بر پایه گفتههای چهار منبع آگاه به بیبیسی، وزارت جنگ آمریکا در نشستهای اخیر به رهبران اقلیم نیمهخودمختار کردستان عراق گفته که واشنگتن قصد ندارد توافقی را که بهزودی اعتبار آن به پایان میرسد و بر اساس آن به نیروهای پیشمرگه کمکهای امنیتی ارائه میشود، تمدید کند؛ پیشمرگه نیروی امنیتی کردستان عراق است.
تحلیلگران میگویند پایاندادن به این کمک امنیتی، یک شراکت دیرینه در عراق را تضعیف میکند و پیامی میفرستد که آمریکا قابل اتکا برای پشتیبانی از متحدانش در منطقه نیست.
یریوان سعید مدیر ابتکار جهانی کردها برای صلح در دانشگاه امریکن گفت: «آمریکا دارد کردها را کنار میگذارد؛ کسانی که برای کمک به آمریکاییها در رسیدن به اهدافشان در عراق و خاورمیانه گسترده، خون بسیار ریختند.»
با وجود وعده ترامپ در دور دوم ریاستجمهوری برای کاهش درگیریها در خاورمیانه، جنگ او با ایران روز جمعه وارد ششمین ماه شد و پایانی برای آن متصور نیست.
همچنین در ۳۰ سپتامبر، همزمان با انقضای تفاهمنامه پنتاگون و اقلیم کردستان، آمریکا و دیگر کشورها آخرین نیروهای باقیمانده خود را از عراق خارج میکنند.
خروج نیروها بهطور رسمی به کارزار نظامی بینالمللی علیه داعش پایان میدهد؛ کارزاری که پیشمرگه در کنار نیروهای ائتلاف جنگید تا کنترل این گروه بر بخشهایی از عراق و سوریه را از میان ببرد.
تنها پایگاه نظامی باقیمانده آمریکا در عراق، واقع در اربیل، نیز قرار است ماه آینده و پس از خروج نیروهای ائتلاف بسته شود. پیشمرگه در اقلیم کردستان عراق حدود ۱۸۰ هزار نیرو دارد و در سال مالی ۲۰۲۶، از طریق برنامه ضد داعش پنتاگون، ۶۱ میلیون دلار (معادل ۴۵ میلیون پوند) برای سلاح، آموزش نظامی و حقوق دریافت کرد.
پنتاگون در پیشنهاد بودجه سال ۲۰۲۷ خود خواستار قطع کامل کمکهای امنیتی به این نیرو شده و استدلال کرده که پس از شکست داعش، این منابع مالی باید در بخش دیگری اختصاص یابد؛ با این حال، این طرح در بحبوحه مناقشات گستردهتر کنگره بر سر بودجه همچنان متوقف مانده است.
طرح این درخواست موجب نگرانی شدید در اقلیم کردستان عراق شد، با این حال مقامات منطقه امیدوار بودند آمریکا با تمدید توافق کنونی، روند تامین بودجه را حفظ کند.
این دغدغهها در پی تشدید حملات علیه دولت اقلیم کردستان عراق عمیقتر شد؛ دادههای جدید گردآوریشده توسط اندیشکده بنیاد دفاع از دموکراسیها در واشینگتن دیسی نشان میدهد که تا اواخر ماه مه، ۱۵۸ حمله موشکی یا پهپادی در قلمرو اقلیم کردستان عراق انجام شده است.
با وجود این موج حملات، مقامهای وزارت جنگ آمریکا در گفتوگوهای اخیر با رهبران عراقی و کرد، گفتهاند که این کشور برنامهای برای تمدید این تفاهمنامه ندارد.
پنتاگون نخستین تفاهمنامه کمک نظامی به پیشمرگه را در سال ۲۰۱۶ امضا و در سال ۲۰۲۲ آن را تمدید کرد.
به گفته یکی از منابع آگاه از رویکرد پنتاگون، تصمیم نهایی درباره تعامل امنیتی میان آمریکا و کردستان هنوز در دست بررسی است و آمریکا در حال بررسی راههایی برای حفظ بخشی از حمایت امنیتی در عراق و اقلیم کردستان عراق پس از خروج نیروهاست.
دولت اقلیم کردستان عراق از اظهار نظر خودداری کرد. کاخ سفید بیبیسی را به پنتاگون ارجاع داد و سخنگوی این وزارتخانه به بیانیهای که درباره دیدار پیت هگست وزیر جنگ با علی الزیدی نخستوزیر عراق در ماه ژوئیه منتشر شد، اشاره کرد.
