راز کوههای حفرشده؛ چگونه ایران زیر باران بمبها دوباره برخاست؟
ترجمه مطالب از رسانههای خارجی به معنای تایید آن محتوا نیست. هدف صرفا اطلاع مخاطب از رویکرد و نگاه رسانههای جهان به جنگ کنونی است.
کارزار هوایی گسترده آمریکا و اسرائیل با بیش از ۲۰ هزار حمله، با هدف درهمشکستن تسلط تهران بر آبراههای حیاتی آغاز شد. با این حال، به گزارش وال استریت ژورنال، بررسی دقیق تصاویر ماهوارهای و اظهارات مقامات غربی، داستان دیگری از تابآوریِ مستمر و غیرمنتظره ایران را روایت میکند؛ داستانی که در آن پایگاههای موشکی پنهان در دل کوهها و بنادر ویرانشده، با سرعتی دور از انتظار به چرخه فعالیت بازمیگردند.
مسابقه با ویرانی در دل کوهها و بنادر
در حوالی کنگاور در غرب ایران، بمبها ورودی تونلها و جادههای منتهی به یک پایگاه موشکی را ویران کردند. اما تنها ظرف چند هفته، تصاویر شرکت «ایرباس» نشان داد که جادهها دوباره تمیز و آسفالت شده و ورودیهای جدیدی در دل کوه حفر شدهاند. در موردی دیگر، یک مقام نظامی اسرائیلی با شگفتی اعتراف کرد که ایران پلی را که با سه بمب هدف قرار گرفته بود، تنها در عرض چند روز تعمیر کرد؛ موضوعی که اثربخشی اهداف نظامی غرب را زیر سوال برد.
این سرعت عمل به زیرساختهای اقتصادی و نظامی دیگر نیز رسیده است. در بندر انزلی، کارخانه کشتیسازی سپاه پاسداران که در ماه مارس با هدف قطع خطوط تدارکاتی میان ایران و روسیه بمباران شده بود، تا اوایل ماه ژوئیه تا حد زیادی ترمیم شد. «ران کوچاو»، فرمانده پیشین نیروهای پدافند اسرائیل، این سرعت را یادآور بازسازیهای پس از جنگ ۱۲ روزه میداند. او میگوید: «آنها انبارهای خود را دوباره پر کردهاند و از توانمندیهای خیرهکنندهای در زمینه صنعتیسازی و بازسازی برخوردارند.»
شکاف میان ادعاهای سیاسی و واقعیت میدان
اگرچه ایران برای جبران این ویرانیها با مسیری پرهزینه و دشوار روبهروست، اما این سرعت عمل ادعاهای رهبران غربی را به چالش میکشد. دونالد ترامپ ماه گذشته ادعا کرده بود که ارتش ایران دچار «فروپاشی کامل» شده است و بنیامین نتانیاهو در ماه آوریل مدعی شد ماشین تولید موشک ایران در هم کوبیده شده و انبارهایشان رو به اتمام است. هر دو رهبر حالا به دلیل ناکامی در براندازی حکومت ایران یا بازگشایی تنگه هرمز تحت فشار داخلی هستند.
«آنا کلی»، سخنگوی کاخ سفید، این عملیات را یک «پیروزی قاطع» خواند، اما واقعیت روی زمین پیچیدهتر است. ارتش آمریکا دوازدهمین روز متوالی از حملات خود را به تاسیسات نظامی ایران به پایان رساند. با این وجود، ایران نه تنها حملات دقیق خود به کشتیها را تشدید کرده، بلکه موشکهایش جان سه سرباز آمریکایی را در آخر هفته گذشته گرفتند. «طال اینبار»، تحلیلگر ارشد دفاع موشکی، تاکید میکند: «مشخص شد که شایعات مربوط به اتمام ذخایر موشکی ایران کاملاً اشتباه بوده است.»
در محافل خصوصی، مقامات نظامی اسرائیل از نتایج این کارزار ۵ هفتهای ابراز ناامیدی میکنند. آنها معتقدند که اگر به جای حمله به ایستبازرسیهای نیروهای بسیج و سرویسهای امنیتی، تمرکز بر پایگاههای نظامی حفظ میشد، خسارات بیشتری به بار میآمد. یکی از این مقامات با نگرانی اذعان کرد: «ایران در حال بازسازی همهچیز است.»
انباشت قطعات پیشرفته در اعماق زمین
آمریکا و اسرائیل در بسیاری از موارد تنها توانستند دهانه ورودی پایگاههای موشکی را تخریب کنند، در حالی که تسلیحات در اعماق کوهها دستنخورده باقی ماند. تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که در دزفول و شمال کرمانشاه، ورودیهایی که در ژوئن سال ۲۰۲۵ و ماه مارس ویران شده بودند، اکنون توسط تیمهای فنی و کامیونها در حال آواربرداری و بازگشایی هستند.
افزون بر این، مجتمع «صنایع راجا شیمی» در حوالی تهران که در تولید قطعات موشکی نقش دارد، در حال بازسازی سازههای خود است. «جیم لامسون»، تحلیلگر پیشین سیا، توضیح میدهد که ساخت موادی مانند الیاف کربن (رشتههای بسیار مقاوم و سبک برای ساخت بدنه موشک) زمانبر است. با این حال، ایران احتمالاً این قطعات را از پیش در تاسیسات زیرزمینی انبار کرده تا بهسرعت دهها یا صدها موشک جدید مونتاژ کند.
نگرانکنندهتر برای دستگاههای اطلاعاتی غرب، انتقال هزاران سانتریفیوژ (دستگاههایی با چرخش بسیار سریع برای غنیسازی مواد هستهای) به تونلهای امنِ «کوه کلنگ» است که هراس از احیای برنامه هستهای را تشدید میکند. ایران ثابت کرده که فارغ از زمان و هزینهها، دانش فنی خود را حفظ کرده و مسیر بازسازی را متوقف نخواهد کرد؛ روندی که طال اینبار آن را به سادهترین شکل خلاصه میکند: «این تنها مسئلهی اراده، زمان و پول است.»