الجزیره: آمریکا توان تصرف خارگ را دارد، اما هزینه نگه داشتن چقدر است؟
حملههای اخیر آمریکا به جزایر قشم، کیش و ابوموسی، دوباره یکی از پرسشهای مهم در جنگ ایران و آمریکا را به میان آورده است: آیا واشنگتن به دنبال فراتر رفتن از حملات هوایی و حرکت به سمت کنترل بخشی از خاک ایران است؟
این پرسش پس از آن جدیتر شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پاسخ به پرسشی درباره احتمال عملیات برای تصرف جزایر ایران، حاضر نشد این گزینه را رد کند. پیش از آن نیز گزارشهایی درباره بررسی عملیات علیه جزیره خارگ؛ مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، منتشر شده بود.
اما پاسخ به این پرسش فقط به توانایی نظامی آمریکا مربوط نمیشود. مسئله اصلی این است که آیا تصرف یک جزیره میتواند هدفهای راهبردی واشنگتن را محقق کند یا آمریکا را وارد مرحلهای پیچیدهتر از جنگ خواهد کرد.
آمریکا میتواند جزیرهای را تصرف کند؟
از نظر توان نظامی، تحلیلگران تردیدی ندارند که آمریکا ظرفیت انجام یک عملیات محدود آبیـخاکی علیه برخی جزایر کوچک ایران را دارد.
ایالات متحده دارای ناوگان دریایی، قدرت هوایی گسترده و نیروهای آموزشدیده برای عملیاتهای فرود در سواحل است. همچنین حضور حدود ۵۰ هزار نیروی آمریکایی در پایگاههای مختلف خاورمیانه، امکان پشتیبانی از چنین عملیاتی را فراهم میکند.
اما این به معنای یک عملیات ساده نیست.
جزایر جنوبی ایران در شرایطی قرار دارند که برخلاف بسیاری از عملیاتهای گذشته آمریکا، در فاصلهای نزدیک از خاک اصلی یک کشور مجهز به توان موشکی قرار گرفتهاند.
جزیره قشم نمونه مهمی است. این جزیره بزرگ در نزدیکی ساحل ایران قرار دارد و تصرف آن با یک عملیات محدود تفاوت دارد. هر نیرویی که در آن مستقر شود، در برد موشکها، پهپادها و سامانههای ساحلی ایران خواهد بود.
به همین دلیل، مسئله اصلی فقط «گرفتن جزیره» نیست؛ بلکه «نگه داشتن جزیره» است.
چرا تصرف جزایر الزاماً مشکل هرمز را حل نمیکند؟
یکی از نکات اصلی تحلیل کارشناسان این است که کنترل جزایر جنوبی ایران لزوماً به معنای کنترل کامل تنگه هرمز نیست.
توان ایران برای ایجاد اختلال در عبور کشتیها تنها به حضور در جزایر وابسته نیست. بخش مهمی از توان موشکی، پهپادی و دریایی ایران از سواحل اصلی و مناطق داخلی کشور قابل استفاده است.
به همین دلیل، حتی اگر آمریکا بتواند بخشی از جزایر را کنترل کند، همچنان با این پرسش روبهرو خواهد بود که چگونه میتواند امنیت پایدار کشتیرانی را تضمین کند.
در واقع، عملیات برای «باز کردن مسیر دریایی» ممکن است به عملیاتی برای «حفاظت از نیروهای آمریکایی مستقر در خاک ایران» تبدیل شود.
از عملیات محدود تا جنگ سرزمینی
مهمترین نگرانی تحلیلگران این است که تصرف جزایر میتواند ماهیت جنگ را تغییر دهد.
تا زمانی که درگیری محدود به حملات هوایی یا فشار دریایی باشد، آمریکا میتواند آن را در چارچوب عملیات محدود نگه دارد.
اما ورود نیروی زمینی برای تصرف و حفظ جزایر، یک تغییر بزرگ ایجاد میکند؛ زیرا ایران چنین اقدامی را نه یک عملیات دریایی، بلکه حمله به حاکمیت سرزمینی خود تلقی خواهد کرد.
در چنین شرایطی، تهران ممکن است به جای تلاش فوری برای بازپسگیری جزایر، هزینه حضور آمریکا را افزایش دهد؛ از حملات موشکی و پهپادی گرفته تا فشار بر مسیرهای لجستیکی.
به بیان دیگر، جزیره تصرفشده میتواند از یک دستاورد نظامی به یک نقطه آسیبپذیر تبدیل شود.
چرا آمریکا ممکن است سراغ این گزینه نرود؟
با وجود توانایی نظامی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند احتمال چنین اقدامی پایین است.
دلیل اصلی، هزینه است.
نگهداری یک موضع نظامی در نزدیکی خاک ایران نیازمند نیروی انسانی، پشتیبانی دریایی دائمی، دفاع هوایی و عملیات مداوم برای سرکوب توان ایران خواهد بود.
از سوی دیگر، هزینه سیاسی چنین اقدامی در داخل آمریکا نیز بالاست. ورود نیروهای زمینی به خاک ایران میتواند یادآور تجربه جنگ عراق باشد؛ موضوعی که حتی در میان بخشی از حامیان ترامپ نیز حساسیتبرانگیز است.
برای کشورهای عربی خلیج فارس نیز چنین سناریویی پیچیده است. بسیاری از این کشورها خواهان بازگشت امنیت به مسیرهای انرژی هستند، اما نمیخواهند منطقه آنها به میدان یک جنگ گستردهتر تبدیل شود.
پاسخ نهایی: آمریکا میتواند، اما آیا باید انجام دهد؟
پاسخ نظامی به پرسش اول روشن است: آمریکا از نظر توان عملیاتی میتواند برخی جزایر ایران را هدف قرار دهد و حتی در شرایطی کنترل آنها را به دست بگیرد.
اما پاسخ راهبردی متفاوت است.
تصرف جزایر ممکن است یک تصویر قدرتمند نظامی ایجاد کند، اما تضمینی برای حل مسئله هرمز یا پایان دادن به توان ایران برای ایجاد اختلال دریایی نیست.
در مقابل، چنین اقدامی میتواند آمریکا را وارد مرحلهای کند که از یک نبرد برای کنترل مسیر کشتیرانی، به جنگی برای حفظ یک حضور زمینی در نزدیکی خاک ایران تبدیل شود.
به همین دلیل، مسئله اصلی برای واشنگتن نه «توان گرفتن جزایر ایران»، بلکه «هزینه نگه داشتن آنها» است.
منبع: الجزیره
انعکاس تحلیل رسانه های خارجی الزاما به معنای تایید محتوای آن نیست و جنبه اطلاع رسانی دارد.