به گزارش زومان به نقل از آسوشیتدپرس وقتی دونالد ترامپ از توافق جدید با ایران خبر داد، انتظار میرفت در واشنگتن واکنشهای فوری شکل بگیرد. اما در کنگره آمریکا چه خبر است؟
آنچه فعلاً دیده میشود بیشتر تردید و درخواست برای توضیح بیشتر است تا حمایت قطعی.
قانونگذاران جمهوریخواه در کنگره روز دوشنبه گفتند هنوز اطلاعات کافی درباره توافقی که ترامپ اعلام کرده در اختیار ندارند. برخی از آنها حتی صریحاً میگویند نسبت به آن بدبین هستند و از کاخ سفید خواستهاند جزئیات بیشتری ارائه کند.
این توافق که یکشنبه برای پایان دادن به جنگ در ایران اعلام شد و قرار است جمعه طی مراسمی در ژنو امضا شود، بر چند محور اصلی استوار است:
- بازگشایی تنگه هرمز برای کشتیرانی جهانی
- پایان دادن به محاصره دریایی آمریکا در منطقه
- ارائه مشوقهای مالی به ایران در صورتی که تهران به برخی تعهدات مشخص عمل کند
اما سناتورهای جمهوریخواه و دموکرات که روز دوشنبه به واشنگتن بازگشتند میگویند هنوز پرسشهای بیپاسخ زیادی درباره این توافق وجود دارد و قبل از نهایی شدن آن باید توضیحات کامل دریافت کنند.
جان تون، رهبر اکثریت سنا از حزب جمهوریخواه، در کنگره به خبرنگاران گفت:
واقعاً هنوز اطلاعات کافی ندارم. حتی کسانی که در اینجا خیلی دقیق این موضوعات را دنبال میکنند هم چیز زیادی درباره آن نمیدانند.
معمولاً رهبران کنگره و اعضای کمیتههای اطلاعاتی پیش از سایر نمایندگان از طریق جلسات محرمانه در جریان تحولات مهم قرار میگیرند. اما تون گفت خودش هنوز شخصاً درباره این توافق توجیه نشده است.
او افزود: «برداشت اولیه من — البته بدون اینکه چیزی دیده باشم — این است که مسئله اصلی اجرای تعهدات خواهد بود. سؤال این است که چگونه میخواهید مطمئن شوید ایران به آن پایبند میماند و چگونه قرار است آن را اجرا کنید.»
این نگرانیها فقط به توان محدود نیست. چند سناتور جمهوریخواه دیگر هم نگرانیهای مشابهی مطرح کردهاند.
تام تیلیس، سناتور جمهوریخواه از کارولینای شمالی، پرسید: «اگر این یک توافق محرمانه است، چطور میتوانم آن را جدی بگیرم؟»
در همین حال، جیدی ونس معاون رئیسجمهور، دوشنبه در گفتوگو با «ایبیسی نیوز» گفت متن توافق در همین هفته منتشر خواهد شد و تأکید کرد:
همه خواهند دید که ایران حتی یک دلار هم دریافت نمیکند مگر اینکه تعهداتش را انجام دهد.
سناتورها دنبال پاسخ چه پرسشهایی هستند؟
یکی از مهمترین ابهامها مربوط به برنامه هستهای ایران است.
ترامپ هنوز توضیح نداده این توافق دقیقاً چگونه با برنامه هستهای ایران برخورد خواهد کرد. برای مثال: چه نهادی مسئول راستیآزمایی تعهدات ایران خواهد بود؟ چه کسی قرار است اورانیوم با غنای بالا را که گفته میشود زیر تأسیسات هستهای آسیبدیده دفن شده، نابود یا منتقل کند؟
مقامهای ارشد آمریکایی روز دوشنبه به خبرنگاران گفتند یک «یادداشت تفاهم» نیز وجود دارد که در آن احتمال آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران، کاهش تحریمها و حتی ایجاد صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی ایران مطرح شده است — البته به شرط آنکه تهران به معیارهای مشخصی پایبند باشد.
با این حال، این سند هنوز منتشر نشده است.
جان تون میگوید میخواهد بداند دقیقاً چه شرایطی برای این مشوقهای مالی در نظر گرفته شده است. به گفته او، اگر این مشوقها مشروط به کاهش برنامه هستهای ایران و از بین بردن ذخایر اورانیوم غنیشده باشد، میتوان آن را «توافق خوبی» دانست؛ زیرا در این صورت ایران در آینده توانایی ساخت سلاح هستهای نخواهد داشت.
سناتور جان کندی از لوئیزیانا نیز گفت امیدوار است توافق موفق باشد، اما هشدار داد: «تا زمانی که متن نهایی را نبینید، واقعاً سخت است ارزیابی دقیقی داشته باشید.»
او گفت:
من با بدبینی وارد این موضوع میشوم.هر توافقی با آنها باید حفاظهای جدی داشته باشد و راهی برای بازرسی مستقل وجود داشته باشد تا ببینیم واقعاً به تعهداتشان عمل میکنند یا نه.
آیا سنا درباره توافق رأی خواهد داد؟
طبق قانونی که در دوران اوباما تصویب شد، هر توافقی درباره برنامه هستهای ایران باید در مدت مشخصی برای بررسی به کنگره ارائه شود.
