پیشنهاد اکونومیست به ترکیه و اسرائیل

به گزارش زومان، اکونومیست در مقاله‌ای تازه نوشت که ترکیه و اسرائیل باید انرژی با هم معامله کنند، نه توهین، زیرا هر دو از کاهش ‌تنش‌ در روابطشان سود زیادی می‌برند.

به‌گزارش اکونومیست، یک وزیر در ترکیه از روزی سخن گفته که بتواند بر اورشلیم «حکومت» کند و مقام‌های اسرائیلی هم مدعی شده اند که ترکیه «ایران جدید» شده است. شنیدن این موج از اهانت‌ها در هر دو جهت، چنین تصوری ایجاد می‌کند که دو قدرت کلیدی خاورمیانه در مسیر رویارویی قرار گرفته‌اند.

تنش میان دو طرف واقعی است. ترکیه به عنوان کشوری عمدتا مسلمان، از رفتار اسرائیل با فلسطینیان خشمگین است و اسرائیل نیز ترکیه را به پناه ‌دادن به رهبران حماس متهم می‌کند.

هر کدام، دیگری را تهدیدی برای مرزهای خود می‌بیند و همین نگاه خصمانه، دامنه اختلاف را گسترده‌تر کرده است.

اسرائیل در سال‌های اخیر روابطش را با کُردها تقویت کرده است، از جمله با برخی گروه‌هایی که دولت ترکیه، با حساسیتی همیشگی نسبت به ملی‌گرایی کردها، آنان را دشمن می‌داند.

ترکیه نیز رابطه نزدیکی با جهادگرایانی دارد که اکنون بر سوریه حکومت می‌کنند؛ نیروهایی که از بیرون چهره‌ای اصلاح‌شده نشان می‌دهند، اما اسرائیل بیم دارد روزی در برابر دولت یهودی رفتاری خصمانه در پیش بگیرند. در چنین فضایی، هر دو کشور دیگری را حلقه‌ای از تهدید پیرامونی خود می‌دانند.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، هم بارها تندترین حملات لفظی را علیه یکدیگر رد و بدل کرده‌اند. نتانیاهو اخیرا اردوغان را «دیکتاتور یهودستیز» خواند که «درباره کردها مرتکب نسل‌کشی می‌شود» و اردوغان نیز رهبر اسرائیل را با هیتلر مقایسه کرد و گفت اسرائیل کارخانه آشوبی است که با «خون و اشک» تغذیه می‌شود.

چنین لحن تندی در خارج از مرزها هم خبرساز می‌شود، اما هدف اصلی آن بیشتر مخاطبان داخلی هستند. نتانیاهو با انتخاباتی دشوار در پاییز روبه‌روست و بیم دارد در حالی از قدرت کنار برود که به‌ عنوان فردی شناخته شود که در هفتم اکتبر مردمش را ناکام گذاشت.

اردوغان نیز ممکن است پارلمان ترکیه را ترغیب کند تا سال آینده انتخابات را به جریان بیندازد.

با این حال، اوضاع می‌تواند شکل دیگری داشته باشد. هر دو کشور متحد آمریکا هستند و واشنگتن نیز، هرچند دیر هنگام، می‌کوشد این شلیک‌های زبانی را مهار کند.

زمانی نه‌ چندان دور، نیروهای مسلح اسرائیل و ترکیه قادر بودند با یکدیگر همکاری کنند و در گذشته‌ای نه‌ چندان دور می‌شد روابط اقتصادی سالمی را هم میانشان تصور کرد. توان صنعتی و فناورانه هر دو طرف، در کنار نزدیکی جغرافیایی، می‌توانست چنین همکاری‌ای را ساده کند.

اکونومیست می‌پرسد چگونه می‌توان دوباره به سمت چنین رابطه‌ای رفت؟ و پاسخ این سوال «انرژی» است.

 انرژی شاید کلید این معما باشد، هرچند دولت اردوغان در سال ۲۰۲۴ تحریم تجاری علیه اسرائیل وضع کرد.

یکی از گزینه‌های ارزشمند، گاز شرق مدیترانه است؛ جایی که اکتشافات اسرائیل به مرحله‌ای پیشرفته رسیده و می‌تواند برای پروژه‌های مشترک با ترکیه و دیگر دولت‌های ساحلی گشوده شود تا میدان‌های گازی زیر دریا توسعه یابند و انرژی استخراج‌شده به بازارهای جدید برسد.

زمانی که اسرائیل و ترکیه همکاری نزدیک‌تری داشتند، طرح‌هایی برای ساخت خط لوله‌ای تدوین شد که میدان‌های گازی شرق مدیترانه را به بنادر جنوبی ترکیه وصل کند. پروژه‌ای مرتبط نیز می‌تواند شبکه‌ای منطقه‌ای از خطوط لوله بسازد تا نفت و گاز را از فاصله‌های دور آسان‌تر به بازار برساند.

اسرائیل و ترکیه هر دو باید آرزو کنند که بخشی از چنین شبکه‌ای باشند؛ شبکه‌ای که تولیدکنندگان خلیج فارس و دیگر عرضه‌کنندگان را به خریداران در اروپا و آسیا وصل می‌کند.

اکنون هنوز روشن نیست تنگه هرمز چه زمانی، یا حتی آیا اصلا، به‌ طور کامل برای تردد نفتکش‌ها بازخواهد شد، بدون آن‌که کشتی‌ها ناچار باشند به ایران و شاید عمان حق عبور بپردازند یا نه.

طبق تحلیل اکونومیست، اگر اسرائیل و ترکیه می‌خواهند آسیب‌پذیری خود را کاهش دهند و شاید در کنار آن سودی هنگفت هم به دست آورند، بهتر است به‌ جای طعنه زدن به یکدیگر، بشکه‌های بیشتری را مبادله کنند.

شما فکر می‌کنید نزدیکی انرژی میان ترکیه و اسرائیل ممکن است؟