میراث سنگین جنگ؛ اکونومیست: اقتصاد زخمی که به این زودی خوب نمیشود
به گزارش زومان، پس از بیش از سه ماه جنگ و محاصره، ایران و آمریکا سرانجام به تفاهم دست یافتند؛ تفاهمی که میتواند پیامدهای اقتصادی مهمی برای ایران داشته باشد. اما اگر روند صلح پایدار بماند، اقتصاد زخمخورده ایران چقدر زمان نیاز دارد تا آثار جنگ را ترمیم کند؟
اکونومیست در مقالهای به این پرسش پاسخ داده است. پاسخ کوتاه و روشن است: «سالها زمان لازم است».
اردیبهشتماه امسال، نرخ تورم نقطهبهنقطه در ایران به حدود ۸۴ درصد رسید؛ رقمی که فقط در عرض چند ماه بیش از دو برابر شد. تورم مواد غذایی حتی از مرز ۱۲۰ درصد هم عبور کرده است. جامعه ایران یکی از سختترین و پرفشارترین دورههای معیشتی تاریخ معاصر خود را پشت سر گذاشت.
اگرچه جنگ در نهایت با توافق به پایان رسید، اما اکونومیست مینویسد: «دستیابی به این توافق زمان زیادی برد؛ زمانی بسیار طولانیتر از آنچه مردم عادی ایران توان تحملش را داشتند.»
فشار معیشتی زیر سایه تورم و بیکاری
به گزارش اکونومیست، محاصره اقتصادی، واردات کالا به ایران را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است. حدود ۳ هزار کانتینر که مقصدشان ایران بود، از اواسط آوریل در بنادر پاکستان انباشته شدند و ورود محمولههای غلات به بندر امام خمینی، مهمترین مرکز ورود کالاهای کشاورزی ایران، ۴۰ درصد کاهش یافت.
از سوی دیگر، بیکاری نیز در کشور به شدت افزایش یافته است. معاون وزیر کار اعلام کرد که ممکن است تا ۲ میلیون نفر شغل خود را از دست داده باشند؛ رقمی معادل حدود ۷ درصد نیروی کار کشور.
بخشی از این وضعیت به قطعی اینترنت و اختلال گسترده در کسبوکارهای آنلاین مربوط میشود. طبق گزارش اکونومیست، دیجیکالا، بزرگترین فروشگاه آنلاین ایران، ۳ درصد از کارکنان خود را تعدیل کرده است.
اقتصاد جنگزده؛ میلیاردها دلار خسارت روی زمین
در کنار فشارهای معیشتی، جنگ نیز خسارتهای سنگینی به اقتصاد ایران وارد کرد. صادرات محصولات پتروشیمی، که حدود یکسوم صادرات غیرنفتی ایران را تشکیل میدهد، از زمان نخستین حملات اسرائیل متوقف شده است.
طبق گزارش اکونومیست، شرکت مشاورهای ریستاد انرژی برآورد میکند که فقط تعمیر تأسیسات انرژی ممکن است تا ۱۹ میلیارد دلار هزینه داشته باشد.
توافقی که قرار است همهچیز را باز کند؟
در تفاهمنامه امضاشده، به لغو محاصره و کاهش تحریمها اشاره شده است. همچنین ایجاد یک صندوق سرمایهگذاری برای بازسازی خسارتهای جنگی، با مشارکت شرکای منطقهای، جزو تعهدات آمریکا عنوان شده است.
در روزهای اخیر و پیش از انتشار متن نهایی توافق، برخی رسانهها از احتمال سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری در اقتصاد ایران خبر داده بودند. هرچند در متن نهایی توافق رقم مشخصی ذکر نشده، اما باز شدن مسیر ورود سرمایهگذاران خارجی به ایران، بهخودیخود میتواند امتیاز بزرگی باشد که خشم تندروها در آمریکا را برانگیزد.
با این حال، جمعبندی اکونومیست بدبینانه است: با توجه به شرایط اقتصادی، مردم ایران احتمالاً بخش زیادی از منافع اقتصادی احتمالی توافق را احساس نخواهند کرد.