گاردین در مقالهای به سراغ دونالد ترامپ میرود؛ از این نقطه شروع میکند: او نزدیک به پنج ماه پیش جنگ تهاجمی علیه ایران را آغاز کرد و آن زمان اصرار داشت واشنگتن ظرف چند هفته به یک پیروزی قاطع خواهد رسید. ترامپ و مشاورانش آن زمان، هر ادعا درباره اینکه با این اقدام، وعدههای انتخاباتی خود مبنی بر آغاز نکردن جنگهای جدید و پایان دادن به میراث «جنگهای بیپایان» آمریکا بهویژه در افغانستان و عراق را زیر پا گذاشتهاند، با تمسخر رد میکردند.
در اوایل مارس و تنها یک هفته پس از آغاز جنگ، ترامپ اعلام کرد که تنها در صورت «تسلیم بیقیدوشرط» حکومت جمهوری اسلامی ایران حاضر به توافق خواهد بود. او وعده داد بخش بزرگی از توان نظامی تهران را نابود کند، از مردم ایران خواست علیه حکومت قیام کنند و از سرنگونی نظامی سخن گفت که پس از انقلاب ۱۹۷۹ به قدرت رسید.
اما همانطور که بارها در تاریخ سیاست خارجی آمریکا دیده شده، این وعدههای بزرگ نیز به نمونهای دیگر از اعتمادبهنفس اغراقآمیز و جاهطلبی امپراتوری آمریکا تبدیل شد.
در عین حال، ترامپ برخلاف وعدههایی عمل کرد که پیشتر به افکار عمومی خسته از جنگ داده بود؛ وعدههایی مبنی بر اینکه در دومین دوره ریاستجمهوری خود، آمریکا را وارد هیچ جنگ تازهای نخواهد کرد.
او در شب پیروزی انتخابات نوامبر ۲۰۲۴ در فلوریدا با اطمینان گفته بود:
«من قرار نیست جنگی را آغاز کنم. من جنگها را متوقف خواهم کرد.»
اما اکنون، آتشبسی که خود با تهران بر سر آن مذاکره کرده بود فروپاشیده و ترامپ با این خطر روبهرو است که آمریکا را وارد یک جنگ بیپایان دیگر؛ این بار در ایران کند.
در اواسط ژوئن، ایران و آمریکا به یک یادداشت تفاهم دست یافتند که یکی از بندهای آن بازگشایی تنگه هرمز بود.
این توافق در عمل تمدیدی ۶۰ روزه بر آتشبسی بود که اوایل آوریل برقرار شده بود، اما هرگز به بازگشایی واقعی تنگه منجر نشد؛ زیرا ترامپ همزمان محاصره دریایی کشتیهای ایرانی را در منطقه برقرار کرد.
ترامپ هنگام اعلام این توافق گفت:
«این توافق هر آنچه را که برایش وارد عمل شده بودیم، محقق میکند.»
با این حال، مهمترین اختلافها، از جمله محدودیتهای برنامه هستهای ایران و مسئله کنترل احتمالی تهران بر تنگه هرمز، به مذاکرات آینده موکول شده بود.
ترامپ هنگام اعلام توافق موقت در شبکههای اجتماعی نوشت:
«کشتیهای جهان، موتورهای خود را روشن کنید. بگذارید نفت جریان پیدا کند.»
اما هر دو طرف برداشت متفاوتی از مفاد توافق داشتند و این تفاوت، کمتر از یک ماه بعد به فروپاشی آن انجامید.
طی ۱۰ روز گذشته، حملات متقابل بار دیگر منطقه را تا آستانه یک جنگ تمامعیار پیش برده است.
ایران به نفتکشهایی که از مسیر جنوبی تنگه هرمز، نزدیک سواحل عمان عبور میکردند، حمله کرد؛ مسیری که ارتش آمریکا به کشتیها توصیه کرده بود برای دور زدن کنترل ایران از آن استفاده کنند.
در مقابل، پنتاگون هر روز موج تازهای از حملات هوایی را علیه آنچه مراکز فرماندهی ایران، سکوهای پرتاب موشک و پهپاد، سامانههای پدافندی و شبکههای ارتباطی این کشور میخواند، آغاز کرد.
پینگ پنگ موشکی ایران و آمریکا
در روزهای اخیر، آمریکا حتی پلهایی را در جنوب ایران بمباران کرده و ترامپ هم تهدید کرده است نیروگاههای برق و دیگر زیرساختهای غیرنظامی ایران را نیز هدف قرار خواهد داد؛ اقدامی که احتمالاً مصداق جنایت جنگی خواهد بود.
ایران نیز با حملات موشکی و پهپادی به پایگاههای نظامی آمریکا در سراسر خاورمیانه پاسخ داده و تهدید کرده است زیرساختهای انرژی همسایگان عرب خود در خلیج فارس را نیز هدف قرار خواهد داد.
ترامپ دوباره محاصره دریایی ایران را برقرار کرد و تردد کشتیها در تنگه هرمز تقریباً به حداقل رسید.
قیمت نفت به بالاترین سطح یک ماه اخیر رسید و از مرز ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کرد؛ اتفاقی که بار دیگر اقتصاد جهانی را دچار اختلال کرد.
روز جمعه، موشکهای بالستیک ایران یک پایگاه هوایی آمریکا در اردن را هدف قرار دادند که در نتیجه آن دو نظامی آمریکایی کشته و یک نفر دیگر مفقود شد.
پنتاگون همچنین اعلام کرد روز شنبه یکی دیگر از نیروهای آمریکایی در شمال عراق، جایی که آمریکا پایگاه نظامی دارد، کشته شده است.
از آغاز جنگ تاکنون، ۱۷ نظامی آمریکایی جان خود را از دست داده و حدود ۴۳۰ نفر نیز زخمی شدهاند.
ترامپ پیشتر هشدار داده بود که کشته شدن نیروهای آمریکایی، با پاسخ گسترده واشنگتن علیه ایران روبهرو خواهد شد.
این نیز نمونه دیگری از وضعیتی است که ترامپ خود را در آن گرفتار کرده است؛ چرخهای بیپایان از بمباران و تشدید نظامی.
گاردین تاکید میکند که ترامپ هیچ راهبرد روشنی برای تبدیل برتری نظامی آمریکا به یک توافق سیاسی پایدار با تهران ندارد و طی ماههای گذشته، مدام میان وعده یک توافق بزرگ و تهدید به آغاز دوباره جنگی تمامعیار در نوسان بوده است.
در بخش بزرگی از این بحران، دامنه مذاکرات و حتی سیاست کلی آمریکا در قبال ایران، بیش از هر چیز به حالوهوای شخصی ترامپ وابسته به نظر میرسید.