مرد قدرتمند پشتصحنه چین؛ یار غار شی جینپینگ را بشناسید
زمان زیادی از دیدار رهبران چین و آمریکا نگذشته و اگر اخبار را دنیال کرده باشید، دیدار مهم دونالد ترامپ و شی جینپینگ را به خاطر میآورید. اما در کنار این دو، چهره دیگری هم بود که توجه زیادی را به خود جلب میکرد؛ مردی بلندقد و سفیدمو بود که در سمت راست شی جینپینگ رئیسجمهور چین، قرار داشت. او تسای چی است؛ مردی که احتمالا دومین مقام قدرتمند چین محسوب میشود.
اکونومیست در مقالهای به او پرداخته: تسای چی بهعنوان دست راست شی جینپینگ، نفوذ گستردهای بر امور اجرایی، برنامههای روزانه و سیاستگذاریها دارد و بخش بزرگی از اسرار حزب کمونیست در دسترسی اوست.
این موقعیت او را به شخصیتی با اهمیت ویژه برای مقامات آمریکایی و بسیاری از دولتهای خارجی تبدیل کرده و آینده او نیز با توجه به گرایش شی به کنار گذاشتن یا پاکسازی حتی نزدیکترین همپیمانان، زیر ذرهبین قرار گرفته است.
مسئولیتهای کلیدی و نفوذ گسترده تسای چی
تسای که بیش از سه دهه است شی جینپینگ را میشناسد، از نظر رسمی رتبه پنجم را میان هفت عضو کمیته دائمی سیاسی پولیتیبورو (معادل کابینه رئیسجمهور و بالاترین ارکان رهبری حزب جمهوری خلق چین) در اختیار دارد.
با این حال، او برای نخستین بار در بیش از چهار دهه بهطور همزمان ریاست دفتر مرکزی حزب را نیز بر عهده گرفته؛ جایگاهی که عملاً او را تبدیل به رئیس دفتر شخصی شی میکند، بر برنامهها و افرادی که با شی در تماس هستند نظارت میکند و دسترسی مستقیم به اطلاعات حساس را ممکن میسازد.
تسای معمولاً در سفرهای داخلی و خارجی همراه شی است و حتی بر مراقبتهای پزشکی او هم نظارت دارد.
این یک سوال مهم است که مطرح میشود: آیا تسای قدرت مستقل دارد؟
خیر؛ او قدرتش را از رابطه نزدیک با شی میگیرد و نه از داشتن پایگاه سیاسی مستقل.
اما وظایف تسای چی به همین محدود نمیشود. او ریاست دفتر حفاظت مرکزی را نیز بر عهده دارد؛ نهادی که امنیت شخصی شی را تضمین میکند و نیروهای لباسشخصی، رهبران فعلی و بازنشسته را محافظت و زیر نظر دارند.
حساسیت سیاسی این جایگاه در سالهای اخیر، با پاکسازی حدود سهدوجین ژنرال توسط شی از سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است. ژنرال ژانگ یوکسییا ارشدترین افسر نظامی چین تحت تحقیق قرار گرفت و گفته میشود دفتر حفاظت مرکزی مسئول بازداشت او بوده است.
تسای چی علاوه بر این، رئیس دبیرخانه مرکزی است؛ نهادی که تصمیمات رهبری را اجرا و عملیات روزانه حزب را پیش میبرد.
پرسش این است: این همه مسئولیت چه معنایی برای نفوذ او دارد؟
پاسخ ساده است: او بر چندین حوزه نظارتی کنترل دارد، از جمله امور سایبری و امنیت ملی و این سطح از نفوذ در تاریخ حزب کمسابقه است و به همین دلیل، نام تسای در محاسبات مربوط به آینده قدرت در پکن نقشی فراتر از یک چهره اداری پیدا کرده است.
