غافلگیری تازه توافق برای اعراب؛ ماموریت ویژه که روبیو را به خلیج فارس کشاند

وزیر امور خارجه آمریکا این هفته مأموریتی دشوار روی میز دارد؛ او باید رهبران خلیج فارس را قانع کند که توافق صلح واشنگتن و تهران به ضررشان نیست.

به گزارش زومان به نقل از المانیتور، این پادشاهی‌های ثروتمند عمیقاً هراس دارند که امتیازات بی‌سابقه آمریکا، توازن قدرت و جریان خون‌رگ‌های انرژی خاورمیانه را برای همیشه تغییر دهد.

مارکو روبیو سفر منطقه‌ای خود را از امارات متحده عربی آغاز می‌کند و سپس راهی کویت و بحرین می‌شود. هدف اصلی او جلب رضایت اعضای شورای همکاری خلیج فارس است؛ متحدانی که در جنگ چهار ماهه اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران، پشتیبان واشنگتن بودند و تاوان آن را با قرار گرفتن در سیبل حملات هوایی تهران پرداختند.

اکنون، ایده توافق میان دو کشور که احتمال عادی‌سازی روابط—یعنی برقراری دوباره پیوندهای رسمی و دوستانه میان دو کشورِ متخاصم— را نیز در برخی محافل مطرح کرده، باعث غافلگیری و ناامیدی پنهان این پایتخت‌ها شده است. برای واشنگتن، جلب رضایت این کشورها حیاتی است، چرا که آن‌ها میزبان پایگاه‌های نظامی آمریکا هستند و هرگونه تغییر در نگاه امنیتی‌شان، می‌تواند استراتژی کلان ایالات متحده را در خاورمیانه به هم بریزد.

روبیو در این سفر باید روی لبه تیغ راه برود. او وظیفه دارد به متحدان عرب واشنگتن آرامش خاطر بدهد، اما همزمان نباید کوچک‌ترین نقدی به متن تفاهم‌نامه وارد کند. دونالد ترامپ با وجود انتقادهای تند هم‌حزبی‌هایش که او را به تسلیم متهم می‌کنند، با تمام قوا پشت این توافق ایستاده است.

در این میان، اندرو پیک، مقام ارشد پیشین در شورای امنیت ملی آمریکا، راهکاری برای این بن‌بست دارد. او باور دارد که روبیو می‌تواند با یادآوری کارنامه سخت‌گیرانه ترامپ، دل‌نگرانی‌ها را بکاهد. پیک می‌گوید: «فکر می‌کنم می‌توانید به آن‌ها یادآوری کنید که رئیس‌جمهور سیاست‌های بسیار تهاجمی در قبال ایران اجرا کرده است و اگر این یادداشت تفاهم شکست بخورد، او هیچ تردیدی برای بازگشت به حملات علیه آن‌ها نخواهد داشت.»

کشورهای عربی پیش از شعله‌ور شدن آتش جنگ در ماه فوریه، همواره خواهان راهکاری دیپلماتیک بودند. با این حال، جزئیات توافق کنونی آن‌ها را در بهت فرو برده است. یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها، نادیده گرفتن موشک‌های بالستیک است؛ پرتابه‌هایی که با شتاب بالا به اهداف دوردست شلیک می‌شوند.

ترامپ پیش‌تر نابودی این توانایی را یک هدف کلیدی می‌دانست که به نفع کشورهای در تیررسِ خلیج فارس بود، اما در کمال ناباوری همسایگان، اکنون محروم کردن تهران از این تسلیحات را «ناعادلانه» می‌خواند.

از سوی دیگر، پیشنهاد ایجاد یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری—پولی که برای جبران خسارت‌های پس از جنگ اختصاص می‌یابد—زنگ خطر را به صدا درآورده است. پایتخت‌های منطقه می‌ترسند این ثروت عظیم، توان نظامی تهران را بیشتر کند.

بندهای این توافق به گونه‌ای تنظیم شده که نشان می‌دهد ایران می‌تواند در آینده نقشی کلیدی در کنترل تنگه هرمز داشته باشد. این چشم‌انداز برای کویت، قطر و عربستان که شریان حیات اقتصادی‌شان به این مسیر گره خورده، بسیار دلهره‌آور است.

فراتر از این، مقام‌های کاخ سفید شروع به صحبت درباره یک بازنگری کلی در نگاه به تهران کرده‌اند. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، به‌تازگی اعلام کرد که آمریکا مایل است رابطه خود با تهران را «به‌طور بنیادین متحول کند»؛ تغییری که عبدالرحمن الراشد، روزنامه‌نگار باسابقه‌ی سعودی، آن را بازسازی جایگاه ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای می‌داند.