دیدار حساس ترامپ و نتانیاهو؛ شکاف بر سر معادله پیچیده خاورمیانه
برای بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل دیدار با دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا همواره فرصتی برای نمایش روابط نزدیک میان آنهاست؛ حتی اگر این دو در مقاطعی با یکدیگر اختلاف نظر داشته باشند.
اما اینبار، اهمیت این دیدار بسیار بیشتر است.
نیویورک تایمز میگوید هر دو رهبر در ماههای آینده با چالشهای انتخاباتی روبهرو هستند و قرار است امروز در کاخ سفید با یکدیگر دیدار کنند؛ آن هم در شرایطی که به نظر میرسد منافع آنها درباره جنگ با ایران بهشدت در حال فاصله گرفتن از یکدیگر است.
نتانیاهو پیش از ترک اسرائیل به مقصد واشنگتن در بیانیهای اعلام کرد این هشتمین ملاقات او با ترامپ از زمان انتخاب دوباره رئیسجمهور آمریکا خواهد بود و ایران در صدر دستور کار این دیدار قرار خواهد داشت.
انگیزه انتخاباتی نتانیاهو و ترامپ
تحلیلگران میگویند نتانیاهو که پیش از انتخابات پاییز در نظرسنجیهای داخلی عقبتر از رقبای خود قرار دارد، تحت فشار است تا به افکار عمومی داخل کشور نشان دهد همچنان رابطه کاری نزدیکی با ترامپ دارد؛ حتی با وجود اختلافنظرها.
ترامپ نیز پس از جنگی نامحبوب که بسیاری معتقدند اسرائیل او را به آن کشاند و باعث افزایش تنش میان تلآویو و واشنگتن شد، در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر قرار دارد.
این نشریه آمریکایی مینویسد هر دو در جنگ مشترک خود علیه ایران که از اواخر فوریه آغاز شد، نتوانستند به اهداف اعلامشده خود یعنی پایان دادن به برنامه هستهای ایران و تغییر حکومت دست پیدا کنند.
دنی سترینوویچ فرمانده پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل و کارشناس ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو در این باره گفت:
ما میبینیم که ترامپ علاقهمند به رسیدن به یک توافق است. اسرائیل نمیخواهد درباره توافق بشنود، بنابراین همراستایی منافع میان آنها وجود ندارد.
به گفته او، رهبران اسرائیل بازگشت به جنگ را گزینه مطلوبتری میدانند، زیرا هر توافق صلحی میان آمریکا و ایران میتواند تهران را تقویت کند.
در حالی که اسرائیل تمرکز خود را بر تهدیدهای بالقوه برنامه هستهای ایران گذاشته است، تمرکز ترامپ بر بازگرداندن آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز است؛ مسیری حیاتی برای انتقال نفت.
آمریکا در آخرین دور درگیریها با ایران بهتنهایی عمل کرده و پیش از آن نیز تا حد زیادی اسرائیل را از مذاکرات صلح کنار گذاشته بود.
تحلیلگران میگویند اگر ترامپ حملات خود علیه ایران را گسترش دهد، ممکن است همچنان بخواهد اسرائیل را از میدان دور نگه دارد.
برنامه نتانیاهو برای سفر به واشنگتن چیست؟
سفر نتانیاهو به واشنگتن بهگونهای برنامهریزی شده که او بتواند در مراسم بزرگداشت سناتور لیندزی گراهام نیز شرکت کند. او در کارزارهای انتخاباتی اسرائیل همواره رابطه نزدیک خود با ترامپ را برجسته کرده است.
اما این رابطه طی ماههای اخیر نوسانات شدیدی داشته و اخیراً به نظر میرسید در یکی از پایینترین نقاط خود قرار گرفته است.
ترامپ از تحسین نتانیاهو بهعنوان یک رهبر بزرگ دوران جنگ، به کماهمیت جلوه دادن نقش او تغییر موضع داده و گفته است: «او هر کاری را که من بخواهم انجام خواهد داد.»
نتانیاهو در مقابل، سکوت دیپلماتیک خود را حفظ کرده است. اما توافق اولیه ترامپ برای پایان دادن به جنگ با ایران در ماه گذشته، در اسرائیل نگرانی گستردهای ایجاد کرد؛ زیرا بسیاری معتقد بودند این توافق نیازهای امنیتی اسرائیل را به اندازه کافی پوشش نمیدهد.
حامیان نتانیاهو نیز در واکنش، رئیسجمهور آمریکا و مقامهای ارشد او را هدف حملات لفظی قرار دادند.
سپس ترامپ هفته گذشته توافقی با عربستان برای توسعه یک برنامه هستهای غیرنظامی امضا کرد؛ اقدامی که نگرانی اسرائیلیها را درباره احتمال شکلگیری رقابت تسلیحاتی در منطقه افزایش داد.
ترامپ بعدتر اعلام کرد این توافق مشروط به برقراری روابط دیپلماتیک عربستان با اسرائیل خواهد بود، اما این توضیح نیز نتوانست نگرانی اسرائیلیها را برطرف کند.
با این حال، آنچه پشت صحنه میان این دو میگذرد، همواره پیچیده و گاه غیرقابل پیشبینی بوده است.
تحلیلگران میگویند نتانیاهو در گذشته توانسته بر ترامپ تأثیر بگذارد و گاهی تشخیص اینکه این دو واقعاً در تقابل هستند یا در حال همکاری پنهان دشوار است.
ایتامار رابینوویچ سفیر پیشین اسرائیل در آمریکا و استاد بازنشسته تاریخ خاورمیانه در دانشگاه تلآویو درباره اینکه اگر آمریکا دوباره جنگ با ایران را آغاز کند چه پیش خواهد آمد؟ گفت:
واضح است که ترامپ علاقهای ندارد اینطور به نظر برسد که این اقدام را با همکاری نتانیاهو انجام میدهد، زیرا این موضوع شبیه تکرار ماجرای ناموفق چند ماه قبل خواهد بود.
او افزود: «با این حال ممکن است اسرائیل در نهایت وارد جنگ شود، زیرا اگر ایران موشکهایی به سمت اسرائیل شلیک کند، اسرائیل پاسخ خواهد داد.»
موضوعات دیگری نیز در خاورمیانه وجود دارد که اسرائیل و دولت ترامپ الزاماً درباره آنها همنظر نیستند و برای نتانیاهو پیش از انتخابات اسرائیل اهمیت دارند.
دولت آمریکا اقدامات نظامی اسرائیل علیه حزبالله در لبنان را محدود کرده و از اسرائیل میخواهد روند خروج نیروهای خود از جنوب لبنان و سوریه را آغاز کند.
آتشبس در غزه نیز با مشکل مواجه شده و همزمان تنشها و خشونتها در کرانه باختری اشغالی افزایش یافته است.