جاناتان چین، تحلیلگر سابق چین در سیا، در توصیف جایگاه او میگوید:
او به اسناد حساس حزب، سرویسهای امنیتی و حتی احتمالا ارتش دسترسی دارد. هر زمان که کسی از من میپرسد: اگر شی فردا فوت کند و برنامه جانشینی نباشد، چه کسی بالاترین مقام را میگیرد؟، پاسخ واضح تسای چی است.
این ارزیابی در شرایطی مطرح میشود که اکنون قدرت او حتی از لی چیانگ نخستوزیر چین و دومین مقام حزب نیز بیشتر به نظر میرسد. هرچند لی سالهاست با شی همکاری دارد، ساختار کنونی قدرت بهگونهای طراحی شده که تعادل قوا حفظ شود و حزب بر دولت برتری داشته باشد.
نقش دیپلماتیک و کانالهای پشتپرده تسای چی
نقش تسای در دیپلماسی نیز چشمگیر است. او معمولاً در دیدار با رهبران خارجی کنار شی مینشیند، از جمله در دیدار با دونالد ترامپ در کره جنوبی در اکتبر گذشته. در ماههای اخیر نیز بهتنهایی با رهبران هند، مصر و ترکیه دیدار کرده است.
او در سال ۲۰۲۴ حتی کانالهایی برای ارتباط مستقیم با برخی سرمایهگذاران آمریکایی از جمله جان تورنتون و استیفن شوارتزمان، ایجاد کرد.
اما آیا تسای نقش میانجی یا کانال پشتپرده برای دیپلماسی شی را دارد؟ شواهد نشان میدهد که پاسخ مثبت است.
رابطه نزدیک تسای و شی تنها بر پایه جایگاه سیاسی آنها نیست، بلکه ریشه در سابقه و تجربه مشترکشان دارد. تسای در استان فوجیان متولد شد و در نوجوانی مانند شی، در دوران انقلاب فرهنگی به مناطق روستایی فرستاده شد.
وقتی شی در سال ۱۹۸۵ به فوجیان منتقل شد، تسای یک مقام کمرتبه بود، اما بیش از ۱۵ سال بعد در فوجیان و استانهای همجوار با او همکاری نزدیک داشت و این نزدیکی طولانیمدت، بعدها به یکی از ستونهای اعتماد شخصی میان این دو بدل شد.
شی در سال ۲۰۱۴ او را به پکن آورد تا به کمیسیون امنیت ملی بپیوندد و سه سال بعد، او را به کمیته سیاسی پولیتیبورو ارتقا داد؛ آن هم در شرایطی که تسای پیشتر حتی عضو کمیته مرکزی حزب نبود.
سپس او به شهرداری و بعد ریاست حزب خلق پکن رسید؛ جایی که با اخراج نیروی کار مهاجر، مقابله با آلودگی هوا و مدیریت پایتخت در دوران کرونا، توجه شی را جلب کرد و وفاداری کامل خود را نشان داد.
آینده سیاسی تسای چی
سیطره بی حد و حصر تسای او را به تهدیدی برای شی تبدیل میکند؟ کارشناسان معتقدند خیر؛ قدرت او کاملاً از رابطه با شی ناشی میشود، نه از پایگاه مستقل سیاسی.
این مسیر نشان میدهد شی او را مدیری سختگیر و وفادار میداند، اما مهمتر از آن، فردی غیرتهدیدآمیز برای رهبری است.
همین ویژگی توضیح میدهد چرا او در سال ۲۰۲۳ به ریاست دفتر مرکزی منصوب شد و بهسرعت پس از پیوستن به کمیته دائمی پولیتیبورو ارتقا یافت.
در تاریخ حزب خلق چین، تنها وانگ دونگشینگ در سالهای ۱۹۷۷ تا ۱۹۷۸، هر دو مقام را همزمان داشته است. حساسیت سیاسی دفتر مرکزی پیشتر نیز در سال ۲۰۱۵ و پس از محکومیت لینگ جیهوا دوباره مورد توجه قرار گرفته بود.
اکنون شی باید با دقت درباره آینده تسای تصمیم بگیرد، زیرا دستیاران قابل جایگزینی هستند اما اعتماد و وفاداری نه.