به گزارش زومان، در چرخشی تاریخی و پرالتهاب، واشنگتن راه را برای فروش نفت ایران به دلار هموار کرد. این تصمیم، نفتکشهای فرسوده را از تاریکی بیرون میکشد. در حالی که سایه جنگ سنگینی میکند، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، از بازگشت احتمالی بازرسان هستهای خبر داده است؛ گامی لرزان اما حیاتی.
این آغاز یک مقاله از والاستریت ژورنال درباره معافیت تحریمی ۶۰ روزه ایران است.
جادوی دلار؛ وقتی ناوگان سایه ایران قانونی شد
والاستریتژورنال میگوید وقتی وزارت خزانهداری آمریکا تحریمهای نفتی دیرینه را برای ۲ ماه معلق کرد، هدفش این بود که در حین ادامه مذاکرات برای بازگشایی تنگه هرمز و پرونده هستهای، پنجرهای دیپلماتیک باز بماند.
پیش از جنگ، آمریکا کارزاری بینالمللی برای فشار بر تهران به راه انداخته بود. وقتی بمباران جواب نداد و ایران تنگه هرمز را بست، واشنگتن در ماه مه بنادر ایران را محاصره کرد تا اقتصاد صادراتمحور رژیم را فلج کند.
حالا به عنوان بخشی از یک آتشبس موقت، این محاصره لغو شده است.
اما معافیت جدید، یک امتیاز طلایی به همراه دارد: ایران میتواند پول نفتش را مستقیماً به دلار دریافت کند. این یعنی دسترسی مستقیم به «ارز خارجی»؛ پول پرقدرت بینالمللی که برای واردات کالاهای اساسی و جلوگیری از فروپاشی اقتصاد داخلی حیاتی است.
سالها بود که ایران نفت خود را از طریق یک شبکه مخفی از کشتیهای تحریمشده عمدتاً به چین میفروخت. این معافیت، عملاً این ناوگان سایه را فعلاً قانونی میکند.
البته منتقدان هم سر رسیدند؛ میعاد ملکی، مقام ارشد سابق خزانهداری در بنیاد دفاع از دموکراسی، این اقدام را «انحراف اساسی از ساختار تحریمهای ۲ دههای کنگره» خواند و گفت نهادهایی مانند بانک مرکزی نیز از تحریمهای مرتبط با تروریسم معاف میشوند.
بازار بلافاصله واکنش نشان داد. در همان روزها، حمید حسینی سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت تهران، تأیید کرد که تاجران اروپایی برای خرید تماس گرفتهاند، هرچند پای شرکتهای آمریکایی هنوز به میان نیامده است.
کُریخوانی دیپلماتیک ایران و آمریکا
این توافق موقت در تفرجگاه کوهستانی بورگناشتوک سوئیس، با وساطت قطر و پاکستان و حضور هیئت ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف شکل گرفته بود؛ توافقی که تنها ۳۶ ساعت قبل از آن، به دلیل درگیری در لبنان و تهدید ایران به بستن هرمز، مذاکرات در آستانه فروپاشی بود.
دونالد ترامپ در کاخ سفید با صراحت گفت که اگر ایران زیر قولش بزند، دوباره حمله خواهد کرد. او در دفتر بیضیشکل گفت: «سلاح هستهای از رکود اقتصادی بدتر است. رکود واقعاً بد است، اما سلاح هستهای خیلی سریعتر باعث رکود میشود.» منظور او از «رکود اقتصادی»، دورانی تلخ است که تولید متوقف شده، کسبوکارها تعطیل میشوند و بیکاری اوج میگیرد.
ترامپ از این دیپلماسی دفاع کرد و گفت این توافق تجارت نفت را احیا کرده است.
مذاکرات پس از تهدیدهای ترامپ با تنش همراه شد. هیئت ایرانی مذاکره مستقیم را متوقف کرد، اما کار از طریق میانجیها ادامه یافت. ونس از مداخله ترامپ دفاع کرد و گفت وقتی طرف مقابل به اصطلاح متولدین نسل هزاره «کُریخوانی» میکند، رئیسجمهور باید پاسخ دهد.
تونلهای تاریک و معمای بازرسان آژانس در تهران
آینده برنامه هستهای، هسته اصلی این بحران است. آمریکا توقف غنیسازی بالا را میخواهد و ایران، ضمن تأکید بر صلحآمیز بودن برنامهاش، خواهان رفع تحریمهاست. ونس گفت ایران با بازگشت بازرسان در همین هفته موافقت کرده، هرچند تهران دسترسی گستردهتر را تأیید نکرده است.
پس از حملات ماه ژوئن آمریکا و اسرائیل، بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی سایتهای اصلی را ترک کردند. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، به شدت به دنبال بازدید از نطنز، فردو و اصفهان است تا خسارات را ارزیابی کند. او معتقد است نیمی از مواد غنیشده در تونلهای زیرزمینی اصفهان است. البته گروههایی در ایران، از جمله خبرگزاری تسنیم، این بازدیدها را «بسیار مضر» دانستهاند.