اسرائیل هنوز به توافق دفاعی تازهای که در مکه میان پاکستان، عربستان و ترکیه امضا شده، واکنش رسمی نشان نداده است؛ توافقی که برخی تحلیلگران آن را چالشی در برابر گسترش نفوذ منطقهای اسرائیل میدانند.
ائتلافی قابلتوجه برای اسرائیل؛ چراکه ترکیه به رقیبی جدیتر برای تلآویو تبدیل شده، پاکستان یک قدرت هستهای است و عربستان همان کشوری است که اسرائیل مدتها برای عادیسازی روابط با آن تلاش کرده است.
یکی از مهمترین بندهای این ائتلاف نظامی جدید میگوید: «هرگونه حمله مسلحانه به یکی از سه کشور، حمله به هر سه تلقی خواهد شد.»
براساس گزارش الجزیره، تحلیلگران و برخی افراد نزدیک به دولت اسرائیل معتقدند مقامات آن احتمالاً از آرامش روز شنبه، زمانی که سیاستمداران اسرائیلی معمولاً به مناسبت شبات فعالیت کمتری دارند، استفاده خواهند کرد تا پیامدهای کامل شکلگیری این آرایش منطقهای تازه را بررسی کنند.
ترکیه در میان طیف گستردهای از سیاستمداران اسرائیلی بهعنوان یک تهدید شناخته میشود. اظهارات ماه گذشته هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه که اسرائیل را «باری که بشریت دیگر قادر به تحمل آن نیست» توصیف کرده بود، با واکنش تند مقامهای اسرائیلی از جمله گیدئون ساعر وزیر امور خارجه این کشور روبهرو شد.
ساعر این سخنان را «نمونهای آشکار از تحریک به نسلکشی» خواند.
ترکیه از منتقدان جدی جنگ اسرائیل در غزه بود؛ جنگی که براساس گزارش الجزیره دستکم ۷۲ هزار فلسطینی در آن کشته شدهاند و شماری از پژوهشگران و سازمانهای بینالمللی حقوق بشری آن را نسلکشی توصیف کردهاند.
رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه نیز در ماه ژوئن گفته بود حملات و ورود نظامی اسرائیل به سوریه و لبنان مستقیماً امنیت آنکارا را تهدید میکند.
پاکستان که اسرائیل را به رسمیت نمیشناسد نیز بارها هدف انتقاد مقامهای اسرائیلی قرار گرفته است.
خواجه محمد آصف وزیر دفاع پاکستان در ماه آوریل حملات مرگبار اسرائیل در لبنان را «شرارت» خواند و اسرائیل را «نفرینی برای بشریت» توصیف کرد.
دفتر نخستوزیری اسرائیل مدعی شد این پست شبکه اجتماعی، که بعداً حذف شد، «فراخوانی برای نابودی اسرائیل» بوده است.
در مقابل، اسرائیل عربستان سعودی را تهدیدی به اندازه ترکیه و پاکستان تلقی نمیکند.
بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا بهشدت تلاش کردهاند عربستان به «پیمان ابراهیم» بپیوندد.
با این حال، ریاض از زمان آغاز جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳ از روند عادیسازی روابط با اسرائیل فاصله گرفته؛ روندی که پیشتر کشورهایی مانند امارات متحده عربی و بحرین به آن پیوسته بودند.
حملات اسرائیل از سال ۲۰۲۳ به بیش از شش کشور منطقه، از جمله حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، تأثیر زیادی بر عربستان سعودی گذاشته است.
آندریاس کریگ استاد ارشد دانشکده مطالعات امنیتی کینگز کالج لندن به الجزیره گفت:
برای ریاض، تجربه جنگ جاری یک نتیجه ناخوشایند را پررنگتر کرده است: قدرت نظامی آمریکا همچنان ضروری است، اما داشتن رابطه با آمریکا تضمین نمیکند که کشوری از حمله در امان بماند و همچنین به این معنا نیست که واشنگتن لزوماً براساس اولویتهای عربستان عمل خواهد کرد.
بسیاری «پیمان دفاع مشترک مکه» را پاسخی به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و دیگر تحولات بزرگ منطقهای میدانند.
نتانیاهو نیز طرح ایجاد یک «ائتلاف ششضلعی» را دنبال کرده است؛ ائتلافی متشکل از اسرائیل، یونان، قبرس و هند -رقیب دیرینه پاکستان- در کنار شماری از کشورهای عربی، آفریقایی و آسیایی است که نامشان اعلام نشده.
در حال حاضر انتظار میرود محور امنیتی ترکیه، عربستان و پاکستان به یکی از موضوعات مهم رقابت انتخاباتی میان نتانیاهو و مخالفانش تا انتخابات سراسری اکتبر تبدیل شود.