اما نکته مهم این است: الزامی برای رأیگیری وجود ندارد و این تصمیم به خود کنگره بستگی دارد.
در سال ۲۰۱۵، توافق هستهای دولت باراک اوباما با ایران — معروف به برجام — به شکل «رأی عدم تأیید» در سنا بررسی شد. آن رأی توافق را لغو نکرد، اما موضع هر سناتور را درباره آن مشخص کرد.
سناتور لیندسی گراهام، از متحدان نزدیک ترامپ و از چهرههای تندرو در قبال ایران، نسبت به توافق جدید هم محتاطانه برخورد کرده است.
او میگوید امیدوار است توافقی حاصل شود، اما کنگره باید آن را بررسی کرده و درباره آن رأی بدهد.
گراهام گفت:
ایران که آن را توصیف میکند، به نظر افتضاح میآید. وقتی ما توضیح میدهیم، منطقی به نظر میرسد. پس بیایید متن واقعی را ببینیم و بفهمیم دقیقاً چیست.
او همچنین گفته است دوست دارد جیدی ونس — که از نظر او «معمار این توافق» است — آن را برای قانونگذاران توضیح دهد.
ونس در پاسخ به گراهام در مصاحبه با ایبیسی گفت بهتر است سناتورها به «تبلیغات تندروها در ایران» اعتماد نکنند و متن واقعی توافق را ببینند.
در مصاحبهای جداگانه با سیانان، ونس همچنین گفت «در اساس با گروه متفاوتی از افراد» در ایران روبهرو هستیم.
او ادعا کرد این جنگ باعث شده ارتباط مستقیم بیشتری با مقامهای ارشد ایرانی برقرار شود و روابط دو طرف «به شکل بنیادین تغییر کرده است».
گام بعدی در کنگره چه خواهد بود؟
اکثر جمهوریخواهان سنا میگویند میخواهند توافق را بررسی کنند، اما هنوز مشخص نیست آیا رأیگیری رسمی برگزار خواهد شد یا حتی امکان تصویب آن وجود دارد.
اریک اشمیت، سناتور جمهوریخواه از میزوری، معتقد است شاید اصلاً نیازی به رأیگیری نباشد.
او گفت:
یک گروه هستند که دوست دارند ما شکست بخوریم و یک گروه هم هستند که خواهان جنگ بیپایاناند. ترامپ در هیچکدام از این دو گروه نیست — و من هم همینطور.
در مقابل، تد کروز سناتور جمهوریخواه از تگزاس میگوید انتظار دارد سنا در نهایت حرف آخر را بزند. او در عین حال از تصمیم ترامپ برای حمله به ایران تمجید کرد و آن را «مهمترین تصمیم دوران ریاستجمهوری او» خواند.
به گفته کروز: «فکر میکنم او آمریکا را امنتر کرد. رئیسجمهور به عنوان فرمانده کل قوا قاطعانه عمل کرد تا ایران به سلاح هستهای دست پیدا نکند.»
جیمز لنکفورد، سناتور جمهوریخواه از اوکلاهاما و عضو کمیته اطلاعاتی، هم معتقد است هنوز مراحل زیادی باقی مانده است.
او گفت:
به نظر میرسد گزارشهای اولیه نشان میدهد این فقط گام اول است. وقتی به یک توافق نهایی برسیم، آن وقت باید آن را بررسی کنیم و تصویب کنیم. اگر میخواهید توافقی بلندمدت داشته باشید، باید تبدیل به قانون شود.
دموکراتها چه میگویند؟
در طرف دیگر، دموکراتها سؤال متفاوتی مطرح میکنند: آیا این توافق واقعاً موقعیت آمریکا را نسبت به قبل از جنگ بهتر میکند؟
مارک وارنر، سناتور دموکرات از ویرجینیا و عضو ارشد کمیته اطلاعاتی سنا، گفت: «با همه انتقادهایی که از برجام میشد، آن توافق با حضور ناظران بینالمللی اجرا میشد و یک ائتلاف جهانی پشت آن بود — اروپاییها، روسیه و چین هم همگی امضاکننده بودند.»
الیزابت وارن، سناتور دموکرات از ماساچوست، میگوید هنوز پرسشهای زیادی بیپاسخ مانده است؛ از جمله اینکه چه اتفاقی برای برنامه هستهای ایران خواهد افتاد و تحریمهای نفتی ایران چه سرنوشتی پیدا میکنند.
او گفت ترامپ «دهها میلیارد دلار» هزینه کرده، سربازان آمریکایی و ایرانی کشته شدهاند، اما هنوز توضیح نداده این جنگ چه فایدهای برای مردم آمریکا داشته است.
به گفته وارن:
او هنوز نمیتواند توضیح دهد یک خانواده در ماساچوست امروز دقیقاً چگونه وضعیت بهتری پیدا کرده است.
تیم کین، سناتور دموکرات از ویرجینیا، هم میگوید پایان دادن به جنگی پرهزینه و نامحبوب میتواند نتیجه خوبی باشد — اما قبل از قضاوت باید جزئیات بیشتری روشن شود.
او در پایان گفت: «وجود یک راه خروج از این بحران چیز خوبی است؛ چون این جنگ اصلاً نباید شروع میشد.»