجوش و جذاب به نظر میرسد».
نظر شما درباره تلاش طالبان برای جذب سرمایه آمریکا چیست؟