رویترز: پنج منبع از پیام هشدارآمیز تهران به کشورهای خلیج فارس خبر دادند
پنج منبع آگاه به رویترز گفتهاند ایران به کشورهای حاشیه خلیج فارس هشدار داده است که هرگونه حمله جدید آمریکا به خاک ایران، با حملات تلافیجویانه به زیرساختهای حیاتی انرژی در سراسر منطقه پاسخ داده خواهد شد؛ اقدامی که به گفته این منابع، بخشی از تلاش تهران برای افزایش هزینه اقدام نظامی از طریق تهدید نزدیکترین متحدان منطقهای واشنگتن است.
به گفته منابع، این هشدار پس از آن و از طریق مجموعهای از تماسهای دیپلماتیک در سطح عالی منتقل شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ۲۸ ژوئیه تهدید کرد ممکن است شبکه انرژی و زیرساختهای ایران را هدف حمله قرار دهد.
دو مقام ارشد ایرانی، دو منبع از کشورهای خلیج فارس و یک دیپلمات ارشد منطقهای که در جریان این رایزنیها قرار داشتهاند، به رویترز گفتند عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با همتایان خود در عربستان سعودی، ترکیه و قطر و همچنین فرمانده ارتش پاکستان گفتوگو کرده است. همه این منابع به دلیل حساسیت موضوع، خواستند نامشان فاش نشود.
به گفته این دیپلمات، عراقچی از متحدان عرب آمریکا در خلیج فارس خواسته است از نفوذ خود بر ترامپ استفاده کنند تا او را از انجام حملات جدید منصرف کنند و هشدار داده است که هرگونه حمله به ایران، با حمله متقابل به داراییهای آمریکا و تأسیسات انرژی در سراسر خلیج فارس روبهرو خواهد شد.
این دیپلمات افزود پیام عراقچی در تمام این گفتوگوها یکسان بوده است: «ما آماده پاسخ هستیم، اما یافتن یک راهحل دیپلماتیک بهترین راه برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنشها و ویرانی در سراسر منطقه است.»
یکی از منابع خلیج فارس نیز گفت: «هشدار ایران کاملاً صریح بود؛ اگر آمریکا زیرساختهای ایران را هدف قرار دهد، تهران نیز تأسیسات انرژی کشورهای خلیج فارس و دیگر اهداف منطقهای را هدف خواهد گرفت.»
تلاش تهران برای افزایش هزینه جنگ
به نوشته رویترز، این تحرکات دیپلماتیک نشان میدهد ایران در تلاش است با برجسته کردن خطر گسترش جنگ در منطقه، از این تهدید بهعنوان اهرمی برای بازداشتن آمریکا از حملات بیشتر استفاده کند؛ موضوعی که کشورهای خلیج فارس، میزبان پایگاههای نظامی آمریکا و وابسته به صادرات انرژی، را در موقعیتی دشوار میان واشنگتن و تهران قرار داده است.
به گفته این منابع، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، پس از این تحولات با ترامپ گفتوگو کرده و از او خواسته است اقدام نظامی را به تعویق بیندازد، مذاکرات را از سر بگیرد، آتشبس را تثبیت کند و مسیر دیپلماسی را دنبال کند.
یک منبع دیگر از کشورهای خلیج فارس گفت هشدار ایران خطاب به همه کشورهای منطقه بوده، اما عمدتاً از طریق عربستان و قطر منتقل شده است. تهران در سالهای اخیر روابط خود را با همسایگان عرب، از جمله عربستان، بهبود بخشیده است.
به گفته یکی از مقامات ایرانی، قطر، عمان و عربستان نیز از واشنگتن خواستهاند مذاکرات با تهران را از سر بگیرد و از آغاز دور جدید درگیری جلوگیری کند. این مقام افزود ایران هشدار داده است که حملات تازه آمریکا میتواند «منطقه را به گلولهای از آتش تبدیل کند.»
ترامپ نیز دوم اوت اعلام کرده بود که حمله برنامهریزیشده به ایران را «مشروط به دستیابی سریع به توافق» لغو کرده است.
هشدار درباره حمله به زیرساختهای منطقه
یک منبع خلیج فارس گفت عربستان معتقد است تشدید بیشتر تنشها تنها به ویرانی بیشتر منجر خواهد شد و به همین دلیل از ترامپ خواسته است به دیپلماسی فرصت دهد.
با این حال، ریاض همزمان تأکید کرده است که در صورت تهدید، از خود دفاع خواهد کرد. یک منبع دیگر گفت عربستان به ایران هشدار داده هرگونه حمله به خاک این کشور با پاسخ نظامی روبهرو خواهد شد.
علی شهابی، تحلیلگر نزدیک به دربار سلطنتی عربستان، نیز گفت ارزیابی ریاض این است که تشدید بیشتر تنشها به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. به گفته او، عربستان معتقد است ترکیبی از «پاسخهای نظامی متناسب» و «فشار مستمر بر ایران در تنگه هرمز» بهترین مسیر برای رسیدن به یک راهحل دیپلماتیک عملی است.
فهرست اهداف احتمالی
به گفته یکی از مقامات ایرانی، تهران در پیام خود تصریح کرده است که در صورت حمله جدید آمریکا، پالایشگاهها، تأسیسات انرژی، شبکه برق، زیرساختهای آب، شبکه حملونقل و میدانهای نفتی در سراسر کشورهای خلیج فارس میتوانند هدف حملات متقابل قرار گیرند.
این مقام گفت: «دشمن همچنان زیرساختهای ایران را تهدید میکند. اگر ایران آسیب ببیند، خسارتی بسیار بزرگتر وارد خواهد کرد.»
او همچنین با اشاره به حملات پهپادی و موشکی سپتامبر ۲۰۱۹ به تأسیسات بقیق و خریص شرکت آرامکو افزود: «آنها هنوز آرامکو را به یاد دارند.»
آن حملات بیش از نیمی از تولید نفت خام عربستان را به طور موقت متوقف کرد و آسیبپذیری زیرساختهای انرژی کشورهای خلیج فارس را آشکار ساخت.
به نوشته رویترز، تهران با تهدید زیرساختهای حیاتی اقتصاد کشورهای منطقه میکوشد هم واشنگتن و هم شرکای عرب آن را متقاعد کند که هرگونه حمله جدید به ایران، هزینههای اقتصادی و راهبردی سنگینی به همراه خواهد داشت و همین مسئله دولتهای منطقه را به اعمال فشار بر ترامپ برای پرهیز از اقدام نظامی دوباره ترغیب میکند.
یک مقام ارشد ایرانی نیز گفت از نگاه تهران، ترامپ اکنون با دو انتخاب دشوار روبهروست: یا جنگی را تشدید کند که میتواند سراسر خلیج فارس را درگیر کرده و عرضه جهانی انرژی را مختل کند، یا توافقی را بپذیرد که به اندازه پیروزی قاطع مورد نظر واشنگتن نباشد.
یک دیپلمات ارشد منطقهای نیز گفت یکی از موانع اصلی دستیابی به توافق، تمایل آمریکا به ارائه نتیجهای است که بتواند آن را بهعنوان «پیروزی در جنگ» به افکار عمومی معرفی کند. به گفته او، «ایالات متحده به دنبال دستاوردی است که بتواند ثابت کند در این جنگ پیروز شده است.»