چرخش امنیتی کویت؛ یک توافق غیرمنتظره با اوکراین

 جنگ گاهی متحدان عجیبی می‌سازد. کویت، یکی از محتاط‌ترین کشورهای حاشیه خلیج فارس، پس از ماه‌ها تماشای عبور موشک‌ها و پهپادهای ایرانی از آسمانش، حالا به دنبال راه چاره است. به گزارش زومان به نقل از المانیتور، این کشور ثروتمند به تازگی توافق‌نامه همکاری دفاعی معلق‌مانده‌ای را با اوکراین اجرایی کرده است؛ اقدامی که نشان می‌دهد اولویت‌های امنیتی در خاورمیانه چگونه با سرعت در حال تغییر است.

پس از درگیری‌های اخیر با ایران، کویت بیش از هر زمان دیگری احساس آسیب‌پذیری می‌کند. این کشور که همواره سعی داشت از تنش‌ها دور بماند، ناگهان خود را در خط مقدم دید. اوج این بحران در ۳ ژوئن رقم خورد؛ روزی که فرودگاه بین‌المللی کویت هدف قرار گرفت و یک کشته و بیش از ۶۰ مجروح بر جای گذاشت. در این حمله، ۱۳ موشک بالستیک و ۱۷ پهپاد شلیک شد و برخی از آن‌ها توانستند از تور پدافند هوایی (سیستم‌های راداری و موشکی برای رهگیری پرنده‌های مهاجم) عبور کنند.

این تنها یک حادثه نبود. از ماه فوریه، کویت هدف بیش از یک هزار و ۲۵۰ حمله موشکی و پهپادی قرار گرفته است. این جنگ نشان داد که کویت دچار ضعف در «عمق استراتژیک» است؛ یعنی فاصله مرزهای درگیری تا شهرهای مهم آن‌قدر کم است که فرصت چندانی برای واکنش پدافند باقی نمی‌گذارد. فاصله شهر کویت تا آب‌های ایران کمتر از ۹۰ کیلومتر است و حضور حدود ۱۳ هزار سرباز آمریکایی در پایگاه‌های این کشور، آن را به هدفی حساس تبدیل کرده است.

واکنش کویت به این تهدیدات، تلاش برای تقویت سریع لایه‌های دفاعی بود. در همین ماه، آمریکا با فروش احتمالی تجهیزات ضدپهپاد به ارزش یک میلیارد و ۹۸۰ میلیون دلار به کویت موافقت کرد. این بسته شامل پهپادهای رهگیر شرکت آندوریل و سیستم‌های جنگ الکترونیک (ابزارهایی که با امواج رادیویی، ارتباطات و رادار دشمن را مختل می‌کنند) است.

در سوی دیگر، شرکت نروژی کونگسبرگ قراردادی ۴۰۰ میلیون دلاری با شرکت آمریکایی ریتیون امضا کرد تا قطعات بیشتری از سامانه پیشرفته موشکی «ناسامز» را به کویت تحویل دهد. اما با وجود این خریدهای بزرگ غربی، توافق کویت با اوکراین نشان‌دهنده یک تغییر نگاه استراتژیک است.

حمد الثنیان، استاد دانشگاه کویت، معتقد است که اجرای توافق با اوکراین که ابتدا در سال ۲۰۱۸ امضا شده و حالا در ۲۸ ژوئن تایید شده است، یک واکنش بحران‌محور است. جنگ اخیر محدودیت‌های اقتصادی استفاده از سلاح‌های سنتی را آشکار کرد. الثنیان می‌گوید: «دفاع در برابر پهپادهای ارزان‌قیمت با موشک‌های رهگیری که هر کدام بین ۱ تا ۳ میلیون دلار قیمت دارند، یک معادله هزینه-فایده نامطلوب می‌سازد.» به عبارت دیگر، خرج کردن میلیون‌ها دلار برای سرنگونی یک پهپاد ارزان، از نظر اقتصادی در بلندمدت غیرممکن است. به همین دلیل، کویت به دنبال راه‌حل‌های ارزان‌تر و مقیاس‌پذیرتر اوکراین است.

توافق کویت و اوکراین تنها برای خرید موشک نیست. این سند، چارچوبی برای آموزش، انتقال فناوری، تولید مشترک و اشتراک‌گذاری داده‌هاست. اوکراین در طول چهار سال جنگ، تجربه بی‌نظیری در مقابله با موج بزرگ پهپادهای طراحی شده توسط ایران (مانند شاهد) به دست آورده است.

ساموئل بندت، کارشناس امنیتی، می‌گوید قدرت اوکراین در توانایی شناسایی، ردیابی و به اشتراک‌گذاری سریع داده‌های تهدیدات نهفته است. ارتش‌های خلیج فارس، با وجود داشتن سلاح‌های گران‌قیمت، تجربه عملیاتی چندانی در برابر حملات مستمر پهپادی ندارند و اوکراین دقیقا همین تجربه میدانی را به آن‌ها ارائه می‌دهد.

کویت در این مسیر تنها نیست. عربستان، امارات و قطر نیز توافق‌های مشابهی با کی‌یف امضا کرده‌اند و مذاکرات با عمان و بحرین در جریان است. در ماه مارس، یک شرکت اوکراینی اعلام کرد که امارات، قطر و کویت برای خرید پهپادهای رهگیر آن‌ها ابراز تمایل کرده‌اند.

جاستین برونک، پژوهشگر نظامی، می‌گوید ارزش اوکراین برای این کشورها، آموزش چگونگی استفاده بهینه از سیستم‌های گران‌قیمتی مثل پاتریوت و اتصال آن‌ها به یک شبکه واحد است. مشخص نیست آیا کویت در نهایت سلاحی از اوکراین خواهد خرید یا خیر، اما این توافق نشان می‌دهد کشورهای ثروتمند خلیج فارس دیگر تنها به کاتالوگ شرکت‌های تسلیحاتی غربی نگاه نمی‌کنند؛ آن‌ها حالا به دنبال درس‌هایی هستند که در میدان نبرد واقعی و زیر آتش نوشته شده‌اند.