نیویورکتایمز در یادداشتی تحلیلی، توافق اولیه میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ چهارماهه را اگرچه اقدامی مثبت برای توقف درگیریها توصیف میکند، اما معتقد است این توافق واقعیتهای را درباره عملکرد دولت دونالد ترامپ آشکار کرده؛ واقعیتهایی که به باور نویسندگان این یادداشت از تحریریه نیویورکتایمز، نشان میدهد نشان میدهد آمریکا در پایان این جنگ، از منظر نظامی، دیپلماتیک و اقتصادی در موقعیت ضعیفتری نسبت به قبل قرار گرفته است.
از «تسلیم بیقیدوشرط» تا توافقی شبیه برجام
به نوشته نیویورکتایمز، ترامپ در آغاز جنگ بارها وعده داده بود که آمریکا به «پیروزی کامل و مطلق» دست خواهد یافت و ایران را وادار به «تسلیم بدون قید و شرط» خواهد کرد.
او همچنین از احتمال تغییر حکومت در ایران سخن گفته بود، تأکید داشت که تهران هیچگونه حق غنیسازی اورانیوم نخواهد داشت و حتی وعده داده بود آمریکا ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را از سایتهای زیرزمینی خارج خواهد کرد.
تحریریه نیویورکتایمز مینویسد: اما اکنون، بر اساس چارچوب توافق اعلامشده، تقریباً هیچیک از این اهداف محقق نشده است. دولت ایران همچنان بر سر کار است و مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران قرار است طی دو ماه آینده ادامه پیدا کند.
به اعتقاد نیویورکتایمز، توافق نهایی نیز احتمالاً شباهت زیادی به توافق هستهای سال ۲۰۱۵ خواهد داشت؛ همان توافقی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود آن را «بدترین توافق تاریخ» توصیف کرده و در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شده بود.
این روزنامه یادآور میکند که ترامپ سالها برجام را به دلیل کاهش تحریمها، محدود نکردن نفوذ منطقهای ایران و ناکافی بودن محدودیتهای هستهای مورد حمله قرار میداد، اما اکنون جنگی که خود آغاز کرده، ممکن است در نهایت او را به توافقی مشابه همان برجام برساند.
مهمترین دستاورد ترامپ در جنگ با ایران
به اعتقاد نویسندگان این یادداشت تحلیلی، مهمترین دستاورد ترامپ در چارچوب آتشبس فعلی، احتمال بازگشایی تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
بازگشایی این مسیر میتواند به کاهش قیمت انرژی و کالاها در جهان کمک کند، اما نیویورکتایمز تأکید میکند که این دستاورد در واقع بازگشت به وضعیت پیش از جنگ است، نه یک پیروزی جدید.
به نوشته این روزنامه، ایران با بستن تنگه هرمز توانست فشار قابلتوجهی بر اقتصاد جهانی وارد کند و اکنون رهبران این کشور به خوبی دریافتهاند که این آبراهه یک اهرم اقتصادی قدرتمند در اختیار آنها قرار میدهد.
این یادداشت این پرسش را مطرح میکند که اگر ایران در آینده دوباره این گذرگاه راهبردی را مسدود کند، واکنش واشنگتن چه خواهد بود.
نیویورکتایمز در این تحلیل تاکید میکند با وجود خسارتهای گسترده نظامی، ایران در نهایت برنده راهبردی جنگ بوده است.
چرا؟ پاسخش این است:
ایران در طول جنگ بخش بزرگی از نیروی دریایی، نیروی هوایی، زیرساختهای نظامی و حتی بخشی از رهبری سیاسی خود را از دست داد. با این حال، با پایان درگیریها فرصت بازسازی برای تهران فراهم شده است.
مهمتر از آن، حکومت ایران توانست در برابر حملات دو دشمن اصلی خود یعنی آمریکا و اسرائیل دوام بیاورد و فرو نپاشد.
از نگاه نیویورکتایمز، تهران همچنین مجبور نشد از برنامه هستهای خود دست بکشد و اکنون به این نتیجه رسیده است که جامعه جهانی تمایل چندانی به استفاده از نیروی نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز ندارد.
به همین دلیل، ایران نسبت به آغاز سال ۲۰۲۶ از اهرمهای فشار بیشتری برخوردار شده است؛ هرچند همچنان نسبت به سه سال قبل ضعیفتر محسوب میشود.
در سوی مقابل، این روزنامه معتقد است آمریکا با چهرهای ضعیفتر از جنگ خارج شده است.
به نوشته نیویورکتایمز، ارتش آمریکا نتوانست حریفی بسیار کوچکتر از خود را به طور کامل شکست دهد و در طول جنگ بخش مهمی از موشکهای دوربرد و سامانههای رهگیر خود را مصرف کرد.
این وضعیت ـ به باور نویسندگان مقاله ـ توان بازدارندگی آمریکا در برابر رقبای دیگر را کاهش میدهد و میتواند بر محاسبات قدرتهایی مانند چین و روسیه تأثیر بگذارد.
این روزنامه همچنین تأکید میکند که واشنگتن برای ترمیم این آسیبها نیازمند بازسازی روابط خود با متحدان اروپایی، خاورمیانهای و آسیایی است؛ متحدانی که در طول جنگ با پیامدهای نظامی و اقتصادی تصمیمات آمریکا مواجه شدند.
ترامپ چگونه به این نقطه رسید؟
نیویورکتایمز بخش مهمی از مسئولیت وضعیت کنونی را متوجه شخص ترامپ میداند.
به نوشته این روزنامه، رئیسجمهور آمریکا هشدارهای مشاوران خود را نادیده گرفت و به ارزیابیهای خوشبینانه بنیامین نتانیاهو درباره سقوط سریع حکومت ایران اعتماد کرد.
همچنین او بدون جلب موافقت کنگره وارد جنگ شد، به مخالفت متحدان اروپایی و آسیایی توجهی نکرد و برای سناریوی بستن تنگه هرمز توسط ایران برنامهریزی مناسبی نداشت.
نویسندگان مقاله معتقدند تهدیدهای تند ترامپ علیه ایران نه تنها نتیجه مطلوبی نداشت، بلکه به اعتبار اخلاقی آمریکا نیز آسیب وارد کرد.
نیویورکتایمز در پایان نتیجه میگیرد که توافق صلح فعلی اگرچه به یک جنگ پرهزینه پایان میدهد، اما در نگاه بسیاری از ناظران بینالمللی به منزله عقبنشینی ترامپ از اهداف اولیه خود است.
تحریریره نیویورکتایمز در این تحلیل، میگویند رئیسجمهور آمریکا پس از چهار ماه جنگ، به توافقی تن داده که فاصله زیادی با شعارهای اولیه او درباره «پیروزی کامل» و «تسلیم بیقیدوشرط ایران» دارد؛ موضوعی که از دید نویسندگان مقاله، نهتنها یک شکست سیاسی برای ترامپ، بلکه یک عقبگرد راهبردی برای آمریکا محسوب میشود.