شرکتهای کشتیرانی در انتظار جزئیات بازگشایی تنگه هرمز
به گزارش زومان، نقشههای ردیابی کشتیها، اولین نشانههای حرکت دوباره در هرمز را ثبت کردهاند. یک نفتکش حامل گاز طبیعی مایع که از سوی شرکت پترونت هند اجاره شده بود، پس از اعلام توافق ایران و آمریکا از تنگه هرمز عبور کرده و به سمت خروج از این گذرگاه حرکت کرده است؛ حرکتی که میتواند نخستین پرده از توافق در آبهای پرتنش هرمز باشد.
اما برای مالکان کشتی و معاملهگران انرژی، عبور یک شناور هنوز پایان ماجرا نیست. سؤال اصلی این است که آیا توافق سیاسی فقط راه را روی کاغذ باز کرده یا میتواند امنیت، بیمه و تردد پایدار را هم به یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان برگرداند؟
بلومبرگ میگوید: بسیاری از فعالان این صنعت معتقدند پیش از تصمیمگیری درباره عبور دوباره از این مسیر، باید جزئیات بیشتری منتشر شود تا بتوانند ارزیابی کنند آیا تردد ایمن از تنگه واقعاً ممکن است یا نه؟
دلیل این احتیاط را باید در تجربه ماههای گذشته جستوجو کرد. کنترل ایران بر تنگه هرمز، در کنار محاصره آمریکا، اختلالی بیسابقه در تجارت جهانی انرژی ایجاد کرد؛ اختلالی که عملاً دسترسی برخی از بزرگترین تولیدکنندگان جهان را محدود کرد و حتی بازیگران بزرگ بازار را وادار ساخت برای جابهجایی محمولهها به عبورهای «خاموش» روی بیاورند؛ یعنی حرکت کشتیها بدون اعلام کامل موقعیت یا با خاموش کردن فرستندهها.
توافق چه میگوید؟
با وجود اعلام یک راهحل موقت از سوی ایران و آمریکا و اظهارات دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر اینکه تنگه هرمز روز جمعه و همزمان با امضای توافق بازگشایی خواهد شد، فعالان صنعت کشتیرانی هنوز میپرسند این تصمیم در عمل چگونه اجرا میشود؟
تا این لحظه، اطلاعات منتشرشده محدود است. به همین دلیل، در ساعات ابتدایی روز دوشنبه، با وجود انتشار خبر توافق، فعالیت چندانی در تنگه دیده نشد؛ جز نفتکش «دیشا» که در مسیر حرکت به سمت هرمز، عملاً در حال آزمودن شرایط بود.
چند کشتی هنوز گرفتارند؟
بر اساس دادههای کپلر، نزدیک به ۶۰۰ شناور همچنان در خلیج فارس گرفتارند و آماده خروج هستند. در سوی دیگر تنگه نیز صدها کشتی خالی منتظر ماندهاند.
در ظاهر، بازگشایی مسیر باید میلیونها بشکه نفت را روانه بازار کند، اما موانع عملی همچنان باقی است؛ از مشکلات سادهای مانند نیاز به پاکسازی بدنه کشتیها از جلبک و رسوبات دریایی گرفته تا رقابت برای عبور از یک مسیر باریک و پرترافیک.
بلومبرگ میگوید شمار دقیق کشتیهای مشاهدهشده ممکن است در روزهای آینده تغییر کند؛ زیرا احتمال دارد شناورهایی که فرستندههای موقعیتیاب خود را خاموش کردهاند، بهتدریج به آمار اضافه شوند.
آیا مسیر از نظر امنیتی امن است؟
امنیت هنوز مهمترین پرسش بیپاسخ است. در ماههای گذشته، توافقهایا تلاشها برای بازگشایی مسیر چند بار به شلیک به کشتیها یا توقیف شناورها ختم شده بود. در کنار این نگرانی، مسئله مینهای احتمالی در تنگه نیز مطرح است؛ موضوعی که مسیرهای عبور و پوشش بیمهای کشتیها را به مسئلهای حیاتی تبدیل میکند.
برت اریکسون، مدیر ارشد در شرکت ابزیدین ریسک ادوایزرز، میگوید امنیت برای همه مالکان کشتی که میخواهند وضعیت میدانی را بفهمند، مسئله اصلی است.
صنعت دریایی این را میفهمد. ناخداها این را میفهمند. خدمه کشتیها هم این را میفهمند. آنها میدانند یک محاسبه اشتباه، یک حمله یا یک تصمیم سیاسی میتواند دوباره تنش تازهای وارد وضعیت کند و جانشان را در معرض خطر قرار دهد.- برت اریکسون
تردد کشتیها نسبت به قبل چقدر کم شده است؟
صدها کشتی همچنان داخل خلیج فارس ماندهاند، در حالی که ایران و آمریکا روی طرحی برای بازگشایی تنگه کار میکنند.
برخی تولیدکنندگان نفتی بهتدریج راههایی برای عبور نفتکشها پیدا کردهاند؛ گاهی با حمایت آمریکا. با این حال، میزان عبور از تنگه هنوز بسیار کمتر از سطح پیش از جنگ است.
پیش از جنگ، بهطور میانگین روزانه ۱۳۵ نفتکش از مسیر تنگه هرمز عبور میکردند.
کدام کشتیها اول حرکت میکنند؟
احتمالاً شناورهای بارگیریشده نخستین گروهی خواهند بود که برای خروج آماده میشوند. در مقابل، کشتیهای خالی که هماکنون در خلیج فارس حضور دارند، ممکن است در روزهای آینده بارگیری محمولهها را آغاز کنند.
در حال حاضر، بیش از ۳۰۰ کشتی خالی در خلیج عمان منتظرند. بسیاری از آنها در صورت بازگشت دسترسی میتوانند از هرمز عبور کنند و وارد خلیج فارس شوند.
دادههای شرکت اطلاعاتی کپلر نشان میدهد بخش عمده شناورهایی که اکنون داخل خلیج فارس گرفتار ماندهاند، نفتکش هستند؛ موضوعی که بازتابدهنده ارزش بالای محمولههای نفتی آنهاست؛ محمولههایی که در طول جنگ به یکی از محورهای اصلی بحران تبدیل شدهاند.
بر اساس این دادهها، ۹۸ نفتکش حامل نفت خام همچنان داخل خلیج فارس گرفتارند. همچنین شمار کشتیهایی که فرآوردههای نفتی سنگین حمل میکنند به ۸۸ فروند میرسد.
اما چه کسانی زودتر ریسک عبور را میپذیرند؟
مویو شو تحلیلگر ارشد نفت خام در کپلر، میگوید مالکان کشتیهایی که تحمل ریسک بیشتری دارند، احتمالاً نخستین گروهی خواهند بود که حرکت میکنند.
ممکن است بهمحض اینکه ایران دروازه را باز کند، شاهد شتاب کشتیها برای خروج باشیم؛ هرچند هنوز معلوم نیست تهران چه تدابیر کنترلی اعمال خواهد کرد.»- مویو شو
در مجموع، بازگشایی تنگه هرمز میتواند مسیر بازگشت میلیونها بشکه نفت به بازار جهانی را هموار کند، اما صنعت کشتیرانی هنوز منتظر جزئیات عملیاتی و امنیتی است.
تعداد زیاد کشتیهای گرفتار، نگرانی از مینها، مسئله بیمه، تجربه توافقهای نافرجام قبلی و احتمال اعمال محدودیت از سوی تهران باعث شده مالکان کشتی با احتیاط به خبر توافق نگاه کنند.