میلیاردرهای مرموز چین جهان را فتح می‌کنند

به گزارش زومان، چین سالهاست که به یکی از ابرقدرت‌های اقتصاد جهان، با عملکردی خیره‌کننده تبدیل شده است. اما چرا هیچ نامی از ثروت‌آفرینان بزرگ این کشور در لیست میلیاردرهای جهان وجود ندارد؟

اکونومیست در گزارشی به میلیاردرهای مرموز چینی پرداخته است. به‌ گزارش اکونومیست، اوایل سال گذشته، وقتی دیپ‌سیک (Deep Seek)، آزمایشگاه هوش مصنوعی چینی، میان رقبای غربی‌اش وحشت ایجاد می‌کرد، تقریبا هیچ چیز درباره‌ی لیانگ ون‌فنگ، بنیان‌گذارش، معلوم نبود. آقای لیانگ هنوز هم چهره‌ای مرموز به‌ حساب می‌آید، اما دست‌ کم یک چیز روشن شده است؛ هم‌زمان با بسته‌شدن دور تامین مالی دیپ‌سیک با ارزش‌گذاری ۷۱ میلیارد دلار، ثروت شخصی او به حدود ۳۸ میلیارد دلار رسیده و او را بسیار ثروتمندتر از داریو آمودئی از آنتروپیک (Anthropic) یا سم آلتمن از اوپن‌ای‌آی (Open AI) کرده است.

آقای لیانگ در مسیر معمول کنفرانس‌های صنعتی دیده نمی‌شود، هرگز به‌ صورت زنده در تلویزیون چین حاضر نشده و از چهره‌ی آشفته و لاغر اندام او عکس یا ویدئوی ضبط‌شده‌ی اندکی وجود دارد. او از نسل تازه‌ی میلیاردرهای جوان چین است.

طبق داده‌های هوران (HURUN) که ثروتمندترین افراد جهان را ردیابی می‌کند، امسال دست‌کم ۲۹ میلیاردر خودساخته‌ی ۴۰ ساله یا کم‌سن‌تر در چین وجود داشته است.

میلیاردرهای تازه‌ی چین از پیشینیانشان به‌ طرزی چشمگیر متفاوت‌اند. آن‌ها به‌جای سفته‌بازی ملکی و شام‌های پر از نوشیدنی با مقام‌ها، سراغ بازی‌های ویدئویی و دورهمی‌های مربوط به انیمه‌های ژاپنی رفته‌اند. با این حال، در تبدیل ایده‌های خیال‌پردازانه به کسب‌وکارهای جهانی، از هر نسل دیگری چابک‌تر عمل می‌کنند.

تاریخ ابرثروتمندان چین هم کوتاه است. در دهه‌ی ۱۹۸۰، تاجران ثروت‌اندوز فهمیدند چگونه دارایی‌ها را از دولت بیرون بکشند. ژانگ روی‌مین، یک کسب‌وکار یخچال دولتی به نام هایر (Haier) را به دست آورد و آن را به بزرگ‌ترین تولیدکننده‌ی لوازم خانگی جهان تبدیل کرد. گشایش بازار ملک در دهه‌ی ۱۹۹۰ گروه اولیه‌ی دیگری از میلیاردرها را ساخت که شو جیا‌یین، بنیان‌گذار اِوِرگراند (Evergrande) هم در میانشان بود.

در اوایل دهه‌ی ۲۰۰۰، هم‌زمان با ورود چین به سازمان تجارت جهانی، صنعتگران بزرگی مانند وانگ چوان‌فو از بی‌وای‌دی (BYD)، که در اصل سازنده‌ی باتری بود، موجی از شرکت‌های تولیدی را راه انداختند، . سپس در دهه‌ی ۲۰۱۰، اینترنت مصرفی نخستین نسل از غول‌های فناوری چین را پدید آورد، از جمله جک ما از علی‌بابا (Alibaba)، غول تجارت الکترونیک، و پونی ما از تن‌سنت (Tencent)، سازنده‌ی وی‌چت.

