صلح در تهران، جنگ در واشنگتن؛ دردسرهای ترامپ در خانه
آیا توافق ترامپ با ایران پایان بحران است یا آغاز دردسرهای تازه برای او در آمریکا؟ شکاف جمهوریخواهان و هزینه جنگ چه میشود؟
حالا که توافق بیش از هر زمان دیگری به امضای نهایی در ژنو نزدیکتر شده، رسانهها روی ترامپ زوم کرده اند. به گزارش زومان، آنها مینویسند که توافق تازه میان دونالد ترامپ و ایران که قرار است دستکم در کوتاهمدت به ماهها تنش و درگیری در خاورمیانه پایان دهد، شاید در ظاهر یک موفقیت دیپلماتیک برای رئیسجمهور آمریکا به نظر برسد؛ اما در داخل آمریکا، ماجرا بسیار پیچیدهتر است. پرسش اصلی اینجاست: آیا این توافق میتواند به نفع ترامپ تمام شود یا به پاشنه آشیل سیاسی او تبدیل خواهد شد؟
فایننشالتایمز در گزارشی تحلیلی به این سوال به نوعی پاسخ میدهد: ترامپ پس از نزدیک به چهار ماه بحران نظامی در خاورمیانه، اکنون تلاش میکند توافق با ایران را بهعنوان یک پیروزی ژئوپولیتیکی معرفی کند؛ توافقی که از نگاه کاخ سفید میتواند منطقه را از آستانه جنگ گسترده دور کند و ثبات نسبی را بازگرداند.
از تهدید نظامی تا توافق سیاسی
تا همین چند روز پیش، ترامپ میان دو گزینه در رفتوآمد بود: تشدید فشار نظامی علیه ایران یا بازگشت به مسیر دیپلماسی. حتی طرحهایی برای افزایش عملیات نظامی و فشار بیشتر بر زیرساختهای نفتی ایران نیز مطرح شده بود.
اما در نهایت، رئیسجمهور آمریکا به این جمعبندی رسید که توافق سیاسی کمهزینهترین گزینه است؛ توافقی که البته فاصله محسوسی با شعارهای اولیه او درباره «تسلیم بدون قید و شرط» ایران دارد.
فایننشال تایمز مینویسد که ترامپ قصد دارد این توافق را در نشست گروه هفت در فرانسه بهعنوان نشانهای از موفقیت سیاست خارجیاش معرفی کند؛ موفقیتی که جمهوریخواهان امیدوارند در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا نیز به کارشان بیاید.
شکافی که جنگ ایران در حزب جمهوریخواه ایجاد کرد
اما مشکل فقط ایران نیست؛ خود حزب جمهوریخواه هم بر سر این جنگ دچار اختلاف شده است.
فایننشالتایمز در توضیح این گزاره مینویسد: از یک سو، طیف ضد مداخلهگر جمهوریخواهان معتقد بودند ورود به جنگ با ایران، خیانت به وعده اصلی ترامپ است؛ همان وعدهای که گفته بود آمریکا را وارد «جنگهای بیپایان» نخواهد کرد.
در مقابل، جناح تندرو حزب جمهوریخواه انتظار داشت دولت آمریکا فشار نظامی را تا تضعیف کامل ایران ادامه دهد و حالا از مسیر توافق رضایت چندانی ندارد.
برخی چهرههای بانفوذ جمهوریخواه نیز خواستار بررسی جزئیات توافق در کنگره شدهاند و میگویند هنوز روشن نیست واشنگتن دقیقاً چه امتیازهایی داده و چه چیزی در مقابل گرفته است.
آیا این توافق شبیه برجام میشود؟
یکی از حساسترین مسائل برای ترامپ، شباهت احتمالی توافق جدید با توافق هستهای دوران باراک اوباما است؛ همان توافقی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوریاش از آن خارج شد و سالها آن را «توافقی ضعیف» مینامید.
طبق گزارش فایننشالتایمز، موضوعات اصلی از جمله برنامه هستهای ایران، محدودیتهای غنیسازی، تحریمها و داراییهای بلوکهشده هنوز به مذاکرات تکمیلی موکول شدهاند. همین مسئله باعث شده منتقدان بگویند هنوز مشخص نیست توافق نهایی چه تفاوتی با برجام خواهد داشت.
هزینهای که جنگ روی دست ترامپ گذاشت
اما شاید بزرگترین چالش ترامپ، نه سیاست خارجی بلکه اقتصاد داخلی باشد.
جنگ و تنشهای منطقهای باعث افزایش قیمت انرژی و رشد دوباره تورم در آمریکا شد؛ موضوعی که مستقیماً وعده ترامپ درباره کاهش هزینههای زندگی را زیر سؤال برده است.
بر اساس گزارش فایننشالتایمز، افزایش قیمت بنزین، بالا رفتن هزینه حملونقل و نگرانی از فشار اقتصادی، بخشی از نارضایتی عمومی در آمریکا را شکل داده است. اگرچه بازار کار همچنان وضعیت نسبتاً باثباتی دارد، اما هزینه استقراض و فشار تورمی همچنان یکی از دغدغههای اصلی رأیدهندگان آمریکایی است.
آیا آتشبس ایران و آمریکا دوام میآورد؟
در روزهای آینده، نگاهها به نشست گروه هفت در فرانسه دوخته خواهد شد؛ جایی که رهبران غربی درباره آینده تنشها در خاورمیانه گفتوگو میکنند.
پرسش مهم اما همچنان بیپاسخ مانده است: آیا این توافق واقعاً میتواند از بازگشت دوباره بحران جلوگیری کند، یا فقط وقفهای موقت پیش از دور تازهای از تنش میان تهران و واشنگتن است؟
برای ترامپ، پاسخ این سؤال فقط به سیاست خارجی مربوط نیست؛ بلکه میتواند سرنوشت سیاسی او در داخل آمریکا را هم تعیین کند.