در آن بیانیه آمده بود:
ایالات متحده، عراق و شرکای ائتلاف به موفقیت عظیمی در شکست داعش دست یافتهاند و اکنون نیروهای امنیتی عراق -از جمله پیشمرگه و دیگر نیروهای امنیتی منطقه کردستان عراق- رهبری نبرد با تروریستها در عراق را برعهده خواهند گرفت.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز به بیبیسی گفت که تمرکز این وزارتخانه بر اجرای خروج نیروها و «اطمینان از این است که نخستوزیر الزیدی در موقعیتی قرار گیرد تا شبهنظامیان را خلع سلاح و حاکمیت عراق را حفظ کند».
انقضای کمک امنیتی به پیشمرگه کمتر از یک سال پس از آن رخ میدهد که آمریکا بزرگترین کنسولگری جهان را در اربیل افتتاح کرد.
گفتوگوهای اخیر درباره امنیت کردها بخشی از مذاکرات گستردهتر میان آمریکا، دولت عراق و دولت اقلیم کردستان درباره خروج قریبالوقوع نیروها بود.
این تاریخ بر اساس توافق ۲۰۲۴ واشینگتن و بغداد برای خروج نیروهای باقیمانده آمریکا از کارزار ضدداعش تعیین شد؛ نیروهایی که پس از خروج در سال ۲۰۱۱، با ظهور داعش در ۲۰۱۴ به عراق بازگشته بودند.
جیمز جفری که در دوره نخست ترامپ ائتلاف جهانی علیه داعش را هدایت کرد، معتقد است که آمریکا میتواند با ادامه پشتیبانی از پیشمرگه از تکرار همان اشتباه جلوگیری کند.
دولت ترامپ هنوز اعلام نکرده چند نفر از نیروهای آمریکایی که بیش از یک دهه پیش برای نبرد با داعش وارد عراق شدند، همچنان در این کشور باقی ماندهاند.
براساس برآورد کارشناسان، این آمار کمتر از هزار نفر است، در حالی که این رقم در دوران اوج جنگ عراق به ۱۷۰ هزار تن میرسید.
در نشستهای اخیر پیرامون امنیت عراق با حضور نمایندگان کاخ سفید، وزارت جنگ و وزارت امور خارجه، تام باراک نقشی محوری در بیان مواضع آمریکا ایفا کرد. این متحد نزدیک ترامپ، سفیر ایالات متحده در ترکیه و فرستاده ویژه به عراق و سوریه است.
دولت آمریکا بهطور علنی از آمادگی خود برای دستیابی به یک توافق امنیتی دوجانبه با عراق خبر داده است. با وجود گفتوگوهای اخیر میان دو کشور درباره پیمان دفاعی احتمالی، چارچوب این توافق و همچنین جایگاه اقلیم کردستان عراق در آن همچنان نامشخص است.
الزیدی در جریان سفر ماه گذشتهاش به واشینگتن، موضوع خروج نیروها را پیگیری کرد.
او که در ماه مه انتخاب شده بود، در کاخ سفید با ترامپ و همچنین با هگست و اعضای کنگره دیدار داشت.
دفتر الزیدی نیز در همان مقطع با صدور بیانیهای اعلام کرد: «اول اکتبر روزی تازه در مسیر دولت عراق خواهد بود، زیرا این کشور از هرگونه حضور نظامی خارجی رها میشود.»
تحلیلگران میگویند خروج نیروها، میزان آسیبپذیری سربازان آمریکایی در خاورمیانه را که در طول جنگ هدف ایران قرار گرفتهاند، کاهش میدهد.
تهران به پایگاههای آمریکا در سراسر منطقه -از جمله پایگاه اربیل- حمله کرده است. با این حال، این خروج، نیروهای پیشمرگه و دیگر بخشهای منطقهای را که از آن محافظت میکنند، بیش از پیش در معرض خطر قرار میدهد.
جیسون کمپبل مقام پیشین دفاعی آمریکا و کارشناس مؤسسه خاورمیانه در این باره گفت: «پیشمرگه خط مقدم جنگ آمریکا و جامعه جهانی با داعش بودهاند. اگر آمریکا این مسیر را ادامه دهد، کردها را شاید به آسیبپذیرترین اهداف تبدیل کند.»
نظر شما درباره این تصمیم چیست؟