بنیان‌گذاران بایت‌دنس (ByteDance)، خالق تیک‌تاک(TikTok) و شین (Shein)، شرکت مد سریع آنلاین، که هر دو اکنون در اوایل دهه‌ی ۴۰ زندگی خود هستند، ثروتشان را چند سال بعد ساختند.

نسل تازه‌ی تاجران چین اما مسیر دیگری را ترسیم می‌کند. بیش از دو‌سوم میلیاردهای جوان حاضر در فهرست هوران پول خود را از کالاهای مصرفی یا رسانه به‌دست آورده‌اند. ۷ نفر بازی ویدئویی ساخته‌اند و ۴ نفر کسب‌وکار چای یا قهوه راه انداخته‌اند. پس از آقای لیانگ، ثروتمندترین فرد وانگ نینگ، بنیان‌گذار پاپ‌مارت (POP MART) است که لبوبو، عروسک‌های عجیب‌وغریب، را می‌فروشد.

فقط ۳ نفر با هوش مصنوعی به ثروت رسیده‌اند، از جمله یانگ ژیلین، بنیان‌گذار ۳۴ ساله مون‌شات ای‌آی (Moonshot AI) که در ۱۷ ژوئیه مدل تازه‌ای منتشر کرد و گفته می‌شود با بهترین مدل‌های آمریکا رقابت می‌کند.

کسب‌وکارهایی که این نسل ساخته، بسیار جهانی‌تر از گذشته‌اند. زمانی برای کارآفرینان چینی یک دهه یا بیشتر طول می‌کشید تا راه گسترش به خارج را پیدا کنند، اما حالا دیگر چنین نیست.

ژانگ جون‌جیه، بنیان‌گذار ۳۳ ساله‌ی چا‌جی (Chagee)، یک فروشگاه چای شیری، شرکتش را در ۲۰۱۷ راه انداخت و تنها ۲ سال بعد نخستین فروشگاه خارجی را باز کرد. اکنون شرکت در نیویورک فهرست شده و در ۹ کشور فعالیت می‌کند.

وابستگی سنگین این نسل به بازارهای خارجی تا حدی بازتاب رکود مصرف در داخل چین است.

نگرش نسبت به کار نیز دگرگون شده است. طی حدود یک دهه‌ی گذشته، بخشی جنجالی از فرهنگ کسب‌وکار چین، روال موسوم به «۹۹۶» بوده؛ کار از ۹ صبح تا ۹ شب، شش روز در هفته. این ایده را جک ما در علی‌بابا ترویج کرد و غول‌های فناوری محلی دیگر هم آن را پذیرفتند.

در پیندوئودوئو (Pinduoduo)، پلتفرم دیگری در تجارت الکترونیک، کارمندان جوان سفیدپوش به‌ دلیل کار بیش‌ از حد در راه بازگشت از دفتر جان خود را از دست داده‌اند.

در مقابل، کارآفرینان تازه‌ی چین سبک مدیریتی آرام‌تری در پیش گرفته‌اند. بسیاری از آن‌ها نسبت به ساعات کار انعطاف‌پذیرترند.

لیو وی، هم‌بنیان‌گذار ۳۹ ساله‌ی میلیاردر می‌هُیو (miHoYo)، شرکت بازی‌سازی، از حضور نمایشی گریزان بوده و بر رویکردی که شرکت آن را «کار شاد، رشد پایدار» می‌نامد نظارت کرده است؛ رویکردی که سلامت روان را در اولویت می‌گذارد، هرچند اخیرا یکی از کارکنان هم بر اثر عوارض مرتبط با کار بیش‌ از حد جان باخت و نشان داد که دگرگون‌کردن هنجارهای فرهنگی آسان نیست. گفته می‌شود آقای لیانگ از دیپ‌سیک هم تأکید کرده که مغز انسان تنها می‌تواند روزی ۶ تا ۸ ساعت تمرکز کند و اضافه‌کاری به اشتباه منجر می‌شود.

