جنگ روی دور تکرار افتاد | بلومبرگ: پایانش پیدا نیست
به گزارش زومان، بلومبرگ به نقل از چند مقام فعلی و سابق در آمریکا، ایران و اروپا گزارش داده که درگیری میان آمریکا و ایران بهاحتمال زیاد در کوتاهمدت پایان نمییابد و ممکن است ماهها ادامه پیدا کند. به گفته این منابع، بنبست بر سر تنگه هرمز همچنان پابرجاست و دو طرف هنوز نتوانستهاند به چارچوبی برای آتشبس پایدار برسند.
این ارزیابی در شرایطی مطرح میشود که توافق موقت صلح در ماه گذشته از هم پاشیده و دور تازهای از تنشها آغاز شده است. اواسط هفته گذشته حملاتی به سمت نیروهای آمریکایی در اردن انجام شد و همزمان آمریکا و عربستان مواضع شبهنظامیان (حشدالشعبی) در عراق را هدف قرار دادند؛ گروههایی که طی روزهای اخیر تلاش کرده بودند تاسیسات نفتی عربستان را هدف بگیرند. دونالد ترامپ نیز در گفتوگو با فاکسنیوز مدعی شد ایران در واکنش به حمله اردن «بهشدت ضربه خواهد خورد».
این تحولات تنها چند ساعت پس از آن رخ داد که ترامپ از احتمال گشایش دیپلماتیک سخن گفته بود؛ موضوعی که نشان میدهد مهار جنگی که در داخل آمریکا نیز محبوبیت خود را از دست داده، برای واشنگتن ساده نیست.
خطوط لوله فرعی اصلی نفت در خاورمیانه
به گفته این منابع که با مقامهای ارشد دو طرف در ارتباط هستند، الگوی هفتههای گذشته احتمالا ادامه پیدا میکند: دورههایی از درگیری محدود، وقفه موقت و سپس بازگشت دوباره تنشها.
یکی از مقامهای ایرانی به بلومبرگ گفته است تهران با وجود آسیبهای نظامی از زمان آغاز جنگ از سوی آمریکا و اسرائیل در فوریه، بر این باور است که میتواند در برابر محاصره دریایی آمریکا برای مدت طولانیتری مقاومت کند. به گفته این افراد، مقامهای ایرانی همچنین تصور میکنند ترامپ از تشدید جدیتر جنگ خودداری خواهد کرد؛ هم به دلیل توان ایران برای وارد کردن خسارت به کشورهای عربی خلیج فارس و هم به دلیل نگرانی از افزایش بیشتر قیمت نفت و سوخت.
یکی از این منابع گفته جهش بهای نفت به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه در هفته گذشته، از جمله دلایلی بود که باعث شد ترامپ حملات هوایی روزانه علیه ایران را متوقف کند و دوباره مسیر دیپلماسی را بیازماید.
در مقابل، آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، این روایتها را رد کرد و گفت:
اظهارنظرهای منابع ناشناس که وانمود میکنند از نحوه فکر کردن رئیسجمهور ترامپ اطلاع دارند، باید صرفاً حدسوگمان تلقی و کنار گذاشته شود. فقط فرمانده کل قوا میداند گام بعدیاش چیست
بلومبرگ همچنین مینویسد ایران این برآورد را دارد که توان آمریکا برای تشدید عملیات، بهدلیل کاهش ذخایر جهانی نفت و مصرف بخشی از مهمات پیشرفته این کشور، محدودتر از گذشته شده است.
طبق این گزارش، ذخیره راهبردی نفت آمریکا اکنون به پایینترین سطح خود از دهه ۱۹۸۰ رسیده و بخشی از موشکها و سامانههای دفاعی این کشور نیز در جریان جنگ مصرف شدهاند.
با این حال، منابع مورد استناد بلومبرگ میگویند ترامپ هم بهسختی از موضع خود عقبنشینی میکند، مگر آنکه ایران در موضوع تنگه هرمز انعطاف نشان دهد. تهران همچنان خواهان نقش تعیینکننده در مدیریت ترافیک این آبراه و تحمیل هزینه بر نفتکشها و کشتیهای عبوری است؛ گذرگاهی که حدود یکپنجم عرضه نفت و گاز طبیعی مایعشده جهان از آن عبور میکند و برای ایران یک اهرم راهبردی به شمار میرود.
در این میان، عمان در تلاش است بر سر یک توافق کوتاهمدت با ایران میانجیگری کند تا عبور کشتیها از هرمز تسهیل شود و زمینه برای آغاز دوباره گفتوگوهای رسمی صلح میان تهران و واشنگتن فراهم شود. با این حال، رسانههای ایرانی گزارش دادند این مذاکرات بهدلیل اصرار تهران بر کنترل انحصاری کشتیهای ورودی به خلیج فارس با کندی مواجه شده و مسیر پیشنهادی عمان نیز نتوانسته نگرانیهای ایران را برطرف کند.
دینا اسفندیاری و بکا واسر، تحلیلگران بلومبرگ اکونومیکس، در این باره نوشتند:
«بازگشت به ثبات بلندمدت به این زودی رخ نخواهد داد. آمریکا همچنان تلاش میکند ایران را وادار به تسلیم کند و تهران نشان میدهد که هم مایل است و هم قادر است پلهپله با تشدید تنش از سوی آمریکا مقابلهبهمثل کند.»
کاهش ذخایر اضطراری نفت ایالات متحده
بیشتر منابع مورد استناد بلومبرگ بر این باورند که محتملترین سناریو، ادامه درگیری در سطحی محدودتر است؛ در حالی که کشورهای خلیج فارس و بازیگرانی مانند پاکستان برای کاهش تنش تلاش خواهند کرد.
به گفته آنها، هیچیک از دو طرف تمایلی به بازگشت به سطح درگیریهای گسترده مارس و اوایل آوریل ندارند؛ دورهای که حملات سنگین به شهرهای ایران و شلیک گسترده موشک و پهپاد در منطقه جریان داشت.
یکی از این افراد که سابقه فعالیت دیپلماتیک دارد، گفته: ایران و آمریکا حتی در اوج تنش نیز از طریق میانجیها در تماس ماندهاند و همین کانالها ممکن است در نهایت به یک توافق دیپلماتیک منجر شود، حتی اگر درگیری در سطحی محدود ادامه پیدا کند. به گفته فردی آگاه، این تماسها از جمله میانجیگری عمان، همچنان در حال پیشرفت است.
در آمریکا نیز ترامپ برای پایان دادن به این جنگ زیر فشار سیاسی قرار دارد. بسیاری از جمهوریخواهان ترجیح میدهند این پرونده پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر بسته شود. مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، حدود یک هفته پیش گفته بود: «باید جمعش کنیم.»
با وجود این فشارها، ترامپ روز دوشنبه گفت صبرش در قبال ایران تمام نشده و هنوز «وقت زیادی» دارد.
بلومبرگ در پایان مینویسد حتی اگر مذاکرات مستقیم از سر گرفته شود، هیچ تضمینی وجود ندارد که دو طرف بتوانند بر سر موضوعات گستردهتر مربوط به برنامه هستهای ایران به توافق برسند.
توافق موقت ژوئن که با عنوان «یادداشت تفاهم» شناخته میشد، قرار بود به ۶۰ روز گفتوگو منجر شود تا تهران محدودیتهای سختگیرانهتری را بر غنیسازی اورانیوم و دیگر فعالیتهای هستهای خود بپذیرد، اما تا اینجا پیشرفت محسوسی در این زمینه حاصل نشده است.