آمریکا حضور نظامی در کویت را زیر ذرهبین برد
در دهههای پس از آزادسازی کویت در جنگ اول خلیج فارس، ایالات متحده از این امیرنشین نفتخیز بهعنوان یکی از بزرگترین مراکز لجستیکی ارتش خود در جهان استفاده کرده؛ مرکزی که میزبان هزاران نیروی نظامی، تانکهای آبرامز و توپخانه سنگین بوده است.
حضور نظامی آمریکا به کویت احساس امنیت میداد و این تصور شکل گرفته بود که دیگر هیچ همسایه بزرگتر و قدرتمندتری نمیتواند این کشور را تهدید کند.
اما جنگ ایران این مناسبات را هم برای واشنگتن و هم برای کویت زیر سؤال برده؛ اما چرا؟
به گفته مقامهای آمریکایی آگاه به وال استریت ژورنال، ایالات متحده اکنون در حال بازنگری در ابعاد حضور نظامی خود در کویت است؛ در حالی که مقامات این کشور گفتهاند همچنان به تعهدی محکم از سوی آمریکا برای حمایت از کشورشان نیاز دارند.
چرا آمریکا به فکر بازنگری در ابعاد حضور خود در این امیرنشین حاشیه خلیج فارس افتاد؟
صدها موشک و پهپاد کویت را هدف قرار داده و نیروگاهها، تأسیسات آبشیرینکن، فرودگاه بینالمللی و بندر این کشور در خلیج فارس را مورد حمله قرار گرفته و با بسته شدن تنگه هرمز، صادرات نفت کویت متوقف شده است.
آمریکا گفته سامانههای پدافندی ساخت این کشور بیشتر حملات را رهگیری کرده و جان افراد بیشماری را نجات دادهاند. با این حال، تأسیسات آمریکا بارها هدف حملات ایران قرار گرفتهاند؛ از جمله حملهای در ماه مارس که منجر به مرگ شش نظامی آمریکایی شد و به یکی از مرگبارترین حملات این جنگ تبدیل شد.
کویت تاکنون توانسته حملات به تأسیسات آب و برق خود را با استفاده از ظرفیتهای ذخیره و تعمیرات اضطراری پشت سر بگذارد. اما این درگیری، هم خطر ادامهدار شدن حملات به زیرساختهای غیرنظامی کویت و هم آسیبپذیری روابط دفاعی دیرینه این کشور با آمریکا را آشکار کرده است.
داگلاس سیلیمن رئیس مؤسسه کشورهای عربی خلیج فارس و سفیر پیشین آمریکا در کویت در این باره گفت:
این حملات باعث شده مردم کویت حضور آمریکا را از یک طرف یک نقطهضعف بدانند و از طرف دیگر آن را برای دفاع از کویت کاملاً ضروری تلقی کنند. فکر میکنم آنها در تلاشاند بفهمند بهترین مسیر دفاعی در آینده چیست.
کویت بهتازگی یک پیمان دفاعی جدید با پاکستان امضا کرده؛ کشوری که برای پایان دادن به جنگ آمریکا و ایران نقش میانجی را ایفا کرده است.
نشانهای وجود ندارد که حاکمان کویت قصد داشته باشند بهطور اساسی از اتکای گسترده به آمریکا بهعنوان شریک اصلی امنیتی خود فاصله بگیرند. با این حال، ممکن است برای مقابله با تهدید ایران، خواستار تسلیحات جدید و سامانههای پدافند هوایی تقویتشده از آمریکا و دیگر تأمینکنندگان شوند.
سخنگوی سفارت کویت در آمریکا در این باره توضیح داد: «حملات اخیر محیط امنیتی روزبهروز پیچیدهتر منطقه ما و ماهیت در حال تغییر تهدیدهای مدرن، از جمله موشکها، پهپادها و توانمندیهای نامتقارن را برجسته کرده است. کویت همچنان به همکاری نزدیک با ایالات متحده متعهد است.»
به گفته تحلیلگران، آنچه احتمال دارد روابط دو کشور را تغییر دهد، این جمعبندی در آمریکاست که دیگر حضور گسترده و دائمی نیروها در کویت نه ضروری است و نه از نظر نظامی منطقی.
مقامهای فعلی و پیشین گفتهاند پنتاگون حتی پیش از آغاز جنگ ایران نیز در حال بررسی کاهش نیروهای خود بود.
به گفته مقامهای آمریکایی پنتاگون در واکنش به حملات ایران به پایگاههای آمریکا برای کاهش خطر، حضور خود در کویت را کمتر کرده است.