البته برخی با انتقاد از این رویکرد جدید می‌گویند اقتصاد چین را در ۳۰ سال گذشته همین کار طولانی ساخت.

برخی، نگرش نسبتا راحت‌گیرانه‌ی بنیان‌گذاران جوان چین را به کودکی‌های راحت آنان نسبت می‌دهند. از روایت‌های میلیاردرهای نسل پیشین درباره‌ی جان‌ به‌ در بردن در میانه‌ی تلاطم‌های سیاسی و اقتصادی کشور، دیگر خبری نیست.

در میان میلیاردهای جوان چین، تنها آقای لیانگ و آقای ژانگ از چا‌جی در فقر بزرگ شده‌اند. سه بنیان‌گذار می‌هُیو در آغاز بر سر کارتون‌های ژاپنی با هم پیوند خوردند و شرکتشان را به‌مثابه‌ی جشن بازی و کمیک شکل دادند.

برای ثروتمندشدن، خطر هم کم نیست. برای میلیاردهای جوان چین همه‌ چیز رو‌ به‌ راه نیست. رابطه‌ی دولت چین و ثروتمندترین افراد کشور طی چند سال گذشته بدتر شده است.

دولت مرکزی اکنون بسیاری از چهره‌های برجسته‌ را تنبیه کرده است. اهرم‌های مالی از صنعت ملک بیرون کشیده شده‌اند. امپراتوری تجاری آقای «ما» (بنیانگذار علی بابا)پس از آن‌که در سال ۲۰۲۰ از نهادهای ناظر انتقاد کرد، توسط دولت سرکوب شد. شی جین‌پینگ، رهبر چین، زیر شعار «رفاه مشترک» کوشیده نابرابری را مهار کند.

ثروت آقای «ما» تقریبا به یک‌پنجم سطح ۲۰۲۱ رسیده و بسیاری از غول‌های دیگر اینترنت هم سرنوشتی مشابه داشته‌اند. با این حال، وضعیتشان از غول‌های بازار املاک بهتر بوده، که شمار قابل‌توجهی از آنان بازداشت شده‌اند.

چنین فضایی حس سرخوردگی را میان میلیاردهای جوان چین ایجاد کرده است.

به گفته‌ی استیون های از دانشگاه شی‌آن جیاوتونگ-لیورپول, بسیاری از آن‌ها مشتاق‌اند در سیاست صنعتی نقش‌آفرینی کنند، اما فرصت اندکی برای چنین کاری به آن‌ها داده می‌شود. جاه‌طلبی جهانی‌شان هم آن‌ها را در برابر تیره‌ شدن روابط چین و آمریکا آسیب‌پذیر می‌کند. شیائو هونگ، بنیان‌گذار ۳۳ ساله‌ی مانوس (Manus)، یکی دیگر از شرکت‌های هوش مصنوعی، اوایل امسال می‌توانست میلیاردر شود، اگر دولت چین جلوی فروش شرکتش به متا، غول فناوری آمریکایی، را نگرفته بود.

به گفته‌ی روپرت هوگورف از هوران, این افراد با این حس زندگی می‌کنند که ممکن است کسب‌وکارشان هر لحظه بر اثر تغییرات ناگهانی سیاست در چین یا آمریکا از مسیر خارج شود.او می‌گوید با پنهان‌ماندن از انظار عمومی، گمان می‌کنند دوام بیشتری خواهند آورد.

بیشتر میلیاردهای جوان چینی هرگز با رسانه‌های خارجی گفت‌وگو نکرده‌اند و هیچ‌کدام حاضر نشدند با اکونومیست حرف بزنند. بسیاری از رسانه‌های چینی هم دوری می‌کنند. نتیجه، نسلی از تاجران است که هم جهانی‌ترین چهره‌ی چین را دارد و هم رازآلودترین آن را.

نظر شما درباره‌ی میلیاردرهای تازه‌ی چین چیست؟