مرگ هارالد پنجم در ۸۹سالگی، پس از ۳۵ سال سلطنت، نروژ را وارد دوره تازهای کرد. پسرش هاکون در ۵۳سالگی پادشاه شد و مت مریت، زنی که ورودش به خاندان سلطنتی بیش از دو دهه پیش جنجال به پا کرده بود، حالا ملکه نروژ است.
اما تاج در زمانی به این زوج رسیده که خانواده سلطنتی با یکی از دشوارترین دورههای سالهای اخیر خود روبهروست؛ از افشای ارتباط مت مریت با جفری اپستین تا محکومیت پسر او در پرونده تجاوز و خشونت خانگی و بیماری جدی ملکه جدید.
رویترز در مجموعه گزارشهایی که همزمان با مرگ هارالد منتشر کرده، تصویری از زوجی ارائه میکند که داستانشان از یک جشنواره موسیقی آغاز شد و حالا به رأس یکی از قدیمیترین نهادهای سلطنتی اروپا رسیده است.
شاهزادهای که از شاهزاده بودن فرار میکرد
هاکون مگنوس در ۲۰ ژوئیه ۱۹۷۳ (۲۹ تیر ۱۳۵۲) متولد شد. او در کشوری که بر برابری اجتماعی تأکید دارد، دوره ابتدایی را در مدرسه دولتی گذراند، سپس به نیروی دریایی پیوست و برای تحصیل علوم سیاسی راهی دانشگاه کالیفرنیا در برکلی شد. بعدتر نیز مطالعات توسعه را در مدرسه اقتصاد لندن دنبال کرد.
اما رابطه او با جایگاهی که از زمان تولد برایش تعیین شده بود، همیشه ساده نبود.
هاکون در زندگینامه خود نوشته که در کودکی از صحبت درباره سلطنتیبودنش پرهیز میکرد و توجه دیگران باعث اضطرابش میشد. انتخاب کالیفرنیا نیز تا حدی تلاشی برای فاصله گرفتن از خانه بود.
موسیقی و بهویژه موجسواری بخشی از این زندگی بیرون از تشریفات بود. هاکون گفته اگر عضو خاندان سلطنتی نبود، دوست داشت موجسوار حرفهای شود. او درباره حضور در آب نوشته است که آنجا میتوانست خودش باشد.همین علاقه به موسیقی در نهایت مسیر زندگی او را تغییر داد.
همهچیز از یک جشنواره موسیقی شروع شد
هاکون در سال ۱۹۹۹ (۱۳۷۸) در جشنواره موسیقی در شهر کریستیانساند با مت مریت آشنا شد.
مت مریت آن زمان ۲۵ سال داشت؛ زنی از خارج طبقه اشراف، مادر مجرد و دارای پسری از رابطهای قبلی. او همچنین بخشی از جوانی خود را در فضای موسیقی هاوس و مهمانیهای نروژ گذرانده بود.
هاکون بعدها درباره نخستین برخوردشان نوشت که وقتی او را دید، برایش «مثل یک نور» بود.
آنها چند ماه توانستند رابطه خود را مخفی نگه دارند، اما انتشار خبر، موجی از توجه رسانهای ایجاد کرد. گذشته مت مریت و این پرسش که آیا زنی با چنین سابقهای میتواند وارد خاندان سلطنتی شود، به موضوع بحث عمومی تبدیل شد.
مت مریت خودش با روایت «سیندرلایی» این رابطه موافق نبود و تأکید میکرد آنچه میان او و هاکون رخ داده، میان «دو آدم معمولی» اتفاق افتاده است.
هاکون و پدرش هارالد از او حمایت کردند. خود هارالد نیز سالها قبل برخلاف سنتهای آن زمان با سونیا، زنی خارج از خاندانهای سلطنتی، ازدواج کرده بود.
هاکون و مت مریت سرانجام در سال ۲۰۰۱ (۱۳۸۰) ازدواج کردند.
ملکهای که آرامآرام جای خود را پیدا کرد
سالهای نخست برای مت مریت آسان نبود. تروند نورن ایساکسن، مورخ سلطنت نروژ، به رویترز گفته است که او به مرور در نقش خود احساس راحتی بیشتری کرد و توانست بیشتر خودش باشد.
مت مریت در دانشگاه اسلو اخلاق خواند و سپس در لندن دورههایی درباره توسعه بینالمللی، ایدز و مسائل پناهجویان گذراند.
ادبیات به یکی از حوزههای اصلی فعالیت او تبدیل شد. از نویسندگان نروژی در خارج از کشور حمایت کرد و برای تشویق کودکان به کتابخوانی فعالیت داشت. در خارج از نروژ نیز روی سلامت جهانی، توانمندسازی زنان و سلامت باروری تمرکز کرد و سفیر حسننیت برنامه سازمان ملل برای ایدز شد.
به نظر میرسید جنجالهای ابتدای ورودش به خاندان سلطنتی آرامآرام به گذشته سپرده شدهاند.
تا اینکه نام جفری اپستین دوباره گذشته را به درون کاخ کشاند.
اپستین؛ بازگشت بحران به کاخ
در ژانویه ۲۰۲۶ (دی و بهمن ۱۴۰۴)، وزارت دادگستری آمریکا ایمیلهایی را منتشر کرد که از ارتباط مت مریت با جفری اپستین، مجرم جنسی آمریکایی، حکایت داشت.
یکی از حساسترین نکات این بود که این مکاتبات پس از محکومیت اپستین نیز ادامه پیدا کرده بود. در یکی از ایمیلهای منتشرشده از اکتبر ۲۰۱۱ (مهر و آبان ۱۳۹۰)، مت مریت نوشته بود نام او را در اینترنت جستوجو کرده و پذیرفته بود آنچه دیده «خیلی خوب به نظر نمیرسد».
