روایت رویترز از طرح ترامپ برای فشار اقتصادی بیشتر به ایران

به گزارش زومان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز جمعه وعده داد فشار اقتصادی سنگینی بر ایران وارد کند؛ یک روز پس از آن‌که اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، گفت واشنگتن از هفته‌ی آینده اقداماتی علیه تهران اعمال خواهد کرد که «هرگز دیده نشده است».

رویترز در گزارشی نوشت که از اواخر دهه‌ی ۱۹۷۰ میلادی، ایالات متحده، سازمان ملل متحد و اتحادیه‌ی اروپا به‌دلیل برنامه‌ی هسته‌ای ایران، نقض حقوق بشر و حمایت از گروه‌های مسلح، تحریم‌ها، تحریم‌های تجاری و مسدودسازی دارایی‌ها را به‌کار گرفته‌اند. از زمان آغاز جنگ ایران در فوریه، واشنگتن تحریم‌های دریایی، انرژی و مالی بیشتری هم اعمال کرده و محاصره‌ی دریایی را آغاز کرده است.

داده‌های دفتر کنترل دارایی‌های خارجی(OFAC) وزارت خزانه‌داری آمریکا نشان می‌دهد که این نهاد از آغاز دور دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، علیه بیش از هزار نفر، شناور و هواپیما تحریم وضع کرده است. رویترز می‌نویسد که از جمله اقدامات اخیر، هدف قرار دادن ناوگان سایه‌ی نفت ایران، بیمه‌گران کشتیرانی، نهادها و افرادی بوده که به دسترسی ایران به سلاح کمک می‌کنند، و همچنین صرافی‌های دیجیتال؛ اقدامی که به مسدود شدن حدود ۵۰۰ میلیارد دلار رمزارز مرتبط با ایران انجامید.

کارشناسان می‌گویند دولت ترامپ همچنین می‌تواند سراغ چند گزینه‌ی دیگر برود:

یکی از این گزینه‌ها تحریم پالایشگاه‌های مستقل چینی موسوم به «قوری» است که یک‌چهارم ظرفیت پالایش چین را در اختیار دارند و با حاشیه‌ی سود بسیار کم و گاهی منفی فعالیت می‌کنند. بر پایه‌ی داده‌های ۲۰۲۵ شرکت تحلیلی کلپر، چین بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران را می‌خرد و بخش بزرگی از این تجارت را همین پالایشگاه‌های مستقل جذب می‌کنند؛ موضوعی که آنها را در معرض تدابیر ثانویه قرار می‌دهد، یعنی اقداماتی که نهادهای کمک‌کننده به هدف اصلی تحریم را تنبیه می‌کند.

در حوزه‌ی بانکی نیز دفتر کنترل دارایی‌های خارجی تحریم‌های ثانویه‌ای علیه نهادهای کوچک‌تر مستقر در چین و هنگ‌کنگ وضع کرده که متهم به پردازش میلیاردها دلار حاصل از نفت ایران و کمک به تامین مالی خرید سلاح بوده‌اند. خزانه‌داری آمریکا همچنین به دو بانک بزرگ‌تر چینی هشدار داده که اگر مشخص شود پول‌های مرتبط با ایران از سامانه‌های آنها عبور کرده، ممکن است با تحریم ثانویه روبه‌رو شوند، اما تا امروز نام آنها را علنی نکرده است.

برخی کارشناسان می‌گویند هدف قرار دادن آن دو بانک یا اعمال تحریم‌های دیگر می‌تواند بر مؤسسات مالی بزرگ‌تر اثر بازدارنده بگذارد، هرچند هشدار داده‌اند که چنین اقدامی احتمال واکنش تلافی‌جویانه‌ی پکن را هم بالا می‌برد. مقام‌های دولت ترامپ در آستانه‌ی دیداری که قرار است اواخر امسال میان ترامپ و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، برگزار شود، تلاش کرده‌اند تنش‌ها میان واشنگتن و پکن را کم‌اهمیت نشان دهند.

رویترز می‌نویسد که دولت آمریکا همچنین می‌تواند به هدف گرفتن افراد و نهادهای ایرانی و نیز بازیگرانی در چین و خلیج فارس ادامه دهد که به تهران کمک می‌کنند تحریم‌ها را دور بزند و درآمد لازم را جمع‌آوری کند. وزارت خزانه‌داری آمریکا اخیرا علیه شرکت‌هایی تحریم وضع کرده که برای تسهیل تبدیل درآمد نفتی ایران به واردات شکل گرفته‌اند، اما به گفته‌ی برت اریکسون، مدیرعامل اصلی مشاوره‌ی ریسک ابسیدین(Obsidian Risk Advisors)،این سیاست را به بازی «موش و چکش» تشبیه کرد؛ رویکردی که در آن با حذف هر نهاد از شبکه، نهاد تازه‌ای جای آن را می‌گیرد. او گفت این شیوه تاکنون رفتار ایران را تغییر نداده است.

رویترز به نقل از یک منبه دیگر گفت بسنت احتمالاً در حال سیگنال دادن به یک فشار اجرایی شدیدتر علیه حمل‌کنندگان نفت، خریداران و صرافان ارزی است که به ایران در پرداخت هزینه‌های وارداتش کمک می‌کنند. او افزود که تحریم‌های هوانوردی بیشتر نیز ممکن است، که هدف آن‌ها کاهش توانایی ایران برای جابه‌جایی تجارت است، اکنون که ایالات متحده کشتیرانی از طریق تنگه هرمز را مسدود کرده است.

آنطور که رویترز در ادامه این گزارش آورده برخی مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی نیز احتمال محاصره‌ی زمینی را مطرح کرده‌اند؛ اقدامی که به همکاری همسایگان ایران نیاز دارد، از جمله عراق، ترکیه، پاکستان، افغانستان، ترکمنستان، آذربایجان و ارمنستان. دولت ترامپ با همه‌ی این کشورها، به‌جز افغانستان، سطح‌های متفاوتی از نزدیکی دارد، اما مرز افغانستان کوهستانی است و کنترل آن بسیار دشوار به‌نظر می‌رسد. ترامپ ممکن است بر پاکستان، که اخیراً به دنبال یک خط مبادله ارزی ۱۰ میلیارد دلاری از خزانه‌داری بوده، و ترکیه، که به دنبال پیوستن مجدد به برنامه جنگنده اف-۳۵ آمریکا است، اهرم فشار داشته باشد.

رویترز در پایان می‌نویسد که در کنار این گزینه‌ها، ترامپ بارها تهدید کرده است که بر کالاهای کشورهایی که با ایران دادوستد دارند تعرفه وضع می‌کند، هرچند دیوان عالی آمریکا مبنای حقوقی چنین مالیات‌هایی را رد کرده است.

هفته‌ی گذشته، سنا لایحه‌ای گسترده برای تحریم روسیه را تصویب کرد که تحریم‌های تازه علیه ایران را هم در بر می‌گرفت و به ترامپ اختیارات جدید تعرفه‌ای می‌داد؛ اختیاراتی که او می‌توانست علیه کشورهایی به‌کار بگیرد که به تجارت و خرید سلاح ایران کمک می‌کنند. با این حال، آن قانون‌گذاری هنوز باید از مجلس نمایندگان آمریکا هم عبور کند و با توجه به نگرانی‌های گسترده‌ی دموکرات‌ها و برخی جمهوری‌خواهان درباره‌ی اقدامات تعرفه‌ای، تصویب آن ممکن است دشوار باشد.