الیزابت دنت پژوهشگر مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک و مقام پیشین پنتاگون در امور خلیج فارس گفت: «پرسش اصلی این است که اگر جنگ ایران ادامه پیدا کند، آیا چنین حضور گستردهای از سوی آمریکا همچنان منطقی است یا نه؟»
پس از آنکه موشکهای ایران در ماه ژوئن به فرودگاه بینالمللی کویت اصابت کردند، عباس عراقچی وزیر خارجه ایران این حمله را اقدامی در چارچوب «دفاع از خود» خواند و مدعی شد پنتاگون از این محل بهعنوان پایگاه آمادهسازی حملات استفاده میکرد.
نیروهای آمریکایی در گذشته از فرودگاه کویت استفاده کردهاند، هرچند مشخص نیست که آیا همچنان این کار را انجام میدادند یا نه.
والاستریت ژورنال به نقل از افراد آگاه گزارش داده که کویت نیز حملات هوایی خود را علیه ایران انجام داده؛ هر چند سفیر کویت در آمریکا این گزارش را تکذیب کرد.
اگرچه کویت تا حد زیادی با استفاده از ظرفیتهای ذخیره و تعمیرات اضطراری توانسته برق و آب را برقرار نگه دارد، این حملات نشان دادهاند که حتی حضور گسترده ارتش آمریکا نیز نتوانسته این کشور را از حملات ایران مصون نگه دارد.
بدر السیف استاد تاریخ دانشگاه کویت میگوید: «تاکتیکهای ایران نشان دادهاند کویت با محیط امنیتی خطرناکتری روبهرو است و باید شرکای امنیتی خود را متنوعتر کند.»
چه آمریکاییها اینجا باشند و چه نباشند، این تهدیدها از سوی ایران ادامه خواهد داشت. آمریکاییها در دهه ۱۹۹۰، زمانی که جنگ مسئله اصلی بود، به ما کمک کردند؛ اما امروز دیگر شرایط آنگونه نیست. بنابراین فکر میکنم این یک زنگ بیدارباش بود.- بدر السیف
این رابطه ریشه در جنگ خلیج فارس در اوایل دهه ۱۹۹۰ دارد؛ زمانی که آمریکا رهبری ائتلافی چندملیتی را بر عهده گرفت که پس از حمله و اشغال خشونتبار کویت به دست عراق، نیروهای عراقی را از این کشور بیرون راند.
این تجربه، حمایت عمیقی از حضور نظامی آمریکا در کویت ایجاد کرد؛ حضوری که پس از حمله و اشغال عراق به دست آمریکا در سال ۲۰۰۳ بهشدت گسترش یافت.
از آن زمان بود که کویت برای دو دهه به یکی از مهمترین مراکز لجستیکی نیروهای آمریکایی در مسیر ورود به عراق و خروج از آن تبدیل شد.
حتی پس از پایان جنگ عراق نیز در سالهای اخیر تا ۱۳ هزار و ۵۰۰ نیروی آمریکایی در کمپ عریفجان، پایگاه هوایی علیالسالم و دیگر تأسیسات نظامی در کویت مستقر بودهاند.
این رقم، کویت را پس از آلمان، ژاپن و کره جنوبی در میان بزرگترین محلهای استقرار نیروهای آمریکایی در خارج از کشور قرار داده است.
کویت در سالهای اخیر به مهمترین محل منطقهای برای انبار تانکها و خودروهای زرهی ارتش آمریکا، استقرار و جابهجایی نیروها، تعمیر تجهیزات، ذخیره مهمات و سوخت و آمادهسازی نیروها برای اعزام به سراسر منطقه تبدیل شد.
برخلاف عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای منطقه، کویت نگرانی چندانی از حضور دائمی شمار زیادی نیروی آمریکایی در خاک خود نداشت و حتی این حضور را بهترین تضمین در برابر حمله زمینی دیگری از سوی عراق یا ایران میدانست.
با افزایش تهدید موشکها و پهپادهای ایران، پنتاگون سامانههای ضدموشکی پاتریوت را برای حفاظت از پایگاههای آمریکا در کویت مستقر کرد و این سامانه را نیز به کویتیها فروخت.
اما به گفته سیلیمن، نگرانی اصلی امنیتی کویت همچنان یک حمله زمینی بود. زمانی که آمریکا و اسرائیل در اواخر فوریه موجی از حملات هوایی را علیه ایران آغاز کردند، کویت ناگهان خود را در خط مقدم نوع کاملاً متفاوتی از جنگ دید.
مانند دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس، مقامهای کویتی از این موضوع ناراضی بودند که رئیسجمهور ترامپ بدون مشورت جدی، جنگی را آغاز کرد که آنها را در معرض حمله قرار داد.
با طولانی شدن درگیری و ادامه توقف صادرات نفت، این نارضایتی نیز شدیدتر شد.