ملکه آینده بعداً عذرخواهی کرد و در مصاحبهای با تلویزیون عمومی نروژ گفت آرزو میکند هرگز اپستین را ملاقات نکرده بود. او گفت «فریب خورده و بازی داده شده» است.
این پرونده تنها به اعتبار شخصی مت مریت آسیب نزد.
بر اساس نظرسنجیهایی که رویترز به آنها استناد کرده، حمایت از سلطنت در فوریه ۲۰۲۶ (بهمن و اسفند ۱۴۰۴) به حدود ۶۰ درصد رسید؛ در حالی که یک ماه قبل ۷۰ درصد بود. در نظرسنجی دیگری برای شبکه تیوی۲، ۴۷.۶ درصد پاسخدهندگان گفتند مت مریت نباید ملکه شود و ۲۸.۹ درصد از ملکهشدن او حمایت کردند.
اما هنوز بحران دیگری در راه بود.
پروندهای سنگین در داخل خانواده
همزمان با بالا گرفتن پرونده اپستین، ماریوس بورگ هویبی، پسر مت مریت از رابطه قبلی، به اتهام تجاوز و خشونت خانگی محاکمه میشد.
او اتهامات اصلی را رد کرد، اما در ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد و تیر ۱۴۰۵) در دو مورد از چهار اتهام تجاوز و یک مورد خشونت خانگی مجرم شناخته و به چهار سال زندان محکوم شد. هم او و هم دادستانی به حکم اعتراض کردهاند.
هاکون در این دوره تلاش کرد میان نقش خانوادگی و جایگاه عمومی خود مرزی روشن نگه دارد. او گفت از پسرخواندهاش حمایت میکند، اما همزمان با قربانیان ابراز همدردی کرد و تأکید داشت ماریوس باید مانند هر شهروند دیگری با دستگاه قضایی روبهرو شود.
مت مریت درباره محاکمه پسرش اظهارنظر عمومی نکرد.
ملکه جدید و یک پیوند ریه
در پس این بحرانها، مت مریت با مسئله دیگری نیز دستوپنجه نرم میکرد.
او به فیبروز مزمن ریوی مبتلاست؛ بیماریای که تنفس را دشوار میکند و باعث خستگی شدید میشود. مشکلات جسمی در سالهای گذشته او را ناچار کرده بود بخشی از فعالیتهای رسمی خود را کاهش دهد.
دو روز پس از محکومیت ماریوس، کاخ سلطنتی اعلام کرد مت مریت تحت یک عمل موفقیتآمیز پیوند ریه قرار گرفته است.
او پس از چند هفته بستری و طی دوره نقاهت به خانه بازگشت و در ماه اوت ۲۰۲۶ (مرداد و شهریور ۱۴۰۵)، بیستوپنجمین سالگرد ازدواج خود با هاکون را جشن گرفت.
چند هفته بعد، همان ازدواجی که زمانی ورود یک مادر مجرد به خاندان سلطنتی را ممکن کرده بود، او را به ملکه نروژ تبدیل کرد.
تاجی که بدون تاجگذاری منتقل شد
هارالد پنجم صبح جمعه ۲۸ اوت ۲۰۲۶ (۶ شهریور ۱۴۰۵) در بیمارستان دانشگاه اسلو درگذشت. هاکون در همان لحظه مرگ پدر، پادشاه نروژ شد.
او هنوز باید نام سلطنتی خود را رسماً به دولت اعلام کند. انتظار گسترده این است که نام خودش را حفظ کند و «هاکون هشتم» شود، هرچند انتخاب نام دیگری نیز برای او امکانپذیر است.
انتقال قدرت در نروژ برخلاف برخی دیگر از پادشاهیهای اروپایی با تاجگذاری پرزرقوبرق همراه نخواهد بود. پادشاه جدید در برابر پارلمان سوگند خواهد خورد که مطابق قانون اساسی و قوانین کشور حکومت کند.
دختر ۲۲ ساله او، اینگرید الکساندرا، نیز اکنون وارث مستقیم تاج است. اگر روزی به سلطنت برسد، نخستین زن پس از چند قرن خواهد بود که در رأس حکومت نروژ قرار میگیرد.
سلطنت تازه زیر سایه یک خانواده پرحاشیه
هاکون چهارمین پادشاه نروژ از زمان استقلال کامل این کشور از سوئد در سال ۱۹۰۵ (۱۲۸۴) است. او تاجی را تحویل گرفته که پدرش بیش از سه دهه بر سر داشت و در بخش بزرگی از آن دوره، سلطنت توانسته بود جایگاه خود را در جامعه برابریخواه نروژ حفظ کند.
اما نقطه آغاز سلطنت پسر متفاوت است.
هاکون زمانی برای فرار از توجه به کالیفرنیا رفت و آرامش را میان موجهای دریا پیدا کرد. مت مریت نیز بیش از دو دهه تلاش کرد از تصویر مادر مجردی با گذشته جنجالی فاصله بگیرد و برای خود نقشی مستقل در خاندان سلطنتی بسازد.
حالا آن دو به پادشاه و ملکه نروژ تبدیل شدهاند؛ درست زمانی که خصوصیترین بحرانهای خانوادهشان بیش از هر زمان دیگری در برابر افکار عمومی قرار گرفته است.
برای زوجی که داستانشان ۲۷ سال پیش در یک جشنواره موسیقی آغاز شد، دشوارترین بخش ماجرا شاید تازه شروع شده باشد.