به گزارش زومان، ارزیابیهای تازه نشان میدهد در روسیه، جنگ اکنون از همیشه نزدیکتر احساس میشود. حمله اوکراین به مراکز تجارت الکترونیک، نشانهای از تغییر در راهبرد کییف است؛ تغییری که دامنه نبرد را از خطوط مقدم فراتر برده و پیامدهای آن را مستقیماً به زندگی روزمره روسها منتقل کرده است.
ستونهای دود، افزایش قربانیان و اختلال در جریان کالاهای مصرفی، جنگ را از سطح خبر به سطح تجربه ملموس اجتماعی کشانده است.
بنابر گزارش اکونومیست، در ۱۸ ژوئیه پهپادهای اوکراینی دو انبار بزرگ متعلق به «وایلدبریز» ــ بزرگترین خردهفروش آنلاین روسیه ــ را در مسکو و تامبوف، در حدود ۴۷۵ کیلومتری جنوبشرق پایتخت، هدف قرار دادند. در نتیجه این حمله، هشت غیرنظامی کشته و بیش از ۸۰ نفر زخمی شدند. برآوردها حاکی است که حدود ۱۵۰ میلیارد روبل، معادل ۱.۹ میلیارد دلار، کالای مصرفی در این حمله از بین رفته است. چهار روز بعد نیز اوکراین دو انبار دیگر را در جنوبغرب روسیه بمباران کرد که در پی آن یک زن جان باخت.
ولودیمیر زلنسکی رئیسجمهور اوکراین اعلام کرد که نیروهای نظامی و داوطلبان روس از وایلدبریز برای تهیه اقلام مرتبط با جنگ، از جمله قطعات پهپاد و جلیقه ضدگلوله، استفاده میکنند. او همزمان این حملات را پاسخی به حملات روسیه علیه زیرساختهای غیرنظامی، شهرها و جوامع اوکراینی توصیف کرد.
این حملات پس از ضربه روسیه به تأسیسات «نوا پشتا» ــ شرکت پستی و لجستیکی اوکراین ــ انجام شد؛ تأسیساتی که مسکو مدعی است برای مقاصد نظامی هم به کار میروند.
اکونومیست مینویسد حملات پیشین اوکراین به پالایشگاههای روسیه، که به کمبود سوخت در نقاط مختلف کشور انجامیده بود، پیشتر نیز جنگ را به درون خانههای روسها آورده بود اما حملات جدید به انبارهای تجارت الکترونیک، این تصور را که جنگ صرفاً محدود به میدان نبرد اوکراین است بیش از پیش تضعیف کرده و همزمان ناتوانی دولت روسیه در حفاظت از شهروندان خود را برجسته ساخته است.
یکی از ساکنان مسکو گفته است:
«آن ستونهای سیاه دود به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شدهاند.»
النا پانفیلووا دانشمند سیاسی روس، در این باره میگوید:
حمله به انبارهای وایلدبریز به شکلی مستقیم یا غیرمستقیم تقریباً بر تمام جمعیت روسیه اثر گذاشته؛ برخی از نظر فیزیکی، برخی از نظر مالی و برخی از نظر روانی. پس از این حملات، فروشندگان حاضر در این پلتفرم شبکههای اجتماعی را از ویدئوها و پیامهای اعتراضی پر کردند.
یک مادر از شهری کوچک در اینستاگرام نوشت: «همهچیز را با دستهای خودم درست کردم… و بعد این اتفاق افتاد. همهچیز از هم پاشید. حالا باید چهکار کنم؟»
ناتالیا پلونکه فروشنده لوازم آرایشی، نیز گفت: «ریسکها دارند به ما منتقل میشوند. خسارتها هم دارند مال ما میشوند. فقط اوضاع بدتر خواهد شد.»
با این حال، وایلدبریز ظاهراً از پیش احتمال چنین وضعیتی را در نظر گرفته بود، زیرا دو هفته پیش از حمله، شرایط قراردادهای خود را تغییر داده و مسئولیت خسارتهای ناشی از جنگ را از دوش شرکت برداشته بود.
در همین حال، وبلاگنویسان نظامی روس که مدتها از بیتفاوتی بخشی از جامعه نسبت به جنگ انتقاد میکردند، این حملات را از منظر «درگیر کردن مردم» حتی نوعی امتیاز تلقی کردهاند.
با اینهمه، چنین ضرباتی میتواند خشم عمومی را نیز افزایش دهد. در منطقه سامارا، یک کهنهسرباز که قصد داشت با نشان دادن مدارکش بدون ایستادن در صف بنزین سوخت بگیرد، از سوی رانندگان خشمگین مورد ضربوشتم قرار گرفت.
افزایش نارضایتی عمومی نیز یکی دیگر از پیامدهای این وضعیت توصیف شده است. بر اساس نظرسنجی مؤسسه وِسیایاواِم ( نزدیک به کرملین)، میزان رضایت از سیاستهای دولت از ۴۵ درصد در ژانویه به ۲۱ درصد در ژوئن کاهش یافته است.
همچنین مؤسسه مستقل لِوادا گزارش داده است که سهم کسانی که معتقدند روسیه در مسیر نادرست حرکت میکند، طی یک سال از ۱۷ درصد به ۳۵ درصد رسیده است. محبوبیت ولادیمیر پوتین نیز روندی نزولی پیدا کرده، هرچند هنوز از سطح بالایی آغاز میشود.
در مسکو، پوسترهای «زا پوتینا» به معنای «برای پوتین» که با نماد جنگ یعنی حرف لاتین «Z» همراه هستند، در سطح شهر دیده میشوند. با نزدیک شدن انتخابات پارلمانی در دو ماه آینده، هر چهرهای که علیه جنگ موضع گرفته، از رقابت کنار گذاشته شده است و کرملین عملاً نتیجه مطلوب خود را اعلام خواهد کرد. اما اکونومیست تأکید میکند که کنترل نتیجه انتخابات به معنای کنترل احساسات عمومی نیست.
اکثریت روسها خواهان پایان جنگاند و حذف اخبار مربوط به حملات پهپادی اوکراین از بخشهای خبری، اعتماد به تلویزیون ــ یکی از مهمترین ابزارهای قدرت پوتین ــ را بیش از پیش فرسوده است.
با آنکه ۵۶ درصد مردم هنوز تلویزیون را منبع اصلی خبر خود میدانند، تنها ۳۷ درصد به آن اعتماد دارند. به تعبیر اکونومیست، پوتین پیشتر جنگ را به صفحه تلویزیون روسها آورده بود؛ اکنون اما جنگ به زندگی روزمره آنان وارد شده است.