به گزارش زومان، بریتانیا همین هفته برای پنجمین موج گرما در چهار ماه گذشته آماده میشود و نویسنده میگوید تا همینجا خوششانس بوده است. چند شب بیخوابی او را کلافه کرد و حتی نتوانست برای دوستی شکلات بفرستد، چون شرکت ارسالها را متوقف کرد تا از تحویل «سوپ شکلاتی» جلوگیری کند.
بهگزارش فایننشال تایمز، پیلیتا کلارک، سردبیر همکار و ستوننویس بخش کسبوکار این نشریه، مینویسد با وجود این ناراحتیها مجبور نشد از کودکانی مراقبت کند که از کلاس داغ به خانه فرستاده شده بودند، از آتشسوزی جنگلی فرار کند، با کمبود آب دستوپنجه نرم کند، نگران از بینرفتن محصول باشد یا با گرمازدگی در بیمارستان بستری شود.
او میپرسد چه آسایشی بالاتر از آنکه راهی برای متوقفکردن نیروهایی وجود داشته باشد که ما را به سوی گرما و آتشهای مرگبارتر سوق میدهند؟
سازوکار رسیدن به «خالص صفر» چیست؟
به عقیده او، چنین راهی وجود دارد و نامش هم روشن است؛ «خالص صفر» (Net zero) وضعیتیست که در آن انتشار دیاکسید کربن چنان پایین میآید که هر مقدار باقیمانده یا بهوسیلهی درختان جذب شود، یا ماشینها آن را از بین ببرند، یا بهنحوی دیگر، از جو حذف شود. دانشمندان سالهاست میدانند خالص صفر همان نقطهای است که گرمایش جهانی در آن متوقف میشود و دما دیگر بالا نمیرود.
جیم اسکیا، رئیس هیئت بینالدولتی تغییر اقلیم، به کلارک گفت:
اگر میخواهید گرمایش جهانی را متوقف کنید، باید به خالص صفرِ انتشار کربن برسید. اگر به خالص صفر نرسید، جهان همچنان گرمتر میشود و همهی چیزهایی که همین حالا میبینیم شدیدتر و دشوارتر خواهد شد. اساسا انتخاب همین است.
او یادآوری میکند که شانس رسیدن زودهنگام به خالص صفر اندک است، چون در بیشتر سالهای این قرن بیش از ۳۰ میلیارد تن دیاکسید کربن از سوزاندن سوختهای فسیلی وارد جو شده و هرچند رشد انتشارها کندتر شده، هنوز کاهش پایدار پیدا نکرده است.
کلارک میگوید همین واقعیت را به خاطر بسپارید وقتی میشنوید چهرههایی مانند اد میلیبند، وزیر خارجه بریتانیا، یک «زیستافراطی» با وسواس «مذهبی» دربارهی چیزی بهنام «خالص صفر احمقانه» هستند؛ عبارتی که حزب رفورم بریتانیا برای آن به کار میبرد.
او این روایت را «گسلایتینگ»(وارونهسازی حقیقت) در بالاترین سطح میخواند و میگوید تنها باور ایدئولوژیکِ عمیق میتواند کسی را به مخالفت با شواهد علمی برای توقف گرمایش ویرانگرتر و پرهزینهتر وادارد.
بهگفتهی او، نباید خالص صفر را شبیه زیباسازی بزرگراه دانست؛ چیزی خوب که اگر پولش بود انجام شود و اگر نه بتوان آن را عقب انداخت. هرچه بیشتر تعلل شود، اوج دمای نهایی بالاتر میرود و خسارتهای همراه آن شدیدتر میشود. دمای جهان اکنون نزدیک به ۱٫۴ درجه سانتیگراد بالاتر از سطح پیشاصنعتی قرار دارد و تصور تابستانهایی نزدیک به ۲ درجه، معنای بحران را روشنتر میکند.
چرا انکار سهم کوچک ملی، بزرگترین مانعِ جهانی است؟
او همچنین هشدار میدهد که نباید گفت تلاش یک کشور برای خالص صفر بیفایده است، چون فقط چند درصد از انتشار جهانی را تشکیل میدهد. بهگفتهی کلارک، این فرافکنی در دهها کشور تکرار میشود، در حالی که مجموع انتشارهای آنها از چین هم بیشتر است. با وجود این، رسیدن به خالص صفر همیشه کاری دشوار بوده، زیرا گذارهای انرژی نادرند و معمولا حدود یک قرن زمان میبرند؛ تغییر سریع و فراگیر به سوی انرژی سبز که امروز دنبال میشود، نخستین نمونه از نوع خود در تاریخ بشر بهشمار میآید.
کلارک مینویسد انرژیهای تجدیدپذیر بهطور خودکار همهی قیمتهای برق را پایین نمیآورند، اما ادعای کمی بیدناک، رهبر اپوزیسیون بریتانیا، هم که میگوید هدفهای خالص صفر انرژی را گرانتر میکند و صنعت را «ویران» میسازد، به همان اندازه نادرست است. شواهد اروپا و ایالتهای آمریکا نشان میدهد قیمت عمدهفروشی برق در جاهایی که سهم تجدیدپذیرها بیشتر است و بهویژه گاز کمتر قیمت بازار را تعیین میکند، پایینتر میآید. قیمت خردهفروشی لزوما با انرژی پاکتر کاهش پیدا نمیکند، اما اگر صورتحسابها بازطراحی شوند تا هزینهها پخش شود و بازارها دوباره طراحی شوند، این امکان وجود دارد.
کلارک همچنین میگوید که اگر خلاف این فکر میکنید، با توجه به دگرگونی چشمگیر در نحوهی پوشش رسانهای خالص صفر در بریتانیا، جای شگفتی ندارد. پژوهشگران میگویند در سال ۲۰۱۸، زمانی که اقدام اقلیمی هنوز از حمایت دوحزبی برخوردار بود، ۹۰ درصد مقالههایی که از خالص صفر نام میبردند، به تغییرات اقلیمی یا اصطلاحی مشابه مانند گرمایش جهانی هم اشاره میکردند؛ اما تا سال ۲۰۲۴ این رقم به ۴۲ درصد سقوط کرده بود. جای تعجب نیست که نظرسنجیها کاهش حمایت از اقدام فوریتر را نشان دادهاند، هرچند هنوز اکثریت قابلتوجهی خواهان هدف خالص صفر دستکم تا سال ۲۰۵۰ هستند.
بهگفتهی او، وضعیت در تیکتاک و اینستاگرام بدتر هم است؛ جایی که جوانترها بهویژه بخش بزرگی از خبرهایشان را میگیرند. در این پلتفرمها، کمتر از ۱۸ درصد پستهای مربوط به موج گرمای ماه ژوئن در بریتانیا که توسط شبکههای اصلی تلویزیونی منتشر شده بود، اصلا از تغییرات اقلیمی نام برده بودند، چه برسد به خالص صفر.
کلارک در پایان میگوید شاید پس از این تابستان هولناک نگاهها تغییر کند، اما چیزی که واقعا باید دگرگون شود، تفکر سیاسی است. هزینهی اقدام اقلیمی را نمیتوان نادیده گرفت، اما هزینهی بیعملی هم قابل چشمپوشی نیست. افراد منصف میتوانند دربارهی بهترین مسیر پیشرو بحث کنند، اما افراطیهای یکسونگر و ایدئولوژیک هرگز ما را به جایی نمیرسانند.